Włostka brązowa (Bryoria fuscescens (Gyeln.) Brodo & D. Hawksw.) – gatunek grzybów należący do rodziny tarczownicowatych (Parmeliaceae)[1]. Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do porostów[2].

Włostka brązowa
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ workowce
Klasa miseczniaki
Rząd misecznicowce
Rodzina tarczownicowate
Rodzaj włostka
Gatunek włostka brązowa
Nazwa systematyczna
Bryoria fuscescens (Gyeln.) Brodo & D. Hawksw.
Op. bot. 42: 83 (1977)
Odnożyca pośrednia i włostka brązowa
Bryoria fuscescens joonis.jpg

Systematyka i nazewnictwoEdytuj

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Bryoria, Parmeliaceae, Lecanorales, Lecanoromycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1932 r. W.K. Gyelnik, nadając mu nazwę Alectoria fuscescens. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadali mu w 1977 r. Irwin Murray Brodo i David Leslie Hawksworth, przenosząc go do rodzaju Bryoria[1].

Wyróżniono dwie odmiany[3]:

  • Bryoria fuscescens (Gyeln.) Brodo & D. Hawksw., 1977, var. fuscescens
  • Bryoria fuscescens var. positiva (Gyeln.) Brodo & D. Hawksw. 1977

Nazwa polska według Krytycznej listy porostów i grzybów naporostowych Polski[2].

MorfologiaEdytuj

Plecha nitkowata, rozgałęziona, zwisająca, o długości do 20 cm. Do podłoża przyczepiona jest matową lub lekko błyszczącą, miedzianobrunatną nasadą. Rozgałęzia się silnie, widełkowato lub nieregularnie. Przy nasadzie główna gałązka ma grubość około 0,5 mm, na końcach ok. 0,1 mm. Nitki plechy mają obły lub spłaszczony przekrój, są łukowato pogięte, a w niektórych miejscach poskręcane. Powierzchnia o barwie od bladobrązowej do średniobrązowej lub nieco szarawa, zwykle znacznie jaśniejsza u nasady niż na wierzchołkach. Często niektóre jej części są czarniawe. Pseudocyfelli brak[4][5].

Na nitkach plechy występują zazwyczaj licznie soralia. Są szczelinowate, białawe i omączone, początkowo wypukłe, po odpadnięciu urwistków wklęsłe. W pełni dojrzałe są często szersze od nitek[4].

Reakcje barwne: kora i rdzeń K-, C-, KC- , UV-, P- lub P + czerwony, soralia: P + czerwono-pomarańczowy. Kwasy porostowe: kwas fumarioprotocetrariowy, kwas protocetrariowy, chloroatranorin[5].

Apotecja pojawiają się bardzo rzadko. Mają średnicę 3 mm i brunatne tarczki[4].

Występowanie i siedliskoEdytuj

Włostka brązowa występuje głównie na półkuli północnej. Jest tutaj szeroko rozprzestrzeniona w Ameryce Północnej i Eurazji, a także na niektórych wyspach. Na północy sięga po Spitsbergen (78,59 stopień szerokości geograficznej). Na półkuli południowej podano nieliczne stanowiska w Afryce i na Madagaskarze, występuje także w Australii i na wyspie Nowa Gwinea[6]. W Polsce podano stanowiska na obszarze całego kraju[2]. Dawniej była częsta, obecnie jest bardzo rzadka[4]. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status VU – gatunek narażony na wyginięcie w stanie dzikim w regionie[7]. W Polsce była gatunkiem ściśle chronionym[8], od 17 października 2014 podlega ochronie częściowej[9].

Rośnie na korze drzew, zarówno liściastych, jak i szpilkowych, czasami również na drewnie, rzadziej na skałach[2].

Gatunki podobneEdytuj

Jest wiele podobnych gatunków włostek. Ich rozróżnienie wymaga badań mikroskopowych i reakcji barwnych[5].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2016-06-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-06)].
  2. a b c d Wiesław Fałtynowicz: The Lichenes, Lichenicolous and allied Fungi of Poland.Krytyczna lista porostów i grzybów naporostowych Polski. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003. ISBN 83-89648-06-7.
  3. Index Fungorum (gatunki) (ang.). [dostęp 2016-06-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-05-30)].
  4. a b c d Hanna Wójciak: Porosty, mszaki, paprotniki. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-552-4.
  5. a b c Consortium of North American Lichen Herbaria. [dostęp 2016-06-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-07-12)].
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2016-06-28].
  7. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  8. Załączniki nr 1 i 2 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących grzybów objętych ochroną (Dz.U. z 2004 r. nr 168, poz. 1765)
  9. Dz.U. z 2014 r. nr 0, poz. 1408 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów