Otwórz menu główne

Andrzej Kopa (ur. 16 października 1879 w Trzcielinie, zm. 11 czerwca 1956) – żołnierz, powstaniec, działacz społeczny i rolnik. Jeden z organizatorów Powstania Wielkopolskiego. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej. Podpułkownik artylerii Wojska Polskiego. Kawaler Orderu Virtuti Militari i członek Kapituły tego orderu od 1920. Wujek kapitana Pawła Szyftera[1].

Andrzej Kopa
podpułkownik podpułkownik
Data i miejsce urodzenia 16 października 1879
Trzcielin koło Poznania
Data śmierci 11 czerwca 1956
Przebieg służby
Lata służby 1902-1903, 1914-1921
Siły zbrojne Armia Cesarstwa Niemieckiego
Wojsko Polskie (II RP)
Jednostki Straż Ludowa
10 Pułku Strzelców Wielkopolskich
Dywizja Ochotnicza (II RP)
14 Wielkopolski Pułk Artylerii Lekkiej
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
Powstanie wielkopolskie
Wojna polsko-bolszewicka
Późniejsza praca działacz społeczny, rolnik
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941)

ŻyciorysEdytuj

MłodośćEdytuj

Urodził się 16 października 1879 w Trzcielinie koło Poznania w rodzinie Michała i Eufrozyny z Niezielińskich. Po ukończeniu Gimnazjum Św. Marii Magdaleny w Poznaniu uczył się gospodarowania na roli w najlepszych wielkopolskich majątkach. W wieku 23 lat odbył roczną służbę wojskową w Dolnośląskim Pułku Artylerii Ciężkiej w Poznaniu, służbę zakończył w stopniu kaprala. Po śmierci ojca objął rodzinny majątek. Oprócz pracy na roli poświęcił się działalności społecznej, był m.in. prezesem Kółka Rolniczego w Konarzewie oraz udzielał się w Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół”.

I wojna światowaEdytuj

Po wybuchu I wojny światowej został zmobilizowany do armii niemieckiej, jako dowódca kolumny amunicyjnej. 5 lutego 1915 awansował na podporucznika. We wrześniu 1918 z powodu nasilającej się choroby serca został odesłany do szpitala w Poznaniu.

Powstanie wielkopolskieEdytuj

Pod koniec 1918 został wyznaczony na komendanta Straży Ludowej w powiecie poznańsko-zachodnim. W sobie tylko znany sposób zdobył na potrzeby zbliżającego się Powstania Wielkopolskiego 250 karabinów z amunicją. Z chwilą wybuchu powstania zorganizował dobrze uzbrojony oddział w Dopiewie liczący 800 powstańców. Część z nich walczyła w okolicach Wolsztyna, gdzie zdobyto broń ręczną, karabiny maszynowe i armaty. 6 stycznia 1919 dowodził oddziałami powstańców, które zajęły niemieckie lotnisko Ławica pod Poznaniem[2].

Wojna polsko-bolszewickaEdytuj

30 marca 1919 awansował kolejno do stopinia porucznika i kapitana, następnie na czele 10 pułku Strzelców Wielkopolskich (późniejszego 68 pułku piechoty) walczył na froncie galicyjskim pod Lwowem. 1 stycznia 1920 Naczelnik Państwa i Wódz Naczelny Józef Piłsudski powołał go do składu pierwszej Tymczasowej Kapituły Orderu Virtuti Militari i jednocześnie odznaczył Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militari. W składzie Kapituły był jedynym przedstawicielem grupy żołnierzy Wojska Polskiego wywodzącej się z byłej armii niemieckiej[3]. 6 stycznia 1919 dowódca Frontu Wielkopolskiego, generał piechoty Józef Dowbor-Muśnicki postawił go za wzór oficera[4].

Po kilkumiesięcznym urlopie zdrowotnym powrócił do wojska. 11 czerwca 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu podpułkownika, w artylerii, w „grupie byłej armii niemieckiej”. W lipcu 1920, w czasie wojny z bolszewikami, dowodził grupą swojego imienia, a od sierpnia 1920 był dowódcą II Brygady w Dywizji Ochotniczej[5]. 1 czerwca 1921 pełnił służbę w Komendzie Głównej Zachodniej Straży Obywatelskiej, pozostając w ewidencji macierzystego 68 pułku piechoty[6].

Dwudziestolecie międzywojenneEdytuj

Po zakończeniu wojny został zwolniony z czynnej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy. W 1922 został zweryfikowany w stopniu podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 24. lokatą w korpusie oficerów rezerwowych artylerii. W rezerwie otrzymał przydział do 14 pułku artylerii polowej w Poznaniu[7]. W 1934 pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Poznań–Miasto. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr VII i był wówczas „przewidziany do użycia w czasie wojny”[8].

Po zakończeniu służby wojskowej poświęcił się prowadzeniu rodzinnego majątku oraz opiece na chorymi siostrami. Na początku okupacji hitlerowskiej ostrzeżony o grożących mu represjach przeniósł się do Generalnego Gubernatorstwa, gdzie osiadł w Wierzchowiskach w powiecie Janów Lubelski.

1945-1956Edytuj

Po zakończeniu II wojny światowej mimo utraty rodzinnego majątku pracował nadal w rolnictwie oraz społecznie m.in. jako członek Powiatowej Rady Narodowej w Poznaniu. Gdy odkryto, że brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej, musiał zrezygnować z pracy społecznej, miał również zamkniętą drogę awansu zawodowego. Po przejściu na rentę zamieszkał z siostrą w Chomęcicach, gdzie gościny udzielił mu jeden z byłych towarzyszy broni. Własnej rodziny nie założył.

Zmarł 11 czerwca 1956 w wieku 76 lat. Został pochowany w rodzinnym grobowcu na cmentarzu parafialnym w Konarzewie.

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Wpis urodzenia i chrztu siostry Andrzeja Kopy, Stanisławy Kopy, matki kapitana Pawła Szyftera (nr 96) – rodzice: Michał Kopa i Eufrozyna Niezielińska [dostęp z dnia: 2016-01-06]
  2. Wiktor Pniewski, Powstanie Lotnictwa Wielkopolskiego. Zajęcie Ławicy w: Księga pamiątkowa 3-go Pułku Lotniczego 1918-1928, Nakładem 3-go Pułku Lotniczego w Poznaniu-Ławicy, Poznań 1928, s. 35.
  3. a b Rozkaz Naczelnego Wodza z 1 stycznia 1920 r. (Dziennik Rozkazów 1920 r. Nr 1, poz. 1)
  4. Rozkaz Dowództwa Frontu Wielkopolskiego Nr 3 z 6 stycznia 1920 r.
  5. Adam Wilczyński, Zarys historii wojennej 84-go Pułku Piechoty, Warszawa 1930, s. 8, 9, 15.
  6. Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r. Dodatek do Dziennika Personalnego M.S.Wojsk. Nr 37 z 24 września 1921 r., s. 193, 700.
  7. Rocznik oficerski 1923, s. 742, 836.
  8. Rocznik oficerski rezerw 1934, s. 273, 987.
  9. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1982 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 38, poz. 1812)

Linki zewnętrzneEdytuj