3 Dywizja Górska (III Rzesza)

3 Dywizja Górska (niem. 3. Gebirgs-Division) - wielka jednostka piechoty Wehrmachtu w latach 19381945.

3 Dywizja Górska
3. Gebirgs-Division
Ilustracja
Historia
Państwo  III Rzesza
Sformowanie 1 kwietnia 1938
Rozformowanie 1945
Dowódcy
Pierwszy Eduard Dietl
Działania zbrojne
II wojna światowa
Organizacja
Dyslokacja Graz
Rodzaj sił zbrojnych wojska lądowe
Formacja Wermacht
Rodzaj wojsk piechota
Podległość Oberkommando des Heeres

3 Dywizja Górska sformowana została na początku kwietnia 1938 r. w Grazu z oddziałów 5 i 7 dywizji austriackich. W trakcie działań wojennych zmieniał się jej skład.

Po agresji III Rzeszy na Polskę 1 września 1939, po wyruszeniu ze Słowacji, walczyła na terenie Polski z 10 Brygadą Kawalerii, uderzając przez Tarnów w kierunku Sanu w okolicy Sanoka.[1] 12 września 1939 wycofana marszem pieszym z okolic Sanoka na Słowację i skierowana stamtąd transportami kolejowymi na front zachodni, w okolice Traben-Trarbach [2].

Wzięła udział w kampanii norweskiej w 1940 roku; jeden z pułków wchodzących w skład dywizji walczył w bitwie o Narwik, lecz został rozbity przez oddziały brytyjskie. Po odnowieniu stanu osobowego pozostała w Norwegii, jako oddziały okupacyjne. Po ataku Niemiec na ZSRR od 22 czerwca 1941 dywizja walczyła przeciwko Armii Czerwonej na froncie północnymw składzie 20. Armii Górskiej (Armia Leppland). Na początku października 1941 została zatrzymana kontratakami i uwikłała się w walki pozycyjne przy dużych stratach własnych. W styczniu 1942 została przerzucona do Niemiec w celu uzupełnień. W ramach odnowy siły uderzeniowej utworzono 144 pułk strzelców górskich. [3]

W kwietniu 1942 została ponownie przetransportowana do Norwegii w okolice Lillehammer jako siły okupacyjne. We wrześniu 1942 po przetransportowaniu jej przez Tallinn brała udział w walkach w okolicy miasta Mga na kierunku Leningradu w ramach kontrofensywy, której celem było zniszczenie wojsk radzieckich, biorących udział w operacji siniawińskiej. W listopadzie 1942 w celu wzmocnienia Frontu Południowego 3 Dzwizja Górska została przerzucona w okolice Wielkich Łuków. Przerzucona na południowy odcinek frontu wschodniego, brała udział w próbie odblokowania wojsk niemieckich w Stalingradzie, lecz bezskutecznie.

W kwietniu 1943 toczyła walki pozycyjne w okolicy Woroszyłowgradu. W dniach 17 lipca do 22 lipca 1943 była uwikłana w ciężkie walki opóźniające zajęcie Zagłębia Donieckiego przez Armię Czerwoną.[4] Podczas walk odwrotowych przez Nikopol nad Dnieprem osiągnęła na początku 1944 rzekę Ingulec. Od lipca do sierpnia 1944 toczyła walki we wschodnich Karpatach. W czasie dalszego odwrotu przeszła przez tereny Węgier i Słowacji, na południowy Śląsk i tereny Czech, gdzie w maju 1945 w okolicy Ołomuńca na terenie Protektoratu Czech i Moraw 3 Dywizja Górska wraz ze swoim ostatnim dowódcą dostała się do niewoli radzieckiej.

  • Skład dywizji w 1939 roku:
    • 138 Pułk Strzelców Górskich
    • 139 Pułk Strzelców Górskich
    • 112 Pułk Artylerii Górskiej
    • 112 Batalion Rozpoznawczy
    • 48 Batalion Przeciwpancerny
    • 83 Batalion Pionierów Górskich
    • jednostki dodatkowe (batalion uzupełnień, łączności, zaopatrzenia)
  • Skład dywizji w 1942 roku:
    • 138 Pułk Strzelców Górskich
    • 144 Pułk Strzelców Górskich
    • 112 Pułk Artylerii Górskiej
    • 95 Batalion Przeciwpancerny
    • 83 Batalion Pionierów (Saperów) Górskich
    • 68 jednostki dodatkowe (batalion uzupełnień, łączności, zaopatrzenia)
  • Skład dywizji w końcu 1944 roku:
    • 138 Pułk Strzelców Górskich
    • 144 Pułk Strzelców Górskich
    • 112 Pułk Artylerii Górskiej
    • 95 Batalion Przeciwpancerny
    • 83 Batalion Pionierów (Saperów) Górskich
    • 68 jednostki dodatkowe (służby dywizyjne, łączności, zaopatrzenia)
  • Zapewnienie uzupełnień i szkolenie
    • Zapasowy batalion strzelców górskich I./138[5]

W 3 Dywizji Górskiej w 144 pułku służyło dwóch wybitnych strzelców wyborowych Wehrmachtu: Matthäus Hetzenauer i Josef Allerberger.

PrzypisyEdytuj

  1. 3. Gebirgsdivision - Lexikon der Wehrmacht, www.lexikon-der-wehrmacht.de [dostęp 2020-05-15].
  2. Leszek Moczulski Wojna polska 1939, s. 799, por. też Nikolaus von Vormann, Der Feldzug 1939 in Polen. Die Operationen des Heeres. Weissenburg 1958 , Prinz-Eugen-Verlag, s. 143.
  3. Gebirgs-Armeekorps Norwegen - Lexikon der Wehrmacht, www.lexikon-der-wehrmacht.de [dostęp 2020-05-15].
  4. Gebirgs-Jäger-Regiment 144 - Lexikon der Wehrmacht, www.lexikon-der-wehrmacht.de [dostęp 2020-05-19].
  5. Infanterie-Ersatz-Bataillon 138 - Lexikon der Wehrmacht, www.lexikon-der-wehrmacht.de [dostęp 2020-05-15].

BibliografiaEdytuj

  • Samuel W. Mitcham jr.: Niemieckie siły zbrojne 1939-1945. Dywizje strzeleckie i lekkie. Ordre de Bataille. Warszawa: Belona S.A., 2010. ISBN 978-83-11-11655-9.

Linki zewnętrzneEdytuj