Wilamowo (powiat ostródzki)

wieś w województwie warmińsko-mazurskim, powiecie ostródzkim

Wilamowowieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Małdyty.

Artykuł 53°54'08"N 19°46'29"E
- błąd 38 m
WD 53°58'N, 19°49'E
- błąd 20799 m
Odległość 614 m
Wilamowo
wieś
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat ostródzki
Gmina Małdyty
Strefa numeracyjna 89
Tablice rejestracyjne NOS
SIMC 0481577
Położenie na mapie gminy Małdyty
Mapa konturowa gminy Małdyty, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Wilamowo”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się punkt z opisem „Wilamowo”
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa konturowa województwa warmińsko-mazurskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Wilamowo”
Położenie na mapie powiatu ostródzkiego
Mapa konturowa powiatu ostródzkiego, u góry nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Wilamowo”
Ziemia53°54′08″N 19°46′29″E/53,902222 19,774722

W roku 1973 wieś należała do powiatu morąskiego, gmina Małdyty, poczta Dobrocin. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego. Miejscowość leży w historycznym regionie Prus Górnych.[1]

Wieś powstała na początku XIV w., na starym szlaku handlowym z Mazowsza do Elbląga, między jeziorem Ruda Woda a rozległymi Lasami Dobrocińskimi. Data powstania wsi nie jest znana. W latach 1301-1305 komtur dzierzgoński Seghardt von Schwarzburg wyznaczył 70 włók na lokację wsi pod nazwą Wyllamsdorf na prawie chełmińskim. Lokację odnowiono w 1322 r. Komtur Luther z Brunświku zlecił zmierzyć obszar wsi i wyznaczył jej granice. Zasadźca Albrecht otrzymał 6 włók wolnych, niższe sądownictwo oraz połowę czynszu od kramu z chlebem. Cztery włóki przeznaczono na utrzymanie kościoła. Pozostałe włóki obciążone zostały dziesięciną oraz daniną. W latach 1410-1411 we wsi było 45 i pół włóki obsadzonych oraz 14 i pół włóki pustych pól.

W roku 1467 komtur pasłęcki Henryk Reuss z Plauen nadał wieś rycerzowi pruskiemu Janikowi von Perband (Przebędowskiemu) za wierność Zakonowi w czasie wojny polsko-krzyżackiej. Wymieniony Janik w 1466 r. podpisał pokój toruński jako Joannes Przebendoffski. Od tej pory Perbandowie zaczęli zwać się Wilmsdorfami. Należały do nich rozległe dobra w okolicy, m.in. pobliski Dobrocin, gdzie założyli swoją rezydencję (1540).

We wsi pierwszy kościół wybudowano drewniany, natomiast w latach 1754-1755 wzniesiono nowy barokowy, murowany, przebudowany w 1842 w stylu klasycystycznym. Jest to świątynia salowa, trójbocznie zamknięta, z niską wieżą podwyższoną drewnianą latarenką i hełmem ostrosłupowym[2]. Ołtarz główny barokowy z czasów budowy kościoła. Szkoła początkowo mieściła się przy plebanii. Przed 1945 r. była to dwuklasowa szkoła, do której uczęszczały dzieci z Wilamowa oraz wsi Wilamówko i Ględy.

W 1782 r. Wilamowo (bez folwarków) obejmowało 34 domy. W 1817 było tu 19 domów z 98 mieszkańcami, w 1858 r. – 24 gospodarstwa domowe i 306 osób. W tym czasie obszar wsi wynosił 47 włók. Około 1924 r. majątek rozparcelowano na gospodarstwa chłopskie. Pozostała jedynie tak zwana resztówka wraz z dużymi zabudowaniami, będącymi pod ochroną ze względu na swój zabytkowy charakter.

W 1939 r. gmina Wilamowo liczyła 96 gospodarstw domowych z 349 mieszkańcami.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Marian Biskup Wojna pruska, str. 29: "Ukształtowanie terenowe Prus powodowało, że już w XV wieku dzielono je na tak zwane Prusy Górne (Oberland), sięgające od linii dolnej Wisły do Pasłęki, i Prusy Dolne (Niederland) obejmujące nizinne obszary na Wschód od Pregoły (...).
  2. Piotr Skurzyński "Warmia, Mazury, Suwalszczyzna" Wyd. Sport i Turystyka - Muza S.A. Warszawa 2004 ​ISBN 83-7200-631-8​ s. 223-224

BibliografiaEdytuj

  • Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury. Przewodnik, Białystok: Agencja TD, 1996. ​ISBN 83-902165-0-7​, s. 148
  • "Morąg – z dziejów miasta i powiatu", Pojezierze, Olsztyn 1973