Ulica Kijowska w Warszawie

ulica w Warszawie

Ulica Kijowska – ulica na Pradze-Północ w Warszawie, łącząca ulicę Targową z al. Tysiąclecia.

ulica Kijowska
Stara Praga, Szmulowizna
Ilustracja
Ulica Kijowska przy Targowej
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Długość ok. 1 km
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg światła ul. Targowa
Ikona ulica z lewej.svg ul. Brzeska
Ikona ulica z lewej.svg ul. Markowska
Ikona ulica koniec T.svg al. Tysiąclecia
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
ulica Kijowska
ulica Kijowska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Kijowska
ulica Kijowska
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
ulica Kijowska
ulica Kijowska
Ziemia52°15′06,9″N 21°02′51,2″E/52,251917 21,047556
Dworzec Wschodni
Jamnik, uznawany za najdłuższy budynek mieszkalny w Warszawie (nr 11)

HistoriaEdytuj

Ulicę o podobnym przebiegu zaprojektowano w 1863 jako element planu regulacyjnego Pragi (Skaryszew), zatwierdzonego rok później. Początkowo miała być przedłużeniem ulicy Sprzecznej i nosić z nią wspólną nazwę; budowa dworca Kolei Warszawsko-Terespolskiej wymusiła zmianę planów, w wyniku czego Kijowska stała się krótką przecznicą ul. Targowej (zwanej wtedy na tym odcinku Wołową), kończącą się na placyku przed dworcem, nieco na wschód od ul. Brzeskiej.

Sam Dworzec Terespolski wybudowano w latach 1864–1865 według projektu Alfonsa Kropiwnickiego; relikty jego bardzo wydłużonego gmachu zachowały się do dziś pod nr 14a. Naprzeciwko dworca, w pobliżu skrzyżowania z ul. Brzeską wzniesiono przed 1885 dwa zachowane do dziś domy mieszkalne dla kolejarzy; zaraz za nimi ulica dojazdowa do dworca odbijała nieco na południe, i po raz kolejny na wschód, wpadając w placyk postojowy przed dworcem.

Od końca 1866 pomiędzy dworcami Wiedeńskim i Terespolskim oraz Petersburskim, przez wybudowany most stały Aleksandryjski (most Kierbedzia) uruchomiono połączenie za pomocą tramwajów konnych „kolejowych”, przewożące podróżnych oraz ich bagaże. Były one zaczątkiem sieci miejskiej tramwajów konnych „belgijskich”; do której je włączono w 1883. Po 1915 funkcjonująca dotąd bez nazwy ulica otrzymała swoją obecną nazwę. Budowa linii średnicowej wymusiła cofnięcie dworca Wschodniego – w związku ze zmianą charakteru z czołowego na przelotowy na obecne miejsce i przedłużenie ulicy (obecne perony pochodzą z tamtych czasów).

Niemal całkowite zniszczenie stacji Warszawa Wschodnia nastąpiło 5 września 1939; kilkakrotne zbombardowanie zabudowań kolejowych tego dnia poskutkowało także masakrą ludności cywilnej oczekującej na pociągi ewakuacyjne. Budynek dawnego Dworca Terespolskiego, jak i pozostałe zabudowania przetrwały jednak okres okupacji. Dworzec został zniszczony w ostatnim okresie walk.

Po 1945 Kijowską przedłużono w związku z budową tymczasowego dworca, położonego około 200 metrów na wschód od dotychczasowej lokalizacji. Nowy budynek dworca Warszawa Wschodnia, projektu Arseniusza Romanowicza, ukończono w 1969. Uzyskał on tytuł Mistera Warszawy. Na miejscu dawnego placyku postojowego wzniesiono nowe budynki administracyjne, równocześnie także zlikwidowano pozostałości stacji towarowej Warszawa Wschodnia Towarowa – pozostałości Kolei Terespolskiej (Kolej Warszawsko-Terespolska), w związku z jej przeniesieniem na Utratę. Przedłużenie tędy ul. Kijowskiej było planowane już przed wojną. Samą Kijowską jeszcze przed ukończeniem budowy, w 1967, gruntownie przebudowano, wyprostowano i poszerzono. Przy okazji wyburzono jeden z najcenniejszych zabytków na terenie dzielnicy, neogotycką kamienicę Dominika Cichockiego przy Targowej 22, wybudowaną w 1824 według projektu Adolfa Schucha.

Po wojnie przy ulicy wzniesiono nowe budynki. Wieżowiec wybudowany w latach 1961–1963 według konceptu Jana Bogusławskiego i Bogdana Gniewiewskiego u zbiegu z Targową zdominował swym gabarytem okolicę. W latach 1971–1973 pod nr 11 powstał najdłuższy w mieście blok mieszkalny zbudowany według projektu Jana Kalinowskiego[1][2].

W 2000 między ulicami Targową i Brzeską oddano do użytku składający się z trzech segmentów kompleks Centrum Millenium[3].

W 2017 r, ukończono przedłużenie ulicy Kijowskiej aż do ul. Zabranieckiej na Targówku Fabrycznym wg planów z lat 1950, będących pozostałością zaniechanego projektu Trasy Świętokrzyskiej, choć nazwa ta ciągle jest używana.

Ważniejsze obiektyEdytuj

UpamiętnieniaEdytuj

  • Kamień z wykutym napisem upamiętniającym sanitariuszki, które zginęły pełniąc służbę 5 września 1939 podczas obrony Warszawy, ustawiony na skwerze naprzeciwko Dworca Wschodniego w 1968[4].

PrzypisyEdytuj

  1. Lech Chmielewski: Przewodnik warszawski. Gawęda o nowej Warszawie. Warszawa: Agencja Omnipress i Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnicze „Rzeczpospolita”, 1987, s. 148. ISBN 83-85028-56-0.
  2. Michał Pilich: Warszawska Praga. Warszawa: Fundacja „Centrum Europy”, 2005, s. 112. ISBN 83-923305-7-9.
  3. Jarosław Zieliński: Koneser, Ząbkowska i okolice. Warszawa: Wydawnictwo EKBIN, 2017, s. 166. ISBN 978-83-940941-9-5.
  4. Stanisław Ciepłowski: Wpisane w kamień i spiż. Inskrypcje pamiątkowe w Warszawie XVII–XX w. Warszawa: Argraf, 2004, s. 123. ISBN 83-912463-4-5.

BibliografiaEdytuj