Otwórz menu główne

Stefan Downar ps. „Dewajtis” (ur. 13 sierpnia 1886 w Wieruszowie, zm. 15 lipca 1942 w obozie koncentracyjnym Dachau) – polski ksiądz, działacz społeczny, poseł na Sejm w II RP.

Stefan Downar
Ilustracja
Stefan Downar w 1935 roku
Data i miejsce urodzenia 13 sierpnia 1886
Wieruszów
Data i miejsce śmierci 15 lipca 1942
obóz koncentracyjny Dachau
Poseł na Sejm IV kadencji (II RP)
Okres od 1935
do 1938
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości
Stefan Downar
ilustracja
Kraj działania  Polska
Data urodzenia 13 sierpnia 1886
Data śmierci 15 lipca 1942
proboszcz w Pyzdrach
Okres sprawowania 1928–1935
proboszcz w Zbrachlinie
Okres sprawowania 1935–1939
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Diakonat 1911-06-1818 czerwca 1911

ŻyciorysEdytuj

Był synem Andrzeja i Antoniny z domu Ginkowskiej. Ukończył gimnazjum państwowe w Warszawie oraz Wyższe Seminarium Duchowne we Włocławku (w 1911 roku) i Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Poznańskiego: w 1925 roku uzyskał dyplom nauczyciela historii szkół średnich i seminariów nauczycielskich.

Po otrzymaniu święceń kapłańskich w 1911 roku został wikariuszem i prefektem szkół powszechnych kolejno w: Widawie, Kole (1912–1913), Parznie (1913–1914) i Łasku (od 1914 roku), następnie od 1916 roku był prefektem w gimnazjum humanistycznym w Pyzdrach (pracował przy jego powstaniu i rozwoju), od 1928 roku był proboszczem w tamtejszej parafii, a od końca 1935 roku – proboszczem parafii w Zbrachlinie (po wyborze na posła biskup Karol Radoński zaproponował mu tę mniejszą parafię, na którą przeniósł się 18 grudnia 1935 roku).

Był członkiem POW, w 1918 roku uczestniczył w akcji rozbrajania Niemców w Pyzdrach. Od 1925 roku pełnił funkcję radnego miejskiego w Pyzdrach, był członkiem Sejmiku i Wydziału Powiatowego w Słupcy i członkiem Rady Powiatowej w Koninie[1].

W 1935 roku został wybrany posłem na Sejm IV kadencji (1935–1938) 45 491 głosami z okręgu nr 19, obejmującego powiaty: kolski i koniński. W czasie tej kadencji pracował w komisjach: oświatowej (do grudnia 1937 roku) i regulaminowej. W październiku 1935 roku i w marcu 1936 roku był wybierany do specjalnej komisji dla rozważenia projektu ustawy o upoważnieniu Prezydenta RP do wydawania dekretów. W interpelacji z lipca 1938 roku zaproponował rozważenie możliwości rozwiązania wszelkich organizacji niemieckich w związku z zagrożeniem narodowosocjalistycznym, w pasie zachodniego pogranicza. Jako poseł przyczynił się do uzyskania przez KUL w Lublinie pełnych praw akademickich[2][1]. Znany był z wypowiedzi skierowanych przeciwko Żydom[3]. W 1937 jako poseł domagał się w Sejmie zakazania Żydom pod sankcją karną produkowania dewocjonaliów chrześcijańskich[4].

Po wybuchu II wojny światowej został aresztowany 21 października 1939 roku przez Niemców, był więziony w Aleksandrowie, od listopada – w zakładzie dla umysłowo chorych w Świeciu i klasztorze oo. Werbistów w Górnej Grupie. Od 28 lutego 1940 roku przebywał w obozie koncentracyjnym Stutthof, od 10 kwietnia tego roku – w Sachsenhausen. 4 maja 1942 roku został przewieziony transportem „inwalidzkim” do obozu koncentracyjnego w Dachau, gdzie zginął w komorze gazowej 15 lipca 1942 roku[1].

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Biblioteka sejmowa – Parlamentarzyści RP: Stefan Downar. [dostęp 2012-06-23].
  2. Scriptor (opr.): Sejm i Senat 1935–1938 IV kadencja. Warszawa: nakładem Księgarni F. Hoesicka, 1936, s. 129.
  3. Radiowe audycje szkolne, „Dzień Dobry”, 8 (33), 2 lutego 1938, Cytat: W drugiej interpelacji ks. pos. Downar zwraca uwagę na to. że od pewnego czasu radiowe audycje szkolne przepełnione są utworami autorów obcych duchowi polskiemu, jak Tuwim i Hemar. Interpelant zapytuje pana ministra, czy skłonny jest zapewnić szkole audycje, odpowiadające zasadom wychowania narodowego i religijnego..
  4. Sprawozdanie stenograficzne z 51. posiedzenia Sejmu RP w dniu 20 marca 1937, łamy 51-52.

BibliografiaEdytuj