Wespazjan

cesarz rzymski
Ten artykuł dotyczy cesarza rzymskiego. Zobacz też: artykuł o tym imieniu.

Wespazjan (Titus Flavius Vespasianus, ur. 17 listopada 9, zm. 23 czerwca 79) – cesarz rzymski w latach 69–79. Początek jego panowania zakończył rok czterech cesarzy.

Wespazjan
Titus Flavius Vespasianus
Imperator Caesar Vespasianus Augustus
Ilustracja
Cesarz rzymski
Okres od 1 lipca 69
do 23 czerwca 79
Poprzednik Witeliusz
Następca Tytus Flawiusz
Dane biograficzne
Dynastia Flawiusze
Data i miejsce urodzenia 17 listopada 9
Falacrinae
Data i miejsce śmierci 23 czerwca 79
Rzym
Ojciec Tytus Flawiusz Sabinus
Żona Domitilla Starsza
Dzieci Tytus Flawiusz
Domitilla Młodsza
Domicjan
Moneta
moneta

ŻyciorysEdytuj

Wespazjan urodził się w Falacrinae. Był synem Tytusa Flawiusza Sabinusa (I) i Wespazji Polli oraz młodszym bratem Tytusa Flawiusza Sabinusa (II).

Odznaczył się w okresie podboju Brytanii (lata 40). Gdy w 66 roku n. e. w Judei wybuchło powstanie, został wyznaczony przez Nerona na głównodowodzącego. Powstanie zostało stłumione przez jego syna, Tytusa, który oblegał i zniszczył Jerozolimę. Ani Wespazjan, ani Tytus nie przyjęli tytułu Iudaicus prawdopodobnie dlatego, aby nie drażnić żydowskiej diaspory[1].

Okres rządówEdytuj

Po wygaśnięciu – wraz ze śmiercią Neronadynastii julijsko-klaudyjskiej, nie brał udziału w sporach o sukcesję. Został jednak na początku lipca 69 roku wybrany na cesarza przez swoich legionistów w Aleksandrii, oraz uznany przez senat w pół roku później. Założyciel dynastii Flawiuszów. Z okazji intronizacji ogłosił – zdaniem Henrichsa – amnestię wobec oskarżonych o „obrazę majestatu”. Mianował Juliusza Agrykolę namiestnikiem Brytanii.

Wespazjan znany był z poczucia humoru, co też często wyrażał w krótkich sentencjach. Do swego syna Domicjana, który pod nieobecność władcy swobodnie reprezentował jego rządy, w liście pisał: Dziękuję ci, synu, że pozwalasz mi rządzić i jeszcze nie pozbawiłeś władzy[2]. Zmarł przed zwycięską rzymską kampanią na Kaledonię. Przeczuwając że jego koniec jest bliski, oznajmił jak zwykle żartem: Coś mi się zdaje, że staję się bogiem[3]. Gdy już zbliżała się chwila śmierci, kazał się podnieść mówiąc: Cesarz Rzymian umiera stojąc[4][5].

Wyróżnił się jako reformator i reorganizator państwowości rzymskiej, umocnił granice cesarstwa. Nie terroryzował senatorów, a zdaniem Diona, do Senatu miał stosunek „właściwy”. Był więc w oczach starożytnych wzorem dla późniejszego władcy dynastii Sewerów, Septymiusza Sewera[6]. Nakazał usunąć z Rzymu stoików. Pomysłodawca rzymskiego Koloseum. Jego żoną była Domitilla Starsza – mieli oni 3 dzieci. Jego następcą był starszy syn Tytus (79-81), później władzę objął drugi jego syn – Domicjan, który został zamordowany 18 września 96. Po śmierci Domicjana nastąpił okres panowania tzw. pięciu dobrych cesarzy.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Kasjusz Dion, Historia rzymska, 65.7.2, przypis 24, 40, Poznań: UAM.
  2. Kasjusz Dion, Historia rzymska ks. 65.2.3, UAM, Poznań 2011, przypis 13. s. 117.
  3. Swetoniusz, Wespazjan, 23.
  4. Swetoniusz ↓.
  5. Kasjusz Dion, Historia rzymska, 66.17.2, Poznań: UAM.
  6. Kasjusz Dion, Księgi flawijskie (Historia rzymska LXV-LXVII), UAM, Poznań 2011, Wstęp: Leszek Mrozewicz, s. 12, 13.

BibliografiaEdytuj

  • Cary M., Scullard H. H., Dzieje Rzymu. Od czasów najdawniejszych do Konstantyna. t. I, Warszawa 1992.
  • Krawczuk A., Poczet cesarzowych Rzymu, Iskry, Warszawa 2006.
  • Krawczuk A., Poczet cesarzy rzymskich, Iskry, Warszawa 2006.
  • Swetoniusz, Żywoty cezarów, Wrocław: Ossolineum, 1987 (pol.).
  • Tacyt, Dzieła t.I-II, Warszawa,1957, 2004.
  • Władcy i wodzowie starożytności. Słownik, pod red. P. Iwaszkiewicz, W. Łoś, M. Stępień, Warszawa 1998.

Linki zewnętrzneEdytuj