Otwórz menu główne

Szyszkowcowate[2], jaszczurki kolczaste (Cordylidae) — rodzina naziemnych jaszczurek z rzędu łuskonośnych (Squamata).

Szyszkowcowate
Cordylidae[1]
Mertens, 1937
Ilustracja
Przedstawiciel rodziny – szyszkowiec olbrzymi (Smaug giganteus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Gromada zauropsydy
Rząd łuskonośne
Infrarząd Scincomorpha
Rodzina szyszkowcowate
Rodzaje

zobacz opis w tekście

Zasięg występowaniaEdytuj

Rodzina obejmuje gatunki występujące we wschodniej i południowej Afryce.

CharakterystykaEdytuj

Długość głowy i tułowia od 5 do 20 cm, całkowita długość ciała wraz z ogonem do 40 cm (szyszkowiec olbrzymi). Charakteryzują się dużymi, dachówkowato nakładającymi się na siebie łuskami, zakończonymi grubymi, ostrymi i sterczącymi kolcami stanowiącymi ochronę przed napastnikami. Łuski na ciele tworzą regularne pierścienie. Ich rozsunięcie umożliwia jaszczurce celowe zaklinowanie się w szczelinie skalnej, co praktycznie uniemożliwia drapieżnikowi wyciągnięcie gada. Największe łuski pokrywają tył głowy i ogon. Brak zdolności do autotomii. Różnorodnie ubarwione, niektóre bardzo kolorowe. Pod tarczkami głowowymi i pod łuskami płytki osteodermalne. Język mały, zaokrąglony, pokryty brodawkami. Odnóża pięciopalczaste, zakończone pazurkami. U niektórych gatunków odnóża zredukowane do dwóch palców. Na tylnych kończynach otwory gruczołów udowych.

EkologiaEdytuj

Szyszkowcowate zamieszkują stepy i sawanny oraz tereny skaliste. Są głównie owadożerne, ale niektóre zjadają również rośliny. Aktywne w dzień. Są jajożyworodne, z wyjątkiem jajorodnego rodzaju Platysaurus.

SystematykaEdytuj

Do rodziny należą następujące rodzaje[3]:

PrzypisyEdytuj

  1. Cordylidae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b Praca zbiorowa: Zwierzęta: encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 383. ISBN 83-01-14344-4.
  3. P. Uetz & J. Hallermann: Higher taxa: Cordylidae (ang.). The Reptile Database. [dostęp 2018-11-29].

BibliografiaEdytuj

  1. Hanna Dobrowolska: Gady. Warszawa: Państwowe Wydaw. Naukowe, 1981. ISBN 83-01-00957-8.
  2. Włodzimierz Juszczyk: Gady i płazy. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1986. ISBN 83-214-0464-2.
  3. Edward L. Stanley, Aaron M. Bauer, Todd R. Jackman, William R. Branch i P. Le Fras N. Mouton. Between a rock and a hard polytomy: Rapid radiation in the rupicolous girdled lizards (Squamata: Cordylidae). „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 58 (1), s. 53–70, 2011. DOI: 10.1016/j.ympev.2010.08.024 (ang.).