Bruno Nadolczak
Bruno Mark Nadolczak ps. „Piast”, „Serb” (ur. 30 marca 1913[a], zm. 11 września 2010 w Cape May (New Jersey, Stany Zjednoczone)) – kapitan piechoty Wojska Polskiego, Polskich Sił Zbrojnych, Armii Krajowej i Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, cichociemny, działacz polonijny. Został awansowany do stopnia pułkownika[potrzebny przypis].
![]() Bruno Nadolczak (ze zbiorów NAC) | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
30 marca 1913 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
11 września 2010 |
Przebieg służby | |
Lata służby |
1937–1945 |
Siły zbrojne |
|
Jednostki |
360 Pułk Piechoty, |
Stanowiska |
zastępca dowódcy plutonu, adiutant komendanta obwodu, dowódca batalionu, zastępca szefa oddziału, członek sztabu Okręgu |
Główne wojny i bitwy |
II wojna światowa, |
Późniejsza praca |
tłumacz, kierownik działu ubezpieczeń, wiceprezes firmy |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() |
Życiorys
edytujBruno Nadolczak w dzieciństwie mieszkał w Japonii, Ameryce Południowej, Francji i Niemczech[3]. Powrócił do Polski w 1918 roku. Ukończył polonistykę na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, po czym został zmobilizowany do wywiadu wojskowego i wysłany do Niemiec, gdzie służył w wywiadzie w latach 1937–1939[5][6][7].
II wojna światowa
edytujWe wrześniu 1939 roku walczył w 360 pułku piechoty. Dostał się do niewoli niemieckiej, był jeńcem obozu, skąd udało mu się uciec w styczniu 1940 roku[7]. Przekroczył granicę polsko-węgierską 1 lutego 1940 roku. W kwietniu 1940 roku dotarł do Francji, gdzie służył jako dowódca III batalionu 7 pułku piechoty 3 Dywizji Piechoty. W czerwcu 1940 roku przedostał się do Wielkiej Brytanii, gdzie został skierowany początkowo do 3 Brygady Kadrowej Strzelców i Brygady Szkolnej. Przeszedł kurs OKDAW (polska szkoła wywiadu pod kamuflażem Oficerskiego Kursu Doskonalenia Administracji Wojskowej). Był jednym z 4 adiutantów gen. Władysława Sikorskiego[5]. W latach 1942–1943 w ramach jednej z akcji został zrzucony na terytorium niemieckie[6].
Zgłosił się do służby w kraju. Po przeszkoleniu w wywiadzie został zaprzysiężony 5 listopada 1943 roku w Oddziale VI Sztabu Naczelnego Wodza i przeniesiony do Głównej Bazy Przerzutowej w Brindisi we Włoszech. Zrzutu dokonano w nocy z 16 na 17 października 1944 roku w ramach operacji „Poldek 1” dowodzonej przez por. naw. Stanisława Kleybora. Dostał przydział do Oddziału II Informacyjno-Wywiadowczego Podokręgu Piotrków na stanowisko zastępcy szefa oddziału. Od grudnia 1944 roku do stycznia 1945 roku był oficerem w Oddziale II Okręgu Łódź AK, od 18 grudnia – w składzie sztabu okręgu.
W 1945 roku działał w zrzeszeniu Wolność i Niezawisłość, w ramach którego przedstawił raport o ludobójstwie i zsyłkach Polaków do ZSRR. Był aresztowany przez UB, więziony w Miedzeszynie, przesłuchiwany i torturowany m.in. przez Józefa Światłę. Między 1945 a 1947 roku (według różnych źródeł) udało mu się zbiec z więzienia i przedostał się do Londynu[7]. W czasie pobytu w Wielkiej Brytanii studiował na University of Cambridge[3].
Po wojnie
edytujPo przeniesieniu się do Stanów Zjednoczonych w 1953 roku zamieszkał początkowo na Manhattanie, później w New Brighton, by osiedlić się w Stapleton w 1954 roku. W połowie lat 80. przeniósł się Annandale, a w 2004 roku przeprowadził się do Cold Spring.
Mieszkając w Stanach Zjednoczonych zaczął pracę jako tłumacz języka francuskiego (mówił 11 językami) w firmie Barber Steamship Lines, by następnie awansować na kierownika działu ubezpieczeń tej firmy, a po 30 latach pracy odszedł na emeryturę jako jej wiceprezes[3].
Nadolczak był autorem wspomnień pt. Silniki grają równo opublikowanych w książce Drogi cichociemnych... (wyd. I, II, III, Veritas, Londyn, 1954, 1961, 1972, Bellona, Warszawa, 1993, 2008).
Działalność społeczna po wojnie
edytujNadolczak był w 1953 roku organizatorem Koła Polskich Spadochroniarzy w USA. Był ostatnim prezesem Komitetu Narodowego Amerykanów Polskiego Pochodzenia. KNAPP powstał 12 maja 1942 roku i został rozwiązany w 1959 roku. Od 1964 roku był zastępcą delegata wojskowego na Stany Zjednoczone (do momentu nominacji Ryszarda Kaczorowskiego na stanowisko prezydenta RP na Uchodźstwie).
