Otwórz menu główne

Niepodległe Państwo Chorwackie

Niepodległe Państwo Chorwackie (inna nazwa: Niezależne Państwo Chorwackie, chorw. Nezavisna Država Hrvatska, w skrócie: NDH[1]) – marionetkowe państwo faszystowskie utworzone przez Ustaszów w 1941 roku, po zajęciu Jugosławii przez państwa Osi.

Nezavisna Država Hrvatska
Niepodległe Państwo Chorwackie
1941–1945
Flaga Niepodległego Państwa Chorwackiego
Herb Niepodległego Państwa Chorwackiego
Flaga Niepodległego Państwa Chorwackiego Herb Niepodległego Państwa Chorwackiego
Hymn: Lijepa naša domovino
(Piękna nasza ojczyzno)
Język urzędowy chorwacki
Stolica Zagrzeb
Ustrój polityczny totalitaryzm faszystowski
Typ państwa państwo marionetkowe
Ostatnia głowa państwa poglavnik Ante Pavelić (1941-1945)
król Tomisław II Sabaudzki (1941-43) prezydent Nikola Mandić (1943-45)
Zależne od  III Rzesza
Ostatni szef rządu premier Nikola Mandić
(1943-45)
Powierzchnia
 • całkowita

92 500 km²
Liczba ludności (1941)
 • całkowita 
 • narody i grupy etniczne

6 300 000
Chorwaci, Serbowie, Bośniacy, Słoweńcy, Żydzi, Romowie
Jednostka monetarna kuna
Secesja Królestwo Jugosławii
10 kwietnia 1941
Upadek włączone do SFR Jugosławii jako Socjalistyczna Republika Chorwacji
1945
Religia dominująca katolicyzm
Strefa czasowa UTC +1 – zima
UTC +2 – lato
Mapa Niepodległego Państwa Chorwackiego

PowstanieEdytuj

 
Granice państw oraz stref okupacyjnych w 1941-1943 na tle granic przedwojennych.

Po klęsce Królestwa Jugosławii, w kwietniu 1941 roku, zwycięska III Rzesza i Zjednoczone Królestwo Włoch zezwoliły przywódcy ustaszów, Ante Paveliciowi, na proklamowanie Niepodległego Państwa Chorwackiego. 10 kwietnia została ogłoszona niepodległość, 15 kwietnia 1941 NDH przystąpiło do paktu trzech[2]. Już 18 maja 1941 Benito Mussolini pozbawił jednak złudzeń chorwackich polityków, gdy narzucił traktat rzymski. Włochy miały dominować w Chorwacji, którą dodatkowo pozbawiły jeszcze części Dalmacji.

Państwo w 1941 roku liczyło ok. 6,3 mln ludności i zajmowało łączny obszar 92,5 tys. km kw.

W skład nowego państwa, oprócz większości współczesnej Chorwacji, weszły Bośnia i Hercegowina oraz Srem. Najdalej na wschód wysuniętą częścią państwa był Zemun, jedna z dzielnic Belgradu.

Niemcy i Włochy podzieliły NDH na strefy wpływów.

Terror i opórEdytuj

W NDH nasilił się terror i czystki etniczne skierowane głównie przeciwko prawosławnym Serbom oraz Żydom i Cyganom. W trakcie masowych eksterminacji na terenie NDH, m.in. w obozach koncentracyjnych w Jasenovacu, zginęło ponad 350 tysięcy ludzi, z czego prawie 300 tysięcy było Serbami.

Jednocześnie już w lipcu 1941 rozpoczął działania zbrojne partyzancki ruch oporu NOVJ, w którego skład wchodzili przedstawiciele różnych narodowości[3]. Pod koniec 1941 na terenie Chorwacji większość partyzantów stanowili Serbowie (77%), zaś Chorwaci tylko 21,5%. Udział Chorwatów w partyzantce stale się jednak zwiększał i od sierpnia 1942 do września 1943 wzrósł z 32% do 34%, zaś w 1944 Chorwaci stanowili już 60,4% partyzantki w Chorwacji, Serbowie – 28,6%, Muzułmanie – 2,8% i pozostali (Słoweńcy, Czarnogórcy, Włosi, Węgrzy, Czesi, Żydzi i b. volksdeutsche) 8,2%[4].

Upadek NDHEdytuj

Po kapitulacji Włoch w 1943 r. Niemcy zajęły także włoską (zachodnią) strefę wpływów, zaś NDH uzyskało terytoria na wybrzeżu adriatyckim, które po podboju Jugosławii zostały zagarnięte przez Włochy. Jednocześnie powiększał się obszar opanowany przez oddziały Narodowej Armii Wyzwolenia Jugosławii pod dowództwem Josipa Broza Tity, które w maju 1945 roku położyły kres istnieniu Niepodległego Państwa Chorwackiego.

GaleriaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. H.Kuberski, Powstanie Niepodległego Państwa Chorwackiego (kwiecień–sierpień 1941), „Dzieje Najnowsze” (1), Rocz. XLIV, 2012, s. 71–72.
  2. Lech Bielski, Mariusz Trąba, Tablice Historyczne, 1999, s. 252–253.
  3. Vlado Strugar: Wojna i rewolucja narodów Jugosławii 1941–1945. Warszawa: MON,, 1967, s. 64.
  4. Goldstein. Serbs and Croats in the national liberation war in Croatia., p. 266-267.

Linki zewnętrzneEdytuj