Ulica Grunwaldzka w Poznaniu

ulica w Poznaniu

Ulica Grunwaldzka w Poznaniu – jedna z głównych ulic Grunwaldu w Poznaniu. Łączy centrum miasta z jego granicą.

ulica Grunwaldzka
Łazarz, Grunwald, Ostroróg, Kasztelanów, Pogodno, Raszyn, Junikowo, Osiedle Kwiatowe
Ilustracja
Ulica przy Collegium Heliodori Święcicki
(d. Chemicum)
Państwo  Polska
Miejscowość Poznań
Długość 6 601 m[1]
Przebieg
Ikona ulica z prawej.svg ul. Bukowska
Ikona ulica z lewej.svg 0,14 km ul. H. Święcickiego
Ikona ulica z lewej.svg 0,31 km ul. Śniadeckich
Ikona ulica z lewej.svg 0,51 km ul. Stolarska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 0,58 km ← ul. J. Matejki
ul. A. Szylinga →
Ikona ulica z prawej.svg 0,77 km ul. J. Ziętary
Ikona ulica z lewej.svg 0,97 km ul. Ułańska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 1,19 km ul. Wojskowa
Ikona ulica z prawej.svg 1,31 km ul. Niecała
Ikona ulica rondo.svg światła 1,44 km rondo
Jana Nowaka-Jeziorańskiego
Ikona ulica z lewej.svg ul. Obozowa
Ikona ulica z lewej.svg ul. Promienista
Ikona ulica z prawej.svg ul. J. Ostroroga
Ikona ulica z prawej.svg ul. Słoneczna
Ikona ulica z lewej.svg ul. Rycerska
Ikona ulica z lewej.svg ul. Płowiecka
Ikona ulica z prawej.svg ul. F. Lubeckiego
Ikona ulica z prawej.svg ul. P. Włodkowica
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 2,39 km ul. Grochowska
Ikona ulica z lewej.svg ul. J. Sowińskiego
Ikona ulica z prawej.svg ul. Cześnikowska
Ikona ulica z prawej.svg ul. Marszałkowska
Ikona ulica z lewej.svg ul. Konfederacka
Ikona ulica z prawej.svg ul. C. Drzewieckiego
Ikona ulica z lewej.svg ul. M. Palacza
Ikona ulica z lewej.svg ul. P. Ściegiennego
Ikona ulica z lewej.svg ul. Racławicka
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 3,39 km ← ul. Bułgarska
ul. Jugosłowiańska →
Ikona ulica z lewej.svg ul. Bolkowicka
Ikona ulica z prawej.svg ul. Wł. Węgorka
Ikona ulica z lewej.svg ul. Babimojska
Ikona ulica rondo.svg światła 4,24 km rondo Krzysztofa Skubiszewskiego
Ikona ulica z lewej.svg ul. Świebodzińska
Ikona ulica z prawej.svg ul. Jeleniogórska
Ikona ulica z lewej.svg ul. Sieradzka
Ikona ulica z prawej.svg ul. Dziewińska
Ikona ulica z prawej.svg ul. Ścinawska
Ikona ulica z lewej.svg ul. Junikowska
Ikona ulica z prawej.svg ul. Grotkowska
Ikona ulica z lewej.svg ul. Ziębicka
Ikona ulica z prawej.svg ul. Małoszyńska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 5,35 km ← ul. Cmentarna
ul. Wieruszowska →
Ikona ulica z lewej.svg ul. Ząbkowicka
Ikona ulica z lewej.svg ul. Żmigrodzka
Ikona ulica z prawej.svg światła 5,95 km ul. Malwowa
Ikona ulica z lewej.svg ul. Paczkowska
Ikona ulica z prawej.svg ul. Goździkowa
Ikona ulica z lewej.svg ul. Nowosolska
Ikona ulica z prawej.svg ul. Stokrotkowa
Ikona ulica z lewej.svg ul. Strzelińska
Ikona ulica z lewej.svg ul. Twardogórska
Ikona ulica z prawej.svg ul. Piwoniowa
Ikona ulica z prawej.svg ul. Szarotkowa
Ikona ulica.svg 6,601 km granica miasta
Położenie na mapie Poznania
Mapa konturowa Poznania, w centrum znajduje się punkt z opisem „ulica Grunwaldzka”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „ulica Grunwaldzka”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „ulica Grunwaldzka”
Ziemia52°24′24,0″N 16°54′24,0″E/52,406667 16,906667

HistoriaEdytuj

W 1895 uruchomiona została przy ul. Grunwaldzkiej 1 pierwsza elektrownia w Poznaniu (budynek u zbiegu z ul. Bukowską)[2].

