Wzmocnienie (metalurgia)

Zobacz też: inne znaczenia wyrazu „wzmocnienie”.

Wzmocnienie metalu (umocnienie metalu) – obróbka plastyczna na zimno[1], cieplna lub cieplno–plastyczna, która powoduje przekształcenie struktury metalu wywołujące takie zmiany właściwości mechanicznych jak wzrost twardości i wytrzymałości na rozciąganie, podwyższenie granicy plastyczności, zmniejszenie udarności i plastyczności[2].

Mikrofotografia stopu miedź-srebro
Mikrofotografia stopu miedź-cyna (brązy)
Mikrofotografia stali perlitycznej

Umocnienie wywołują zjawiska w skali atomowej, utrudniające powstawanie i przemieszczanie się dyslokacji w sieci krystalicznej, np. zatrzymywanie ich ruchu na granicach ziaren lub w innych miejscach skupienia defektów sieci.

Wśród metod umacniania metali wyróżnia się[2]:

  • umocnienie przez zgniot, czyli przez odkształcenie wywołujące wzrost gęstości dyslokacji (prowadzone „na zimno”, czyli poniżej temperatury umożliwiającej samoistne „zdrowienie” sieci w wyniku dyfuzji jonów)
  • umocnienie strukturalne, polegające na zmniejszeniu średniej wielkości ziaren
  • umocnienie stopowe, spowodowane obecnością dodatków stopowych, tworzących mniej plastyczne roztwory stałe w sieci składnika głównego
  • umocnienie wydzieleniowe lub utwardzanie dyspersyjne, polegające na hamowaniu ruchu dyslokacji na drobnych krystalitach, wydzielających się z przesyconych roztworów stałych lub wprowadzonych z zewnątrz w procesie metalurgicznym
  • umocnienie przez przechłodzenie, np. pod wpływem grupowania się dyslokacji (np. nierównowagowych wakansów)
  • umocnienie przez napromieniowanie, np. szybkimi neutronami (uszkodzenia radiacyjne)
  • umocnienie przez przemianę martenzytyczną.

PrzypisyEdytuj

  1. "Leksykon naukowo-techniczny z suplementem". T. P–Ż. Warszawa: WNT, 1989, s. 940. ISBN 83-204-0969-1.
  2. a b Encyklopedia techniki – Metalurgia. Katowice: Wydawnictwo "Śląsk", 1978, s. 782–783. (pol.)