Dymitr z Tesaloniki

Dymitr (Demetriusz) z Tesaloniki, gr. Άγιος Δημήτριος της Θεσσαλονίκης [Dimitrios], cs. Wielikomuczenik Dimitrij Sołunskij (ur. ok. 280, zm. ok. 304-305) – męczennik, święty Kościoła katolickiego, prawosławnego, ormiańskiego i koptyjskiego.

Święty
Dymitr z Tesaloniki

Άγιος Δημήτριος της Θεσσαλονίκης
męczennik
Ilustracja
Św. Dymitr (reprodukcja Gheorghe Tattarescu w Muzeul Municipiului Bucureşti)
Data i miejsce urodzenia w III wieku
Tesaloniki
Data i miejsce śmierci ok. 304-305
Sirmium lub Achaja
Czczony przez kościoły chrześcijańskie
Wspomnienie 9 kwietnia i 26 października[a]

26 października[b]
8 listopada[c]

Atrybuty zwój, pika, miecz
Patron miast: Wenecji, Salonik i Konstantynopola oraz służących w wojsku żołnierzy wyznania prawosławnego
Szczególne miejsca kultu kościół św. Demetriusza w Salonikach
Relikwiarz ze szczątkami św. Dymitra w kościele prawosławnym, w Salonikach.

Żywot świętegoEdytuj

Dymitr pochodził z Tesaloniki[1]. Zginął śmiercią męczeńską ok. 304 roku w Sirmium (obecnie Sremska Mitrovica) lub w Achai.

Wedle relacji o jego męczeństwie, cesarz Maksymian lub Dioklecjan[2] miał wyznaczyć młodego Dymitra, po śmierci ojca, na urząd prokonsula nie wiedząc o tym, że ten jest chrześcijaninem. Zamiast wypełniać rozkaz cesarza, nakazujący wymordowanie wszystkich chrześcijan w Salonikach, Dymitr głosił Ewangelię. Aresztowany i wtrącony do więzienia przekonał młodego Nestora, swego przyjaciela, aby stanął do walki z gladiatorem, który zabijał chrześcijan na arenach, rzucając ich na włócznie. Po zwycięstwie i męczeństwie Nestora Dymitr na rozkaz Maksymiana został w więzieniu przebity dzidami.

KultEdytuj

Kult św. Dymitra rozwinął się w Tesalonikach i później rozszerzył na wschód i zachód[3]. Dymitr czczony jest we wszystkich autokefalicznych Kościołach prawosławnych.

Relikwie

Relikwie Świętego znajdują się w bazylice św. Dymitra w Salonikach (gr. Ιερός Ναός Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης).

Patronat

Wielki męczennik Dymitr uważany jest za patrona służących w wojsku żołnierzy wyznania prawosławnego i chrześcijańskiego. Wierni modlą się do niego w obliczu zagrożenia najazdem innowierców oraz o przywrócenie wzroku.

Jest patronem miast: Wenecji, Salonik i Konstantynopola (obecnie Stambuł).

Ikonografia

W ikonografii święty przedstawiany jest jako młody, bezbrody mężczyzna w stroju oficera rzymskiego, przykryty zielonym płaszczem. W prawej ręce ma zwój pisma oraz pikę, ostrzem zwróconą do góry. Lewą ręką trzyma przy nodze miecz. Na zwoju znajdują się słowa:

Panie, nie zgub grodu i ludzi, bowiem jeśli uratujesz go wraz z nimi i ja zbawię się, a jeśli ich zgubisz, zginę i ja.

Dzień obchodów

Jego wspomnienie liturgiczne w Kościele Katolickim obchodzone jest 9 kwietnia i 26 października.
Cerkiew prawosławna wspomina wielkiego męczennika (wielikomuczenik ) 26 października/8 listopada[4], tj. 8 listopada według kalendarza gregoriańskiego.

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Liturgia katolicka.
  2. Liturgia prawosławna według kalendarza juliańskiego.
  3. Prawosławna liturgia według kalendarza gregoriańskiego.

PrzypisyEdytuj

  1. Gr. Θεσσαλονίκη (Tesaloniki), dawn. Tesalonika, aktualna polska nazwa miasta to Saloniki.
  2. Cesarz Maksymian współrządził z Dioklecjanem od 285 do 305 roku.
  3. Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 2: D-G. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 1997, s. 85. ISBN 83-7097-374-4.
  4. Podwójne datowanie.

BibliografiaEdytuj