Otwórz menu główne

Na temat początków sportu w Będzinie istnieje niewiele materiałów źródłowych. W 1905 r. na Wzgórzu Zamkowym wybudowano Dom Towarzystwa Dobroczynności, gdzie mieszkańcy miasta mieli warunki do uprawiania ćwiczeń sportowych (gimnastyki). Jako boisko służył wtedy plac kościelny przy obecnej ul. Sączewskiego. W oparciu o tę bazę powstała w 1905 r. organizacja sportowa pod nazwą Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Będzinie będąca regionalnym oddziałem Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Członkowie uprawiali gimnastykę, kolarstwo oraz piłkę nożną. Najpierw była to rekreacja, potem wyścigi odbywające się z inicjatywy cyklistów.

Regionalne oddziały „Sokła” działały również w Łagiszy i w Grodźcu. Z zapisków kronikarskich wynika, że w 1924 r. odbyły się w Grodźcu okręgowe zawody gimnastyczno-sportowe. Najpopularniejszymi konkurencjami były: biegi na 100 m, skok w dal, skok wzwyż, rzut piłką palantową, rzut granatem, gimnastyka, tor przeszkód. Zawody rozgrywano na placu przy obecnej ul. Przechodniej, zwanej „księżą łąką”. Plac ofiarowano do bezpłatnego użytkowania przez miejscową parafię. Sport uprawiano również w Związku Harcerstwa Polskiego i w Związku Strzeleckim.

Duże ożywienie sportowe nastąpiło w okresie międzywojenym, w latach 1918-1939. Mimo różnych trudności, szczególnie ekonomicznych, następowała integracja, powstawały kluby i organizacje sportowe. W 1918 r. istniały następujące kluby sportowe: BKS „Sarmacja” Będzin, TS „Hakoah” Będzin, Klub Sportowy „Olimpia” Grodziec, Klub Sportowy „Solvay” Grodziec.


Działalność „Sokoła” i „Hakoahu” trwała do wybuchu II wojnie światowej.

Kolejne ożywienie sportowe w mieście nastąpiło po II wojnie światowej. Już w 1945 r. do rozgrywek przystąpił: RKS „Zagłębianka” Będzin i RKS Grodziec, a następnie BKS „Sarmacja” Będzin, KS „Stal” Będzin, ZKS „Budowlani” Grodziec, KS „Gwardia” Będzin i LZS Łagisza.

Sportem masowym zajmowały się początkowo organizacje młodzieżowe szczególnie harcerstwo i Powszechna Organizacja Służby Polsce, szkoły i Komitety Kultury Fizycznej. Do popularnych imprez masowych w tym czasie należały: Biegi Narodowe, Marsze Jesienne, Lekkoatletyczny Czwórbój Przyjaźni. Wśród młodzieży nie brakowało chętnych do zdobywania odznak sportowych „Bądź Sprawny do Pracy i Obrony” i „Sprawny do Pracy i Obrony”.

Spis treści

Nieistniejące już kluby sportoweEdytuj

PTG „Sokół” BędzinEdytuj

Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Będzinie – powstało w 1905 roku, jako jedno z pierwszych w zaborze rosyjskim (na początku swego działania, działała nielegalnie wyniku niechęci władz zaborczych). Organizacja ta miała swój plac do ćwiczeń przy ul. Sączewskiego na wprost Starostwa powiatowego. „Sokół” zakończył swą działalność na terenie Będzina w 1939. Po wojnie nie został reaktywowany. Komunistyczne władze PRL ostatecznie zdelegalizowały Towarzystwo i zakazały jego działalności na terenie kraju.

  • Najstarsze polskie towarzystwo gimnastyczne. Zostało założone 7 lutego 1867 we Lwowie, od 1885 działało w Krakowie oraz w zaborze pruskim, a także nielegalnie w zaborze rosyjskim w 1905 (w którym był Będzin).
  • Organizacja sportowa i paramilitarna, scalona w 1919, działała do 1939. Po II wojnie światowej sokolstwo polskie zamarło w wyniku zakazu legalnej działalności przez PZPR. Na nowo „Sokół” odradza się w 1989, w niektórych miastach w Polsce (w Będzinie to jeszcze nie nastąpiło).


Marsz Sokołów (Hymn Sokoli) – pieśń powstała w połowie XIX w., będąca hymnem młodzieżowej organizacji sportowej i patriotyczno-wychowawczej „Sokół”. Autorem tekstu był Jan Lam, nauczyciel, powieściopisarz, satyryk, redaktor „Dziennika Polskiego”. Muzykę ułożył Wilhelm Czerwiński, kompozytor oper i operetek, mazurków i pieśni.

Klub Tenisowy w GrodźcuEdytuj

Klub Tenisowy w Grodźcu (dzielnica Będzina) powstał w latach 20. i skupiał przede wszystkim urzędników oraz absolwentów wyższych uczelni, a także miejscowych nauczycieli.

Jednym z członków klubu był Karol Fabris - pracownik Kopalni „Grodziec” - późniejszy wiceminister górnictwa (w latach 1957-1971).

Klub zakończył działalność wraz z wybuchem II wojnie światowej.

Klub Sportowy „Solvay” GrodziecEdytuj

Klub Sportowy „Solvay” Grodziec - klub sportowy z Grodźca (dzielnicy Będzina).

Powstał w 1929/1930 r. po zlikwidowaniu Grodzieckiego klubu „T.U.R.”, był klubem Zakładowym Solvay przy Cementowni Grodziec.

  • Baza sportowa:
    • korty tenisowe przy ul. Piłsudskiego (z prawdziwego zdarzenia), oświetlone i działające do późnych godzin (siatkarze, koszykarze, tenisiści), zimą zamieniane na lodowisko
    • boisko do piłki nożnej przy ul. Szybowcowej (piłkarze)
    • hangar szybowcowy z zapleczem na wzgórzu Parcina

Tradycje tego klubu po II wojnie światowej kontynuował ZKS „Budowlani” Grodziec.

