Otwórz menu główne

Tłusty czwartek

święto ruchome

Tłusty czwartek – w kalendarzu chrześcijańskim ostatni czwartek przed wielkim postem (czyli 52 dni przed Wielkanocą), znany także jako zapusty. Tłusty czwartek rozpoczyna ostatni tydzień karnawału. W Polsce oraz w katolickiej części Niemiec, wedle tradycji, w tym dniu dozwolone jest objadanie się.

Tłusty czwartek
Polish paczki.jpg
Polskie pączki
Dzień ostatni czwartek przed wielkim postem
w 2017 23 lutego
w 2018 8 lutego
w 2019 28 lutego
Symbole

pączki, faworki

Inne nazwy Combrowy Czwartek
Pączki
Faworki (chrust)

Ponieważ data tłustego czwartku zależy od daty Wielkanocy, dzień ten jest świętem ruchomym. Następny czwartek jest czwartkiem po Środzie Popielcowej i należy do okresu wielkiego postu, podczas którego chrześcijanie ze względów religijnych (pokutnych), jako przygotowanie do Świąt Wielkanocy powinni zachowywać wstrzemięźliwość jako wyraz umartwienia. Może wypaść pomiędzy 29 stycznia a 4 marca.

Najpopularniejsze potrawy to pączki i faworki, zwane również w niektórych regionach chrustem lub chruścikami. Dawniej objadano się pączkami nadziewanymi słoniną, boczkiem i mięsem, które obficie zapijano wódką.

Staropolskie przysłowie mówi: Powiedział Bartek, że dziś tłusty czwartek, a Bartkowa uwierzyła, dobrych pączków nasmażyła. Według jednego z przesądów, jeśli ktoś w tłusty czwartek nie zje ani jednego pączka – w dalszym życiu nie będzie mu się wiodło.

Poniższa tabelka przedstawia przypadanie tłustego czwartku w kolejnych latach.

Rok Data
2007 15 lutego
2008 31 stycznia
2009 19 lutego
2010 11 lutego
2011 3 marca
2012 16 lutego
2013 7 lutego
2014 27 lutego
2015 12 lutego
2016 4 lutego
2017 23 lutego
2018 8 lutego
2019 28 lutego
2020 20 lutego
2021 11 lutego
2022 24 lutego

Spis treści

Historia zwyczajuEdytuj

Geneza tłustego czwartku sięga pogaństwa. Był to dzień, w którym świętowano odejście zimy i nadejście wiosny. Ucztowanie opierało się na jedzeniu tłustych potraw, szczególnie mięs oraz piciu wina, a zagryzkę stanowiły pączki przygotowywane z ciasta chlebowego i nadziewane słoniną. Rzymianie obchodzili w ten sposób raz w roku tzw. tłusty dzień[1][2].

W specyficzny sposób obchodzono tłusty czwartek w Małopolsce. Nazywany on był wówczas combrowym czwartkiem. Według legendy nazwa pochodzi od nazwiska żyjącego w XVII wieku krakowskiego burmistrza o nazwisku Comber, będącego prawdopodobnie postacią fikcyjną, człowieka złego i surowego dla kobiet mających swoje kramy i handlujących na krakowskim rynku. Mówiono: Pan Bóg wysoko a król daleko, któż nas zasłoni przed Combrem. Umrzeć miał on w tłusty czwartek[3]. W każdą rocznicę śmierci przekupki na targu urządzały więc huczną zabawę i tańce. Podczas zabawy zaczepiały przechodzących tamtędy mężczyzn, których zmuszały do tańca lub do oddawania wierzchniej odzieży w zamian za krzywdy, jakie wyrządził Comber.

Około XVI wieku w Polsce pojawił się zwyczaj jedzenia pączków w wersji słodkiej. Wyglądały one nadal nieco inaczej niż obecnie – w środku miały bowiem ukryty mały orzeszek lub migdał. Ten, kto trafił na taki szczęśliwy pączek, miał cieszyć się dostatkiem i powodzeniem.

Nawiązania w kulturzeEdytuj

  • Wiersz Władysława Broniewskiego Tłusty Czwartek[4].
  • 15 lutego 2007 firma Google umieściła na stronie głównej polskiej wersji wyszukiwarki okazjonalne logo (tzw. doodle) związane z tłustym czwartkiem[5]. Był to pierwszy przypadek modyfikacji znaku graficznego Google dla polskojęzycznych użytkowników tego narzędzia. Na logo zamiast dwóch liter "o" widoczne były pączki. W następnych latach w tłusty czwartek logo nie było już zmieniane.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Słów kilka o zapustnych zwyczajach | HISTORIA.org.pl - historia, kultura, muzea, matura, rekonstrukcje i recenzje historyczne, historia.org.pl [dostęp 2017-11-27] (pol.).
  2. Tłusty czwartek - szaleństwo smaków, www.wiadomosci24.pl [dostęp 2017-11-27] (pol.).
  3. Tłusty Czwartek – zwyczaje i obyczaje, tarnowskikurierkulturalny.blox.pl [dostęp 2017-11-27] (pol.).
  4. „Tłusty czwartek” – Wł.Broniewskiego | " To dla pamięci ", jarmila09.wordpress.com [dostęp 2017-11-27] (pol.).
  5. Tłustoczwartkowe logo google