Otwórz menu główne

Wiechlina fioletowa, wiechlinostrzewa fioletowa[4] (Poa variegata Lam.) – gatunek rośliny z rodziny wiechlinowatych (Poaceae)[2].

Wiechlina fioletowa
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd wiechlinowce
Rodzina wiechlinowate
Rodzaj wiechlina
Gatunek wiechlina fioletowa
Nazwa systematyczna
Poa variegata (Lam.)
Tabl. Encycl. 1: 181 1791[2]
Synonimy

Bellardiochloa variegata (Lam.) Kerguélen
Bellardiochloa violacea (Bellardi) Chiov.,
Poa violacea Bellardi[3]

Spis treści

Rozmieszczenie geograficzneEdytuj

Występuje tylko w górach Europy Środkowej i Południowej (Pireneje i góry Półwyspu Iberyjskiego, Masyw Centralny, Alpy, Apeniny, góry Półwyspu Bałkańskiego i Karpaty) oraz na Sycylii, Korsyce i w południowej Grecji. Niektóre źródła podają, że występuje również w Turcji (na Kaukazie)[3], jednakże według badaczy rosyjskich jest to odrębny gatunek[5]. W Polsce roślina rzadka, rośnie tylko na trzech stanowiskach w Karpatach. Dwa z nich znajdują się w Tatrach (Dolina Smytnia i Polana na Stołach), jedno w Bieszczadach na Bukowskiej Kopie. Stanowisko na Polanie na Stołach jest pochodzenia synantropijnego, wiechlinostrzewa rośnie tutaj bowiem w okolicy dawnych poletek doświadczalnych, na których na początku XX wieku wysiewano nasiona pochodzące z Alp. Również synantropijnego pochodzenia była populacja na Hali Długiej w Gorcach (zdziczała, na miejscu dawnych poletek doświadczalnych). Gdy jednak utworzono tutaj park narodowy zlikwidowano wypas, co prawdopodobnie spowodowało jej wyginięcie wskutek zmian sukcesyjnych roślinności[5].

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Roślina tworząca gęste kępy o sztywnych, cienkich źdźbłach do 50 cm wysokości[5].
Liście 
Szczecinowate, szarozielone, szorstkie, szerokości ok. 0,5 mm. Języczek liściowy długi[6]
Kwiaty 
Zebrane w 3-4 kwiatowe kłoski o długości 5-7 mm, te z kolei zebrane w luźną wiechę. Obydwie plewy 3-nerwowe. Plewka dolna ma długość około 4 mm, słabo wykształconą linię grzbietową i krótką ość. Na grzbiecie jest naga, u nasady słabo owłosiona. Ma 2-zębny szczyt[6].

Biologia i ekologiaEdytuj

Bylina, hemikryptofit, oreofit. Rośnie w murawach naskalnych na podłożu bezwapiennym. Kwitnie w lipcu. Liczba chromosomów 2n=14[5].

ZagrożeniaEdytuj

Według klasyfikacji IUCN gatunek zagrożony wymarciem (kategoria EN)[5]. Roślina umieszczona na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski (2006)[7] w grupie gatunków rzadkich, potencjalnie zagrożonych (kategoria zagrożenia R). W wydaniu z 2016 roku otrzymała kategorię EN (zagrożony)[8]. W Polskiej Czerwonej Księdze Roślin także umieszczona w kategorii EN (zagrożony)[9]. Wszystkie trzy istniejące w Polsce stanowiska tego gatunku znajdują się na obszarach parków narodowych (Tatrzańskiego i Bieszczadzkiego). Liczą tylko po kilkadziesiąt osobników. Wymagają monitoringu i ochrony czynnej. Populacja w Dolinie Smytniej jest zagrożona przez zarastanie jej stanowisk kosodrzewiną.

Zobacz też: Rośliny tatrzańskie.

PrzypisyEdytuj

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2011-01-03].
  2. a b The Plant List. [dostęp 2017-01-11].
  3. a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-03-15].
  4. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  5. a b c d e Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  6. a b Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  7. Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  8. Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
  9. Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone.. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.