Afroślepiec wielkogłowy

gatunek ssaka
(Przekierowano z Szczurokret wielkogłowy)

Afroślepiec wielkogłowy[5], szczurokret wielkogłowy, ślepiec afrykański (Tachyoryctes macrocephalus) – gatunek ssaka z podrodziny bambusowców (Rhizomyinae) w rodzinie ślepcowatych (Spalacidae).

Afroślepiec wielkogłowy
Tachyoryctes macrocephalus[1]
(Rüppell, 1842)
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Nadgromada

żuchwowce

Gromada

ssaki

Infragromada

łożyskowce

Rząd

gryzonie

Podrząd

Supramyomorpha

Infrarząd

myszokształtne

Nadrodzina

myszowe

Rodzina

ślepcowate

Podrodzina

bambusowce

Plemię

afroślepce

Rodzaj

afroślepiec

Gatunek

afroślepiec wielkogłowy

Synonimy
  • Rhizomys macrocephalus Rüppell, 1842[2]
Podgatunki
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 EN pl.svg

Zasięg występowaniaEdytuj

Afroślepiec wielkogłowy występuje endemicznie w Etiopii zamieszkując w zależności od podgatunku[6]:

  • T. macrocephalus macrocephalus – północna Etiopia; brak zapisów od czasu oryginalnego opisu.
  • T. macrocephalus hecki – południowa Etiopia, góry Balie powyżej 3000 m n.p.m. (region Oromia).

TaksonomiaEdytuj

Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1842 roku niemiecki przyrodnik Eduard Rüppell nadając mu nazwę Rhizomys macrocephalus[2]. Holotyp pochodził z Shoa, w Etiopii[7].

W analizie kladystycznej obejmującej taksony kopalne i żyjące współcześnie stwierdzono, że T. macrocephalus i T. splendenstaksonami siostrzanymi w stosunku do znanych gatunków kopalnych T. konjiti, T. pliocaenicus i T. makooka[8][6]. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają dwa podgatunki[6].

EtymologiaEdytuj

  • Tachyoryctes: gr. ταχυς takhus „szybko”; ορυκτης oruktēs „kopacz”, od ορυσσω orussō „kopać”[9].
  • macrocephalus: gr. μακροκεφαλος makrokephalos „wielkogłowy”, od μακρος makros „długi”; -κεφαλος -kephalos „-głowy”, od κεφαλη kephalē „głowa”[10].
  • hecki: prof. dr. Ludwig Franz Friedrich Georg Heck (18601951), niemiecki zoolog[11].

MorfologiaEdytuj

Długość ciała (bez ogona) 224–313 mm, długość ogona 40–65 mm; masa ciała 330–930 g[12]. Szaro-beżowe, krótkie futro, bardzo masywna głowa, brak małżowin usznych, brak ogona. Siekacze dolne i górne znajdują się przed wargami, co uniemożliwia picie.

EkologiaEdytuj

Całą wilgoć zwierzę czerpie z bulw znajdowanych pod ziemią. Zamieszkuje podziemne nory i korytarze.

PrzypisyEdytuj

  1. Tachyoryctes macrocephalus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b W.P.E.S. Rüppell. Säugethiere aus der Ordnung der Nager, beobaclitet im nordöstlichen Africa. „Museum Senckenbergianum: Abhandlungen aus dem Gebiete der beschreibenden Naturgeschicht”. 3 (2), s. 97, 1845. (niem.). 
  3. O.R. Neumann & H.-J. Rümmler. Beiträge zur Kenntnis von Tachyoryctes Rüpp. „Zeitschrift für Säugetierkunde”. 3, s. 302, 1928. (niem.). 
  4. L. Lavrenchenko & R. Kennerley, Tachyoryctes macrocephalus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2021 [online], wersja 2021-2 [dostęp 2021-11-05] (ang.).
  5. Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 231. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
  6. a b c C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 328. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
  7. D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Tachyoryctes macrocephalus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-11-05].
  8. R. López-Antoñanzas & H.B. Wesselman. „Palaeontology”. 56 (1), s. 157–166, 2013. DOI: 10.1111/j.1475-4983.2012.01179.x. (ang.). 
  9. T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 659, 1904. (ang.). 
  10. The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World [online], S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).
  11. B. Beolens, M. Watkins & M. Grayson: The Eponym Dictionary of Mammals. Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 2009, s. 182. ISBN 978-0-8018-9304-9. (ang.).
  12. R. Norris: Family Spalacidae (Muroid Mole-rats). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (red. red.): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 137. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).