Zwrócona

wieś w województwie dolnośląskim

Zwrócona (niem. Protzan) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie ząbkowickim, w gminie Ząbkowice Śląskie.

Artykuł 50°37′7″N 16°48′38″E
- błąd 39 m
WD 50°37'1"N, 16°48'31"E
- błąd 39 m
Odległość 243 m
Zwrócona
wieś
Ilustracja
Kościół śś. Piotra i Pawła w Zwróconej
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat ząbkowicki
Gmina Ząbkowice Śląskie
Liczba ludności (III 2011) 461[1]
Strefa numeracyjna 74
Kod pocztowy 57-200
Tablice rejestracyjne DZA
SIMC 0856675
Położenie na mapie gminy Ząbkowice Śląskie
Mapa lokalizacyjna gminy Ząbkowice Śląskie
Zwrócona
Zwrócona
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zwrócona
Zwrócona
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Zwrócona
Zwrócona
Położenie na mapie powiatu ząbkowickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu ząbkowickiego
Zwrócona
Zwrócona
Ziemia50°37′07″N 16°48′38″E/50,618611 16,810556

Podział administracyjnyEdytuj

W latach 1945–1954 miejscowość była siedzibą gminy Zwrócona w województwie wrocławskim. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego. Wieś jest siedzibą parafii.

NazwaEdytuj

W roku 1295, w kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis, miejscowość wymieniona jest jako villa Weswrocena[2].

HistoriaEdytuj

Jedna z najstarszych wsi na Przedgórzu Sudeckim, założona na surowym korzeniu na początku XII wieku przez Dobrogosta i pierwotnie nosząca jego imię. Ofiarowana przez księcia Bolesława Wysokiego cystersom z Lubiąża, stała się drogą wymiany własnością Dzierżykraja Stoigniewa spod Jawora. Jego syn Stoigniew Młodszy jako zadośćuczynienie za popełnioną zbrodnię przekazał część wsi klasztorom w Trzebnicy i Lubiążu. W I połowie XIII w. obie części stały się własnością biskupa wrocławskiego i od tego czasu wieś nosi obecną nazwę. Do 1810 była własnością kościelną[3].

ZabytkiEdytuj

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[4]:

  • kościół pw. św. Piotra i Pawła z XIV w., pierwotnie gotycki, przebudowany w XVI-XIX w. Pierwotna świątynia w tej miejscowości została wymieniona jeszcze w 1318 r. Obecna budowla jest zapewne średniowieczna w swym trzonie, została jednak poważnie przebudowana w XVII wieku. Z czasów gotyku zachował się ostrołukowy, profilowany portal, możliwe, że z końca XIV w. jak oceniał Hans Lutsch w końcu XIX wieku[5] oraz wieża, w czasach nowożytnych nadbudowana i zwieńczona baniastym hełmem prześwitowym.
  • dwór, obecnie dom nr 30, z połowy XVIII w., początek XX w.
  • budynek gospodarczy, szachulcowy

inne zabytki:

  • dawny cmentarz parafialny, rozciąga się wokół kościoła, otoczony jest zabytkowym murem z bramą zwieńczoną attyką w formie tzw. jaskółczego ogona, pochodzącą prawdopodobnie z drugiej połowy XVI w.

Szlaki turystyczneEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  3. Janusz Czerwiński, Ryszard Chanas: Dolny Śląsk - przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka, 1977 s. 123
  4. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 247. [dostęp 7.11.2012].
  5. Hans LUTSCH, Verzeichnis der Kunstdenkmaeler der Provinz Schlesien, Band II, Breslau 1889, str. 125.

Linki zewnętrzneEdytuj