Komunikacja tramwajowa w ulicy Grunwaldzkiej rozpoczęła się 22 czerwca 1902. Wybudowany został wtedy tor tramwajowy od ul. Roosevelta do ul. Ułańskiej (koszary wojskowe). W 1909 dobudowany został drugi tor między ulicami Matejki[a] i Ułańską[3][4]. W 1926 przedłużono tę trasę do ul. Przybyszewskiego[b], w 1931 do Ostroroga[5], a 30 grudnia 1936 do Kasztelanów (Palacza, Osiedle Grunwaldzkie)[6][7]. Po odbudowie ze zniszczeń II wojny światowej, 7 czerwca 1945, uruchomiona została linia tramwajowa z Błoni Grunwaldzkich[8].

23 września 1921[c] u zbiegu z ul. Śniadeckich odbył się pierwszy publiczny wiec komunistyczny w Poznaniu prowadzony przez Zygmunta Piękniewskiego. Przybyło ok. 6 000 uczestników protestujących przeciw zbrojnej interwencji Piłsudskiego w ZSRR oraz domagających się od państwa poprawy warunków bytowych i uwolnienia więźniów politycznych[9].

U wylotu ulicy od 1924 Automobilklub Wielkopolski organizował ogólnopolski wyścig samochodowy i motocyklowy „Trójkąta szos” (34 km). Zawody organizowane corocznie trwały do 1927; głównym powodem przerwania imprez był zły stan nawierzchni[10].

W czasie Powszechnej Wystawy Krajowej w 1929 ulica była jedną z granic terenów wystawowych[11], obecnie przylega do niej teren MTP.

W latach 1962-1964 rozbudowana i zmodernizowana[12][13], kolejne przebudowy miały miejsce w latach 70. XX wieku oraz w 1988-1989[14][15], 1998[16] 2009 (Grunwaldzka/Wojskowa)[15] i 2011–2013[17][18][15]. Obecnie na znacznej części (od skrzyżowania z ulicą Matejki do ulicy Malwowej) posiada dwie jezdnie. Prawie na całej długości (głównie po stronie południowej) biegnie wzdłuż ulicy droga rowerowa[19].

Nazwy[20]Edytuj

  • od 1900: Kaiserin-Victoria-Strasse[d] (do ul. Jugosłowiańskiej)
  • od 1909: Auguste-Victoria-Strasse[e] (do ul. Jugosłowiańskiej)
  • od 15 listopada 1919[21]: ul. Grunwaldzka (całość)
  • od 1939: Tannenbergstrasse[f] (do ul. Jugosłowiańskiej)
  • od 1943: Oppelner Strasse (od ul. Jugosłowiańskiej w kierunku południowo-zachodnim)
  • od 1946: ul. Budziszyńska (od ul. Jugosłowiańskiej w kierunku południowo-zachodnim)
  • od 1950: ul. Grunwaldzka (całość)

Obiekty przy ulicyEdytuj

Od strony centrum miasta:

Komunikacja miejskaEdytuj

Ulicą kursują następujące linie miejskiego transportu zbiorowego, obsługiwane na zlecenie Zarządu Transportu Miejskiego:

  • tramwajowe[25]
    • 1 FranowoJunikowo (pomiędzy pętlą Junikowo a rondem Jana Nowaka-Jeziorańskiego)
    • 6 Junikowo – Miłostowo
    • 13 Junikowo – Unii Lubelskiej
    • 15 Budziszyńska – Osiedle Sobieskiego
  • autobusowe dzienne[25]
    • 193 Górczyn – Osiedle Sobieskiego
    • 716 Junikowo – Głuchowo/Stawna[g] (linia podmiejska)

Galeria zdjęćEdytuj

UwagiEdytuj

  1. wtedy Nowoogrodowa
  2. wtedy aleja Okrężna
  3. Kronika Miasta Poznania 2/1963 s. 51 i 1/1969 s. 121 podaje jako datę wiecu maj 1921
  4. polska nazwa Cesarzowej Augusty Wiktorii (Witold Molik: Lata szkolne Ernsta Kantorowicza w Poznaniu w: Kronika Miasta Poznania nr 4/1996 s. 344, fot.)
  5. polska nazwa Augusty Wiktorii (Mieczysław Kędelski: Ludność Łazarza i Górczyna w XIX i na początku XX wieku w: Kronika Miasta Poznania nr 3/1998 s. 22, tab.)
  6. nazwa ta została specjalnie wybrana jako upamiętnienie zwycięstwa okupanta w 1914 (Bitwa pod Tannenbergiem) w miejsce nazwy świadczącej o jego klęsce w 1410 (Bitwa pod Grunwaldem) (Antoni Gąsiorowski: Nazwy poznańskich ulic w: Kronika Miasta Poznania nr 3-4/1984 s. 44; on-line: [1])
  7. Wybrane kursy do pętli Gołuski/Pętla
  8. Wybrane kursy z przystanku Malwowa
  9. Wybrane kursy do przystanku Plewiska/Straż Pożarna
  10. Wybrane kursy z przystanku Chomęcice/Środkowa

