Otwórz menu główne

Apeczko z Ząbkowic (ur. 1280-1300 we Wrocławiu, zm. 13 kwietnia 1352 we Wrocławiu) – biskup lubuski 1345-1352.

Apeczko z Ząbkowic
Data i miejsce urodzenia 1280-1300
Wrocław, księstwo wrocławskie
Data i miejsce śmierci 13 kwietnia 1352
Wrocław, Królestwo Czeskie
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Nominacja biskupia 19 października 1345
Sakra biskupia brak danych

ŻyciorysEdytuj

Pochodził ze spolszczonej rodziny kolonistów niemieckich. Apeczko jest skróconą formą imienia Albrecht. Jego ojciec, Dein, był mieszczaninem ząbkowickim, który przeniósł się do Wrocławia, gdzie został radnym i dorobił się majątku. Matka Apeczki miała na imię Iliana. Miał on również brata Mikołaja. Według części historyków Apeczko przed przyjęciem święceń był żonaty, a notariusz Jan z Wrocławia, późniejszy protegowany biskupa Przecława z Pogorzeli, uznawany jest przez niektórych badaczy za syna Apeczki. Znana jest również ze źródeł jego synowa bądź szwagierka.

Apeczko studiował prawo, zapewne w Bolonii, i uzyskał stopień doktora dekretów. Od 1326 był adwokatem konsystorza we Wrocławiu, w latach 1333-1339 kanonikiem scholastykiem kapituły lubuskiej, od 1334 również kanonikiem kapituły wrocławskiej, a w latach 1340-1344 scholastykiem tejże kapituły. Do 1345 posiadał również kanonię głogowską. Po otrzymaniu biskupstwa lubuskiego przekazał ją prepozytowi lubuskiemu Janowi Lessikowi. Oprócz wymienionych beneficjów miał także kanonię i dziekanię w Miśni.

Przyczynił się do rozwoju szkoły katedralnej we Wrocławiu; ufundował dla niej katedrę naukową o typie uniwersyteckim. Popierał biskupa Nankera w jego sporze z niemieckimi członkami kapituły wrocławskiej. Po śmierci Nankera wraz z Henrykiem Baruthem zarządzał czasowo diecezją. Z dokumentu wystawionego 13 lutego 1345 dowiadujemy się, że biskup wrocławski Przecław z Pogorzeli chciał odkupić od Apeczki należącą do niego część zamku Kaltenštejn, wycenioną na 500 grzywien. W przypadku braku gotówki biskup miał zapłacić wsią Zwrócona koło Ząbkowic Śląskich. Z testamentu Apeczki wiadomo, że transakcja doszła do skutku.

W tym samym 1345 r. papież Klemens VI, na życzenie Kazimierza Wielkiego, mianował Apeczkę biskupem lubuskim. W tym okresie biskup lubuski rezydował we Wrocławiu. W 1347 Apeczko brał udział w koronacji króla Czech Karola IV, a w 1350 r. wysłał reprezentanta na synod metropolitalny do Kalisza. Zmarł we Wrocławiu i został pochowany w chórze katedry wrocławskiej.

W 1950 odkryto grób Apeczki. Zmumifikowane zwłoki biskupa ubrane były w płaszcz, ornat, stułę i tunicellę. W grobie znaleziono również złoty pierścień z wywierconym w szafirze otworem, służącym być może do przechowywania relikwii, oraz ołowiany kielich. Szczątki biskupa Apeczki przeniesiono do podziemi katedry, a rozbitą podczas wojny płytę nagrobną do kościoła św. Macieja we Wrocławiu.

BibliografiaEdytuj

  • J. Lewański, Biskup Apeczko – uczony wrocławianin i obrońca polskiej racji stanu w wieku XIV, Zaranie Śląskie, R. XXII (1959), z. 2, s. 3-17.
  • Marcin Dziedzic, Jerzy Organiściak, Ząbkowickie opowieści, cz. 4, Wybitne postacie ziemi ząbkowickiej, Ząbkowice Śląskie 1998, s. 6-7.
  • Jan Kopiec, Apetzko (Apeczko) Deyn von Frankenstein († 1352). w: Erwin Gatz, Die Bischöfe des Heiligen Römischen Reiches 1198–1448, Berlin: Duncker & Humblot, 1996. ​ISBN 3-428-08422-5​, S. 342.