Zakładowy Klub Sportowy „Budowlani” GrodziecEdytuj

Zakładowy Klub Sportowy „Budowlani” Grodziec - klub sportowy Grodźca (z dzielnicy Będzina).

Powstał po 1945 r., utrzymywany i sponsorowany przez Cementownię Grodziec, był następcą innego przedwojennego Klubu Zakładowego „Solvay”(1929/1930 - 1939).

    • Na początku miał tylko jedną sekcję piłki nożnej, a rozgrywki w tym czasie prowadzono na własnym boisku Cementowni „Grodziec”.
    • W 1958 r. drużyna piłkarska „Budowlanych” awansowała do 3 ligi Zagłębia. W 3 lidze Zagłębia grały wtedy drużyny: „Płomienia” Milowice, „Skra” Częstochowa, „Victoria” Częstochowa, RKS Raków Częstochowa, AKS „Niwka”, „Sarmacja” Będzin, „Zagłębianka” Dąbrowa Górnicza oraz „Warta” Zawiercie.

Sekcja piłki nożnej została zlikwidowana wraz z likwidacją Cementowni Grodziec w 1979 roku.

TS „Hakoah” BędzinEdytuj

Towarzystwo Sportowe „Ha-koah” (hebr. „Siła”) Będzin – założone w 1913, był to żydowski klub piłkarski,
najbardziej znana z żydowskich drużyn sportowych na terenie miasta.

Siedziba towarzystwa mieściła się w domu należącym do Dawida Żmigroda przy ul. Kołłątaja 45.
Boisko sportowe znajdowało się przy ul. Kościuszki (w miejscu dzisiejszego dworca PKSu).

Działalność swoją towarzystwo zakończyło wraz z wybuchem II wojny światowej.

KS „Gwardia” BędzinEdytuj

KS „Stal” BędzinEdytuj

RKS „Zagłębianka” BędzinEdytuj

MBKS „Pogoń” ŁagiszaEdytuj

MBKS „Pogoń” Łagisza - Międzyzakładowy będziński klub sportowy z istniejący od 1992 r. przez 16 lat i grający tylko w B-klasie na boisku do piłki nożnej w dzielnicy Łagisza.

  • Linki zewnętrzne:
Strona internetowa klubu

Istniejące kluby sportoweEdytuj

MOS BędzinEdytuj

MOS Będzin to klub sportowy, którego celem jest szkolenie młodzieży z Będzina i okolicznych miejscowości, w różnych dyscyplinach sportowych.

  • Informacje ogólne
Pełna nazwa: Międzyszkolny Ośrodek Sportowy Będzin
Adres: ul. Sportowa 6, 45-500 Będzin, tel.: (032)267-74-62
  • Sekcje sportowe

-Piłki nożnej

-Piłki siatkowej (chłopców)

-Piłki koszykowej

-Lekkiej atletyki

-Judo

TKKF BędzinEdytuj

TKKF to organizacja zrzeszająca i propagująca rekreację sportową oraz sportowy tryb życia dla mieszkańców i pracowników będzińskich zakładów pracy, jak i innych pobliskich miejscowości.

  • Informacje ogólne
Pełna nazwa: Towarzystwo Krzewienia Kultury Fizycznej Będzin
Adres: siedzibą towarzystwa jest budynek administracyjny OSIR-u przy ul. Sportowej 6
  • Historia

TKKF prowadzi działalność związaną z propagowaniem rekreacji fizycznej wśród dzieci i młodzieży oraz osób dorosłych.

W ramach TKKF na terenie miasta działają następujące koła:"AMAZONKA”, „AUT” przy Elektrowni Łagisza, „ELEKTRON” przy Fabryce Przewodów Energetycznych, „AMATOR” przy zajezdni tramwajowej, „HYDROKON” przy MPWiK .

TKKF Będzin jest współorganizatorem imprez sportowo-rekreacyjnych odbywających się na terenie miasta.

BKS Sarmacja BędzinEdytuj

RKS GrodziecEdytuj

MKS MOS BędzinEdytuj

Klub Jeździecki „Amigo” GrodziecEdytuj

Automobilklub „Zamkowy” w BędzinieEdytuj

Zagłębie SteelersEdytuj

Klub Sportowy „BuJuKan”Edytuj

Obiekty sportoweEdytuj

  • Stadion miejski OSiR
  • Stadion piłkarski „Zagłębianka” na Ksawerze
  • Hala sportowa „Łagisza
  • Hala sportowa przy SP nr 4 na Ksawerze
  • Boisko do piłki nożnej przy ul. Kijowskiej w Grodźcu
  • Boisko do piłki nożnej przy ul. Parkowej w Łagiszy
  • Kryta pływalnia na Ksawerze
  • Kompleks boisk ze sztuczną nawierzchnią trawiastą oraz oświetleniem przy OSiR
  • 6 Dzielnicowych Centrów Sportu
  • Korty tenisowe przy ul. Sportowej

BibliografiaEdytuj

  1. Sławomir Witek: Rozwój sportu i rekreacji. Kluby, organizacje, obiekty (1945–2007). W: Będzin 1358-2008. praca zbiorowa pod red. nauk. Anna Glimos-Nadgórska. T. 3: Od rozbiorów do współczesności. Będzin: Muzeum Zagłębia, 2008. ISBN 83-922000-3-9.
  2. Ośrodek Sportu i Rekreacji w Będzinie. [dostęp 29.08.2011].

PrzypisyEdytuj

  1. (www.zamkowy.org)