PrzypisyEdytuj

  1. Zarząd Dróg Miejskich: Spis dróg publicznych w administracji ZDM stan na luty 2016 w formacie PDF (pol.). [dostęp 2016-12-14].
  2. Ireneusz Rutkowski: 75 lat elektrowni poznańskich w: Kronika Miasta Poznania nr 4/1979 s. 55; on-line: [2]
  3. Jerzy Marchwicki, Edmund Nadolski: 100 lat komunikacji miejskiej w: Kronika Miasta Poznania nr 4/1979 s. 23; on-line: [3]
  4. Jan Wojcieszak: Tramwaje elektryczne w Poznaniu w: Kronika Miasta Poznania nr 2/1998 s. 333-334; on-line: [4]
  5. Jan Wojcieszak: Tramwaje elektryczne w Poznaniu w: Kronika Miasta Poznania nr 2/1998 s. 344; on-line: [5]
  6. Jan Wojcieszak: Tramwaje elektryczne w Poznaniu w: Kronika Miasta Poznania nr 2/1998 s. 346; on-line: [6]
  7. Jerzy Marchwicki, Edmund Nadolski: 100 lat komunikacji miejskiej w: Kronika Miasta Poznania nr 4/1979 s. 27-29; on-line: [7]
  8. Mirosław Grzywacz, Aleksander Kirych: Komunikacja masowa w Poznaniu w latach 1945-1970 w: Kronika Miasta Poznania nr 4/1974 s. 19; on-line: [8]
  9. Henryk Kondziela, Marian Olszewski: Miejsca pamiątkowe związane z dziejami ruchu robotniczego w Poznaniu w: Kronika Miasta Poznania 2/1966, s. 42; on-line: [9]
  10. Teresa Ziółkowska: Sport automobilowy w Poznaniu w: Kronika Miasta Poznania nr 3/1974 s. 44-45, fot.
  11. Lech Ławicki: PWK w 1929 w: Kronika Miasta Poznania nr 1/1976 s. 49; on-line: [10]
  12. Lech Ławicki: Jubileusze w: Kronika Miasta Poznania nr 4/1973 s. 111; on-line: [11]
  13. Mirosław Grzywacz, Aleksander Kirych: Komunikacja masowa w Poznaniu w latach 1945-1970 w: Kronika Miasta Poznania nr 4/1974 s. 25; on-line: [12]
  14. Sprawozdania w: Kronika Miasta Poznania nr 2/1990 s. 150; on-line: [13]
  15. a b c Zarząd Dróg Miejskich: Historia ZDM (pol.). [dostęp 2012-11-29].
  16. Przegląd wydarzeń II-IV.1998 w: Kronika Miasta Poznania nr 2/1998 s. 376; on-line: [14]
  17. Przebudowa ul. Grunwaldzkiej do układu dwujezdniowego na odcinku od ul. Smoluchowskiego do ul. Malwowej w: Euro2012 Infrastruktura Poznań
  18. Grunwaldzka: remont od 6 lutego? w: epoznan.pl z 2 lutego 2012
  19. Darek Preiss, Wreszcie powstaje droga rowerowa. I nie tylko, w: Informator Osiedlowy, Poznań, nr 91/92, I-VI 2020, s. 1, ISSN 1731-5085
  20. Geopoz: ZGiKM GEOPOZ-wykaz nieistniejących nazw ulic (pol.). [dostęp 2012-11-29].
  21. Antoni Gąsiorowski: Nazwy poznańskich ulic w: Kronika Miasta Poznania nr 3-4/1984 s. 34-35; on-line: [15]
  22. a b c Zespoły urbanistyczno-architektoniczne kolebki miasta, najstarszego przedmieścia i najstarszych dzielnic XIX-wiecznego Poznania z budynkami użyteczności publicznej, sakralnymi, założeniami parkowymi i willowymi, zabytkami architektury przemysłowej i kamienicami. – Nr rejestru A 239 z 6 października 1982.
  23. a b c Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Poznania z 2008 r. (Załącznik graficzny do uchwały).
  24. a b c oprac. Biuro Miejskiego Konserwatora Zabytków w Poznaniu: Rejestr zabytków nieruchomych miasta Poznania. Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Poznaniu, 2016-08-31. [dostęp 2021-02-04].
  25. a b Mapa sieci połączeń ZTM Poznań (pol. • ang.). Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu, 2021-08-02. [dostęp 2021-08-19].
  26. Mapa sieci połączeń nocnych ZTM Poznań (pol. • ang.). Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu, 2021-08-02. [dostęp 2021-08-19].