Otwórz menu główne

Tulipa agenensis DC. – gatunek rośliny z rodziny liliowatych. Rośnie dziko w Iranie, Izraelu, Jordanii, Libanie, Syrii, Turcji i na Cyprze (tutaj jako gatunek introdukowany)[3]. Jest uprawiany w niektórych krajach. Przez ogrodników jest zaliczany do 15. grupy tulipanów zwanych tulipanami botanicznymi[4]. Najprawdopodobniej Tulipa agenensis był pierwszym, lub jednym z pierwszych gatunków tulipanów sprowadzonych do Europy w połowie XVI wieku. Łacińską nazwę nadał mu Augustin Pyramus de Candolle i pochodzi ona od francuskiego miasta Agen[5].

Tulipa agenensis
Ilustracja
Dziko rosnący Tulipa agenensis w Izraelu
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd liliowce
Rodzina liliowate
Rodzaj tulipan
Nazwa systematyczna
Tulipa agenensis DC.
Liliac. 1: t. 60 1804[2]
Synonimy

Tulipa sharonensis Dinsm.

CharakterystykaEdytuj

Łodyga wzniesiona, prosta, dość gruba, naga, o wysokości do 40 cm. Ulistnienie skrętoległe, liście duże, bezogonkowe, lancetowate ze spiczastym wierzchołkiem, pokryte woskowym nalotem. Jest ich kilka. Mają długość do 25 cm i szerokość 2,5-4 cm. Na łodydze wyrasta jeden tylko, duży, czerwony kwiat. Trzy zewnętrzne płatki okwiatu są eliptyczne, wydłużone z ostrym wierzchołkiem. Ich długość wynosi 4-9 cm i jest trzykrotnie większa od szerokości, wynoszącej 2-3 cm. Trzy wewnętrzne płatki mają długość 3-7 cm i szerokość 2-3 cm. Jest to cecha charakterystyczna dla tego gatunku. Na wewnętrznej stronie płatków występują bardzo ciemne plamy, dochodzące do 1/3 lub 1/2 długości płatka. Pod ziemią duża cebula okryta suchą łuską. Owocem jest torebka[5].

Geofit cebulkowy. Rośnie w zbiorowiskach roślinnych typu makia, garig i frygana. W Izraelu kwitnie od lutego do kwietnia[5].

Udział w kulturzeEdytuj

Znawcy roślin biblijnych twierdzą, że tulipany wymienione są w biblijnej Pieśni nad Pieśniami, chociaż nie pod obecną nazwą botaniczną. W wersecie 2,2 kryją się pod słowem tłumaczonym w Biblii Tysiąclecia jako lilia, w wersecie 2,12 opisane są hebrajskim słowem nișșänîm (w języku arabskim nissan). Słowo to oznacza miesiąc wiosenny, ale również grupę roślin o czerwonych kwiatach, które w tym miesiącu kwitną. Hebrajska nazwa pierwszego miesiąca w kalendarzu żydowskim – nisan pochodzi właśnie od czerwonych kwiatów tych roślin: nișșänîm oznacza „kwitnący czerwono”. W rzeczywistości w obydwu tych wersetach chodzi o czerwono zakwitające wiosną pospolite w Izraelu gatunki roślin o okazałych czerwonych kwiatach. W grę wchodzą: zawilec wieńcowy, jaskier azjatycki, mak polny i tulipany: tulipan górski i Tulipa agenensis (obydwa występują we florze Palestyny)[6].

 
Płatki mają wewnątrz ciemne plamy

PrzypisyEdytuj

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-08].
  2. The Plant List. [dostęp 2015-01-28].
  3. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2009-03-08].
  4. Podział tulipanów, grupy. [dostęp 2009-04-09].
  5. a b c Flowers in Israel. [dostęp 2015-01-29].
  6. Zofia Włodarczyk: Rośliny biblijne. Leksykon. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2011. ISBN 978-83-89648-98-3.