Marek szerokolistny
Marek szerokolistny (Sium latifolium L.) – gatunek rośliny z rodziny selerowatych. Wieloletnia roślina zielna rosnąca w szuwarach na brzegach wód w Europie i zachodniej Azji.
![]() | |||||
Systematyka[1][2] | |||||
Domena | |||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | |||||
Podkrólestwo | |||||
Nadgromada | |||||
Gromada | |||||
Podgromada | |||||
Nadklasa | |||||
Klasa | |||||
Nadrząd | |||||
Rząd | |||||
Rodzina | |||||
Rodzaj | |||||
Gatunek |
marek szerokolistny | ||||
Nazwa systematyczna | |||||
Sium latifolium L. : Sp. pl. 1:251. 1753 | |||||
|
Rozmieszczenie geograficzne
edytujRośnie dziko w Europie (od Hiszpanii i Irlandii na wschód) oraz w Kazachstanie, na Syberii i w zachodnich Chinach. Jako gatunek introdukowany rośnie w Chile[3]. W Polsce pospolity na niżu, rzadki na pogórzu[4][5].
Morfologia
edytuj- Pokrój
- Naga roślina zielna osiągająca wysokość od 0,5 m do 1,5 m[4][6].
- Łodyga
- Prosto wzniesiona[7], wewnątrz pusta, kanciasto bruzdowana, gałęzista w górnej części[4].
- Liście
- Najniższe, zanurzone w wodzie, są 2–3-krotnie pierzaste o nitkowatych odcinkach[4]. Liście wyżej rozmieszczone na łodydze (powietrzne) są pojedynczo pierzaste, z 4–10 parami[7] lancetowatych i ostro piłkowanych listków[4] o długości 3–6 cm[7]. Długość liści powietrznych dochodzi do 40 cm[7].
- Kwiaty
- Zebrane w baldaszki, a te skupione po 10–30 tworzą baldachy złożone na szczycie pędu głównego i jego rozgałęzień. Pokrywy baldachów 5–6-listne, pokrywki baldaszków 5–8-listne. Listki są równowąskie do lancetowatych, obłonione na brzegu. Kielich ma wyraźne, szydlaste ząbki. Płatki korony są białe, okrągłe do eliptycznych, do 1,5 mm długości[4].
- Owoce
- Elipsoidalne rozłupnie o długości do 4 mm i szerokości do 3 mm. Rozłupki mają 5 grubych żeber i po 2–3 smugi między nimi. Ośka jest zrośnięta z owocami[4].
- Gatunki podobne
- Potocznik wąskolistny Berula erecta różni się obłą i kreskowaną łodygą, baldachami wyrastającymi wzdłuż łodygi naprzeciw liści, listkami podwójnie piłkowanymi[6], owocami pozbawionymi wystających żeber[4].
- Pęczyna węzłobaldachowa Helosciadium nodiflorum (i inne pęczyny) różnią się korzeniącą się w węzłach łodygą i bardzo drobnymi, niewyraźnymi ząbkami kielicha. Pęczyna węzłobaldachowa wyróżnia się także co najwyżej tylko dwoma listkami pokrywy, biało obrzeżonymi pokrywkami oraz równomiernie karbowanymi brzegami listków[6][4].
- Marek kucmerka Sium sisarum ma łodygę obłą i tylko prążkowaną oraz bardzo drobne działki kielicha[6].
Biologia i ekologia
edytujBylina, hemikryptofit, hydrofit. Kwitnie w lipcu i sierpniu[6].
Gatunek umiarkowanie światłolubny. Rośnie w wodzie lub na mokrej eutroficznej glebie o odczynie od obojętnego do zasadowego. Występuje w szuwarach na brzegach wód i w olszynach bagiennych[7]. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla klasy (Cl.) Phragmitetea[8].
Roślina trująca[7].
Przypisy
edytuj- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-05-01] (ang.).
- ↑ a b Sium latifolium L., [w:] Plants of the World Online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2024-08-06] .
- ↑ a b c d e f g h i Marian Koczwara , Flora polska. Rośliny naczyniowe Polski i ziem ościennych. T. IX. Dwuliścienne wolnopłatkowe-dwuokwiatowe. Cz. VII, Kraków 1960, s. 70-72 .
- ↑ Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce, Adam Zając (red.), Maria Zając (red.), Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, s. 90, ISBN 83-915161-1-3, OCLC 831024957 .
- ↑ a b c d e Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006, s. 338. ISBN 83-01-14342-8.
- ↑ a b c d e f Leokadia Witkowska-Żuk , Rośliny leśne, Warszawa: MULTICO Oficyna Wydawnicza, 2013, s. 321, ISBN 978-83-7073-359-9 .
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006, s. 116. ISBN 83-01-14439-4.
- BioLib: 40276
- EoL: 596815
- EUNIS: 151536
- Flora of China: 200015943
- Flora of North America: 200015943
- FloraWeb: 5656
- GBIF: 3034530
- identyfikator iNaturalist: 359459
- IPNI: 849010-1
- ITIS: 182180
- NCBI: 52573
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2473946
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:849010-1
- Tela Botanica: 64789
- identyfikator Tropicos: 1703252
- USDA PLANTS: SILA22
- CoL: 4XTXJ