Otwórz menu główne

Aleksander Kowalski (hokeista)

polski hokeista, olimpijczyk

Aleksander Marek Kowalski (ur. 7 października 1902 w Warszawie, zm. w kwietniu 1940[a] w Katyniu) – polski hokeista, reprezentant Polski, dwukrotny olimpijczyk. Urzędnik, porucznik rezerwy piechoty Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Aleksander Kowalski
Ilustracja
porucznik rezerwy piechoty porucznik rezerwy piechoty
Data i miejsce urodzenia 7 października 1902
Warszawa
Data i miejsce śmierci kwiecień 1940
Katyń
Przebieg służby
Lata służby 1924-1940
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki Szkoła Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie
13 Kresowa Dywizja Piechoty
Główne wojny i bitwy II wojna światowa (kampania wrześniowa)
Późniejsza praca urzędnik
Aleksander Kowalski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 7 października 1902
Warszawa
Data i miejsce śmierci kwiecień 1940
Katyń
Obywatelstwo Polska
Wzrost 186 cm
Pozycja obrońca
Uchwyt lewy
Informacje klubowe
Klub AZS Warszawa

ŻyciorysEdytuj

Urodził się jako syn Józefa i Leokadii, z domu Kowczyńska.

Ukończył gimnazjum św. Stanisława Kostki w 1924 i Wydział Bankowy Szkoły Głównej Handlowej w 1928.

Jego żoną była Janina (ur. 1908), z domu Zawadzka, z którą wziął ślub w 1930. Mieli córki Hannę i Ewę (ur. 1938).

Kariera hokejowaEdytuj

Uprawiał wyczynowo hokej na lodzie, jest uważany za jednego z prekursorów tej dyscypliny w Polsce. Grał na pozycji obrońcy. Reprezentant barwy klubu AZS Warszawa w latach 1923-1933, w tym czasie zdobył z drużyną pięć tytułów mistrza Polski. Ponadto występował w barwach reprezentacji Polski w latach 1926-1932, uczestnicząc w jej składzie w turniejach akademickich mistrzostw świata (1928), mistrzostw Europy (1928, 1929, 1930, 1931), mistrzostw świata (1930, 1931), zimowych igrzysk olimpijskich (1928, 1932[1]).

W 1930 wraz z Józefem Stogowskim i Tadeuszem Adamowskim zagrał w składzie reprezentacji Europy w meczu przeciwko Kanadzie.

Po zakończeniu kariery zawodniczej był działaczem Polskiego Związku Hokeja na Lodzie i sędzią hokejowym.

Praca zawodowaEdytuj

Zawodowo pracował najpierw jako urzędnik w Ministerstwie Kolei, następnie w Komunalnej Kasie Oszczędności miasta stołecznego Warszawy, gdzie na początku 1939 otrzymał awans na stanowisko dyrektora V Oddziału KKO.

Służba wojskowaEdytuj

Ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie. W latach 1931-1934 odbywał ćwiczenia wojskowe na obozach wojskowych w rejonie Baranowicz. Następnie został mianowany do stopnia porucznika.

Po wybuchu II wojny światowej 3 września 1939 został zmobilizowany udał się przez Chełm do miejscowości Równe, miejsca stacjonowania 13 Kresowej Dywizji Piechoty, do której 3 batalionu otrzymał przydział. Po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939, został aresztowany przez sowietów 25 września w mieście Dubno. Następnie był przetrzymywany w obozie w Kozielsku. W tym czasie bliscy otrzymali korespondencję od niego, ostatnią z 11 lutego 1940. Na początku kwietnia 1940 został zabrany do Katynia i prawdopodobnie 3 lub 5 kwietnia rozstrzelany przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 . W 1943 w toku ekshumacji prowadzonych przez Niemców jego ciało zostało zidentyfikowane pod numerem 2129 (przy zwłokach zostały znalezione m.in. metryka ślubu, karta szczepień i list)[2][3], gdzie został pochowany na terenie obecnego Polskiego Cmentarza Wojennego w Katyniu.

Sukcesy sportoweEdytuj

Reprezentacyjne
Klubowe

UpamiętnienieEdytuj

 
Tablica upamiętniająca polskich olimpijczyków pomordowanych przez NKWD w bazylice katedralnej św. Michała i św. Floriana w Warszawie

Tablice upamiętniające Aleksandra Kowalskiego dzięki staraniom jego żony zostały umieszczone w Warszawie w kościele św. Antoniego z Padwy przy ulicy Senatorskiej w 1977 i na ścianie „Golgota Wschodu” w kościele św. Karola Boromeusza na Powązkach.

Jego nazwisko znajduje się na tablicy „Sportowcy Polscy Olimpijczycy zamordowani przez NKWD w Katyniu i Charkowie wiosną 1940” umieszczonej w bazylice katedralnej św. Michała i św. Floriana w Warszawie 14 czerwca 1992 oraz na tablicy „Olimpijczycy Polscy polegli i pomordowania w latach 1939–1945” w Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie.

5 października 2007 roku Minister Obrony Narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie do stopnia kapitana[4]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 roku, w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”[5].

W listopadzie 2008 dokonano zmiany patrona ulicy na warszawskim Bródnie, odbierając patrona działaczowi komunistycznemu która Aleksandrowi Kowalskiemu i przyznając go hokeiście Aleksandrowi Kowalskiemu[6].

13 kwietnia 2010, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, Zespole Szkół w Słupnie został zasadzony Dąb Pamięci i kamień pamiątkowy honorujące Aleksandra Kowalskiego (zasadzenia dokonały jego córki Hanna Kowalska-Grzebuła i Ewa Osiecka[7][8] (podczas uroczystości tak samo został upamiętniony Alfred Bartel).

UwagiEdytuj

  1. W źródłach pojawia się data śmierci 3 kwietnia 1940, natomiast według relacji córek jest to 5 kwietnia 1940.

PrzypisyEdytuj

  1. 1932 Lake Placid. hokej.net. [dostęp 7 marca 2014].
  2. Katyń według źródeł niemieckich - 1943 r.. stankiewicze.com. [dostęp 7 marca 2014]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-10-02)].
  3. Andrzej Leszek Szcześniak: Katyń. Lista ofiar i zaginionych jeńców obozów Kozielsk, Ostaszków, Starobielsk. Warszawa: Alfa, 1989, s. 85. ISBN 83-7001-294-9.
  4. Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 roku w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
  5. Lista osób zamordowanych w Katyniu, Charkowie, Twerze i Miednoje minowanych na kolejne stopnie. policja.pl. [dostęp 2017-07-01].
  6. Dekomunizacja ulic: konsultacje w sprawie ul. Reichera. targowek.info, 2017-06-16. [dostęp 2017-07-01].
  7. Dęby Pamięci. gslupno.radzymin.pl. [dostęp 7 marca 2014].
  8. Dęby pamięci. zyciepw.pl, 22 kwietnia 2010. [dostęp 7 marca 2014].

BibliografiaEdytuj