Otwórz menu główne

Wyspy Heard i McDonalda

australijskie terytorium zależne na Oceanie Indyjskim

Wyspy Heard i McDonalda[1]australijskie terytorium obejmujące dwie niezamieszkane wyspy położone na południowym Oceanie Indyjskim[a] 53°06′S 72°31′E/-53,100000 72,516667, mniej więcej w 2/3 drogi pomiędzy Madagaskarem i Antarktydą. Są wyspami wulkanicznymi i pod względem geologicznym stanowią wynurzoną część Wyniesienia Kergueleńskiego[2].

Territory of Heard Island and McDonald Islands
Terytorium Wysp Heard i McDonalda
Flaga Wysp Heard i McDonalda
Herb Wysp Heard i McDonalda
Flaga Wysp Heard i McDonalda Herb Wysp Heard i McDonalda
Położenie Wysp Heard i McDonalda
Język urzędowy angielski
Status terytorium terytorium zewnętrzne
Zależne od Australii
Głowa terytorium królowa Elżbieta II
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe

412 km²
0%
Liczba ludności (2007)
 • całkowita 

0
Jednostka monetarna dolar australijski (AUD)
Rok utworzenia przekazanie przez Wielką Brytanię
1947
Strefa czasowa UTC +5
Kod ISO 3166 HM/HMD/334
Domena internetowa .hm
Mapa Wysp Heard i McDonalda
Wyspy Heard i McDonalda[a]
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Ilustracja
Wyspa Heard - zdjęcie wykonane przez NASA
Państwo  Australia
Typ przyrodniczy
Spełniane kryterium VIII, IX
Numer ref. 577
Region[b] Azja i Pacyfik
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1997
na 21. sesji
Położenie na mapie Oceanu Indyjskiego
Mapa lokalizacyjna Oceanu Indyjskiego
Wyspy Heard i McDonalda
Wyspy Heard i McDonalda
Ziemia53°05′57,1″S 73°31′19,3″E/-53,099194 73,522028

GeografiaEdytuj

Wyspy leżą w pasie wyjących pięćdziesiątek i są bardzo oddalone od kontynentów: od Afryki dzieli je 4700 km, od Australii 4000 km, a od Antarktydy ok. 1000 km. Najbliższym lądem są francuskie Wyspy Kerguelena, 450 km na północny zachód. Główna Wyspa Heard jest bardzo górzysta i niegościnna, jej większą część tworzy masyw Big Ben z najwyższym szczytem Mawson Peak (2745 m n.p.m.), który jest także najwyższą górą Australii. Wyspy McDonalda są małe i kamieniste. Na wyspach tych znajdują się jedyne czynne wulkany Australii. Łączna powierzchnia wysp wchodzących w skład terytorium wynosi około 412 km². Na żadnej z wysp nie ma przystani ani portu, jedynie oddalone od brzegu kotwicowisko[2].

Wyspy jako terytoria należące do Australii administrowane są z Hobart przez Australian Antarctic Division (AAD), wydział do spraw Antarktyki w australijskim Ministerstwie Środowiska. Jedynymi gośćmi na wyspach są zazwyczaj naukowcy, prowadzący tam różnego rodzaju badania[3].

Wyspy są bezludne i nie mają żadnej gospodarki, ale rząd australijski zezwala na prowadzenie połowów w otaczających je wodach[2]. Wyspy otrzymały własny kod kraju (ISO 3166-2:HM) i mają własną domenę internetową .hm.

PrzyrodaEdytuj

Ze względu na dziewicze środowisko wyspy te zostały w 1997 wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Wśród wysp subantarktycznych wyróżnia je trwająca aktywność wulkaniczna i brak gatunków inwazyjnych w ekosystemie. Wyspy są zamieszkane przez różne gatunki fok i ptaków morskich. Na Heard występuje endemiczny podgatunek pochwodzioba czarnodziobego (Chionis minor nasicornis) i kormorana niebieskookiego (Phalacrocorax atriceps nivalis) oraz endemiczne bezkręgowce. Lodowce wyspy Heard mają małą miąższość i szybko reagują na zmiany klimatu[4].

HistoriaEdytuj

Wyspa Heard została nazwana na cześć kapitana Johna Hearda, dowódcy statku Oriental, który odkrył ją 25 listopada 1853. Doniesienia o odkryciu w latach 30. XIX wieku są uważane za wątpliwe. Nieco później, 4 stycznia 1854, kapitan William McDonald odkrył niedaleko położone Wyspy McDonalda. Trudne warunki pogodowe uniemożliwiły mu lądowanie[3].

W ciągu pięciu lat od odkrycia na Heard ponad 50 razy lądowali łowcy fok, polujący na mirungi (tzw. słonie morskie). Już w 1859 roku płetwonogie zostały prawie wytrzebione, ale aż do 1877 roku na wyspach pozyskiwano foczy tłuszcz. Procederem tym zajmowali się prawie wyłącznie amerykańscy marynarze. Trudne warunki pogodowe i brak osłoniętych zatok sprawiły, że wiele statków wpadło na mielizny lub nawet zatonęło u brzegów wyspy[5].

Wyprawy naukowe na wyspę Heard rozpoczęły się w 1874 roku, kiedy przybił do niej okręty HMS Challenger i SMS Arcona, jednak warunki odstraszyły badaczy. Następne wizyty miały miejsce dopiero na początku XX wieku[5]. W 1947 roku Wielka Brytania oddała te wyspy pod zarząd Australii[2] i od tamtej pory Australijczycy organizują okresowe wyprawy na wyspy[3].

UwagiEdytuj

  1. Umowną granicą Oceanu Południowego jest równoleżnik 60° S, przebiegający na południe od tych wysp. Jednakże leżą one na południe od strefy konwergencji antarktycznej, która jest naturalną granicą wód antarktycznych.

PrzypisyEdytuj

  1. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej: Urzędowy wykaz polskich nazw geograficznych Świata. Maciej Zych (redaktor). Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2013, s. 678. ISBN 978-83-254-1988-2.
  2. a b c d Heard Island and McDonald Islands (ang.). W: The World Factbook [on-line]. Central Intelligence Agency, 2016-02-13. [dostęp 2016-05-01].
  3. a b c About Heard Island (ang.). Australian Antarctic Division, Department of the Environment, 2005-02-28. [dostęp 2016-05-01].
  4. Heard and McDonald Islands (ang.). UNESCO. [dostęp 2016-05-01].
  5. a b History (ang.). Australian Antarctic Division, Department of the Environment, 2005-02-28. [dostęp 2016-05-01].

Linki zewnętrzneEdytuj