Targowa Górka

wieś w województwie wielkopolskim

Targowa Górka (do 1958 Targowagórka[1]) – wieś (dawniej miasto) w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie wrzesińskim, w gminie Nekla.

Artykuł 52°18'15"N 17°26'39"E
- błąd 38 m
WD 52°18'N, 17°29'E
- błąd 20239 m
Odległość 5 m
Targowa Górka
wieś
Ilustracja
Kościół św. Michała Archanioła
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Powiat wrzesiński
Gmina Nekla
Liczba ludności (2006) 540
Strefa numeracyjna 61
Kod pocztowy 62-308
Tablice rejestracyjne PWR
SIMC 0590390
Położenie na mapie gminy Nekla
Mapa konturowa gminy Nekla, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Targowa Górka”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Targowa Górka”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Targowa Górka”
Położenie na mapie powiatu wrzesińskiego
Mapa konturowa powiatu wrzesińskiego, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Targowa Górka”
Ziemia52°18′15″N 17°26′39″E/52,304167 17,444167

Targowa Górka (Milesina, Mieleszna Górka)[2] uzyskała lokację miejską przed 1344, zdegradowana około 1850[3]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

W pobliżu miejscowości znajduje się Miejsce Obsługi Podróżnych Targowa Górka, dla jadących autostradą A2 w kierunku Warszawy.

HistoriaEdytuj

Miejscowość wzmiankowana jest w dokumentach już w 1258. Jej właścicielem był wówczas Milesza z Górki, który należał do otoczenia księcia Bolesława Pobożnego, syna Władysława Odonica. Król Kazimierz Wielki przebywając w Poznaniu 14 czerwca 1343 potwierdził ówczesnym właścicielom: Piotrowi kasztelanowi radzimskiemu i Dobrogostowi Mileszycowi prawa miejskie dla Targowej Górki. Późniejszymi właścicielami miasta byli m.in. w 1397 Wojciech z Górki, w latach 1390–1400 Boguchwał, Dobiesław i Bodzęta, synowie Jana Poraja z Bierzglina, w 1506 Barbara Górecka, w 1559 Spławscy i Góreccy herbu Dryja, w 1722 Turnowie. Od 1761 własność Drogońskich, w 1793 hrabiego Keyserlinga, którego córka Adela, wyszła za mąż za gen. Antoniego Amilkara Kosińskiego – współtwórcę Legionów Polskich we Włoszech. W 1870 właścicielami była rodzina Żychlińskich.

W roku 1458 Targowa Górka miała obowiązek wystawienia 8 żołnierzy na wyprawę malborską. Pod koniec XV wieku miasto podupadło i utraciło prawa miejskie. Odzyskało je w 1559. W 1724 król August II Mocny nadał miejscowości przywilej organizowania 5 jarmarków rocznie i targów w każdy poniedziałek. Król Stanisław August Poniatowski potwierdził te przywileje oraz wydał zgodę na organizowanie jeszcze czterech nowych jarmarków. W 1751 Turnowie, ówcześni właściciele miasta, osadzili tu na leśnej wyrębie osadników niemieckich na zasadach czynszowych. Osada ta nazywała się wówczas Holendry Słowęcińskie.

Kościół pod wezwaniem św. Michała Archanioła istniał już w XIII w. W 1630 kasztelan gnieźnieński Mikołaj Mielżyński ufundował tu nowy drewniany kościół. Po pożarze w 1739 został odbudowany. Ponownie spłonął na początku XIX wieku. Odbudowała go w 1840 jako murowany rodzina Kosińskich[4]. W XVI w. istniał jeszcze kościół pw. św. Małgorzaty, kościół ten spłonął w 1725, a na jego miejscu postawiono krzyż.

W Targowej Górce znajdował się od 1628, założony przez Mielżyńskiego, szpital dla ubogich. W XVIII w. miało tu istnieć równocześnie 12 browarów. W czasie licznych pożarów zaginął dokument lokacyjny. W 1793 władze pruskie nie umieściły już Targowej Górki w wykazie miast. W latach 80. XIX w. mieszkały tu 424 osoby w 25 domach. Właścicielem wsi był wówczas król pruski. Do dziś zachował się budynek poczty konnej z przełomu XVIII–XIX wieku, kościół z 1840, leśniczówka z XIX wieku i drewniana dzwonnica z końca XVIII wieku.

Na podstawie dekretu PKWN z 31 sierpnia 1944 zostały utworzone miejsca odosobnienia, więzienia i ośrodki pracy przymusowej dla „hitlerowskich zbrodniarzy oraz zdrajców narodu polskiego”. Obóz pracy nr 176 Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego utworzyło w Targowej Górce[5].

15 czerwca 2008 odbyły się uroczyste obchody 750-lecia istnienia miejscowości.

ZabytkiEdytuj

W miejscowości znajduje się klasycystyczny kościół pw. św. Michała Archanioła z 1840 wraz z oddzielnie stojącą, drewnianą dzwonnicą z XVIII wieku, grobowce rodzin Karłowskich i Karśnickich, odnowione w 2010, oraz grobowiec Adelajdy i Antoniego Amilkara Kosińskiego. Napis na płycie nagrobnej brzmi:

Lewa płyta Prawa płyta

Adelajda Konstancya
Wilhelmina Zofia Wiktorya
z Hrabiow Keyserling
Generałowa Kosińska
Dziedziczka Targowej-Górki
ur 1790 um. 4 Września 1856 r.
w Targowej – Górce

Antoni Amilkar-Kosinski
Generał Dywizyi
Krzyża Wojskowego Komandor
syn Józefa i Reginy
z Korsaków Kosińskich
ur. na Litwie r. 1769 um. w Targowej – Górce 10 Marca
r. 1823
Odbył Kampanie:
od 1794 r. w powstaniu Kościuszkowskiem
1795-1803 r. we Włoszech
1807 r. przeciw Prusom i Rossyi
1809 r. przeciw Austryi
1812 r. przeciw Rossyi dowodził
dywizyą nad Bugiem

W miejscowości znajduje się również dwór, w trakcie odbudowy.

Osobny artykuł: Dwór w Targowej Górce.

Miejscowość nie zachowała cech rozplanowania miejskiego. Śladem miejskiej przeszłości pozostaje jednak jej nazwa.

GaleriaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. M.P. z 1958 r. nr 89, poz. 496
  2. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 76-77.
  3. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 76-77.
  4. Historia Targowej Górki w skrócie. nekla.eu. [dostęp 2017-11-27].
  5. Okupacja w imię sojuszu. Armia sowiecka w Polsce 1944-1956 (fragmenty). forumemjot, 2012-05-09. [dostęp 2018-10-13].

Linki zewnętrzneEdytuj