W latach 1989–1990 był członkiem VIII Rady Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej z obszaru Stanów Zjednoczonych, będąc delegatem Koła Byłych Żołnierzy AK. Od 1989 roku do śmierci był komendantem „niezależnego oddziału Armii Krajowej w Stanach Zjednoczonych”[8][9].
Awanse
edytuj- podporucznik – ze starszeństwem z dniem 20 października 1941 roku
- porucznik – ze starszeństwem z dniem 1 marca 1944 roku
- kapitan – ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1945 roku
- major –[potrzebny przypis]
- podpułkownik – (przed 1989 rokiem)[potrzebny przypis]
- pułkownik –[potrzebny przypis]
Odznaczenia
edytuj- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – 1979[10]
- Krzyż Walecznych – czterokrotnie
- Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (1993) przyznany „za wybitne zasługi w działalności polonijnej”[11],
- Krzyż Oficerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (2013, pośmiertnie) przyznany za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej i działalność polonijną[12][13][b].
Życie rodzinne
edytujBruno Nadolczak ożenił się w latach 50. z Aldoną Popławską (1925–2012), z którą miał dwie córki: Ewę Nadolczak i Maję, późniejszą Bannister[14]. Pozostawił również w Wielkiej Brytanii syna Jana Cosgrove’a[4].
Zmarł w North Cape Center w Cape May (New Jersey). Został pochowany 15 września 2010 roku na polskim cmentarzu Matki Boskiej Częstochowskiej w Doylestown, Pensylwania[4], w kwaterze weteranów wojennych[7].
Uwagi
edytuj- ↑ Miejsce urodzenia jest niejasne: według Tucholskiego[1][2] urodził się w Hussen-Courl w Westfalii, według wspomnienia pośmiertnego[3] urodził się w Mandżurii (w Chinach), natomiast według informacji domu pogrzebowego Evoy[4] urodził się w Czarnkowie.
- ↑ Informacja o nadaniu tego orderu nie istnieje w Monitorze Polskim w okresie między śmiercią Nadolczaka a datą uroczystości jego uhonorowania (8 listopada 2013 roku). Co więcej, z informacji opublikowanej przez Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej w Nowym Jorku[12] wynika, że Nadolczakowi przyznano powtórnie Krzyż Kawalerski, natomiast z informacji opublikowanej przez Nowy Dziennik[13] wynika, że Nadolczak został uhonorowany tym razem Krzyżem Oficerskim.
Przypisy
edytuj- ↑ Tucholski 1984a ↓.
- ↑ Tucholski 1984b ↓.
- ↑ a b c d Bruno Nadolczak, 97. 2010-09-15. [dostęp 2013-12-12]. (ang.).
- ↑ a b c Evoy Funeral Homes, Inc.: Bruno Mark Nadolczak. [dostęp 2015-12-05].
- ↑ a b Wiesław M Klimkowski. Unia, rząd i my. „Patriotyczny Ruch Polski”. 219, s. 9, 2009-06-15. [dostęp 213-12-13].
- ↑ a b Pulkownik Bruno Mark Nadolczak. [dostęp 2013-12-12].
- ↑ a b c d Joanna Trzos. Polonia pożegnała pułkownika Bruno M. Nadolczaka. „Nowy Dziennik”, 2010-09-15. [dostęp 2013-12-12].
- ↑ Marek Nadolczak. [dostęp 2013-12-12].
- ↑ Pozycja 17: Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 10 czerwca 1989 roku w sprawie powołania członków Rady Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej z obszaru Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej z tytułu powołania przez Prezydenta Rzeczypospolitej. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”. 4, 1989-06-29. Londyn. [dostęp 2015-12-05].
- ↑ Komunikat o nadaniu Orderu Odrodzenia Polski. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”. 7, 1979-12-31. Londyn. [dostęp 2013-12-13].
- ↑ M.P. z 1994 r. nr 6 , poz. 49
- ↑ a b Obchody Święta Niepodległości Polski. Strona Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w Nowym Jorku, 2013-11-08. [dostęp 2015-12-04].
- ↑ a b Uroczystości w Konsulacie Generalnym RP, świętujemy rocznicę odzyskania niepodległoci. „Nowy Dziennik (Polish Daily News)”, s. 1, 3, 2013-11-11. Nowy Jork. [dostęp 2015-12-05].
- ↑ Pożegnanie Aldony Nadolczak. 2012-06-04. [dostęp 2013-12-12].
Bibliografia
edytuj- Krzysztof A. Tochman: Słownik biograficzny cichociemnych. T. 4. Zwierzyniec – Rzeszów: Obywatelskie Stowarzyszenie „Ostoja”, 2011, s. 143–145. ISBN 978-83-933857-0-6.
- Jędrzej Tucholski: Cichociemni. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1984, s. 370. ISBN 83-211-0537-8.
- Jędrzej Tucholski: Cichociemni 1941–1945 – Sylwetki spadochroniarzy. Wojskowy Instytut Historyczny, 1984, s. 258.