Męczennicy wczesnochrześcijańscy

lista w projekcie Wikimedia

Męczennicy wczesnochrześcijańscyświęci i błogosławieni Kościoła katolickiego i prawosławnego, którzy ponieśli męczeńską śmierć ze względu na bycie chrześcijanami. Wykaz ten zawiera informacje o osobach zabitych do schizmy w 1054 roku. Dokładna ich liczba nie jest znana[1][2], dlatego poniższa lista może być niepełna, z tym że autentyczność wielu żywotów budzi wątpliwości[3].

W czasach cesarzy rzymskich chrześcijaństwo było religią rozwijającą się. Ze względu jednak na monoteistyczny charakter tej religii, jej dynamiczną ekspansję oraz odcinanie się od oficjalnych obrzędów[1], niektórzy z cesarzy, zwłaszcza ci upatrujący w rzymskiej mitologii uniwersalny rdzeń jedności państwa, wydawali edykty uderzające w chrześcijan. Tak stanowione prawo spowodowało powstanie kilku okresów prześladowań, nazywanych zwyczajowo od imion cesarzy wówczas panujących. Między głównymi okresami prześladowań chrześcijanie sporadycznie ponosili śmierć na podstawie praw ustanowionych wcześniej[1]. W czasach prześladowań rzymskich niektórzy wcześni chrześcijanie uważali za niewłaściwe ukrywanie się przed zagrożeniem; uważali, że właśnie należy ujawnić się prześladowcom[4].

W 313 wydany został Edykt mediolański, który gwarantował w Cesarstwie tolerancję religijną, w tym dla chrześcijan. Od tej pory, z wyjątkiem czasów panowania Licyniusza (od czasu konfliktu z Konstantynem w latach 320–324) i Juliana Apostaty (361–363), męczeństwa zdarzały się przede wszystkim w działalności misyjnej.

Męczennicy opisani w Dziejach ApostolskichEdytuj

Osoba Data śmierci Miejsce Sposób śmierci
św. Szczepan 26 grudnia? 34 Jerozolima ukamienowanie[5]
Jakub Większy Apostoł 44 Jerozolima ścięcie mieczem[6]

Okres prześladowań rzymskichEdytuj

Za panowania Nerona (54–68)Edytuj

Osoba(y) Data śmierci Miejsce Sposób śmierci
Piotr Apostoł 64 lub 67 Rzym ukrzyżowany głową w dół
Paweł z Tarsu 0067-06-29 29 czerwca 67(dts) Rzym ścięcie
Paulin z Lukki 67? Lukka
Torpes z Pizy 68 Piza ścięcie
Antypas z Pergamonu za Nerona lub Domicjana Pergamon spalony w kotle
Gerwazy i Protazy za Nerona lub Dioklecjana Mediolan
Perpetua, żona św. Piotra
Waleria z Mediolanu za Nerona lub Dioklecjana Mediolan

Czasy apostolskieEdytuj

Wg chrześcijańskiej tradycji prawie wszyscy apostołowie (oprócz Jana) i niektórzy ich bezpośredni uczniowie zginęli śmiercią męczeńską.

Za panowania Domicjana (81–96)Edytuj

Osoba Data śmierci Miejsce Sposób śmierci
Dionizy Areopagita 96 Ateny ścięcie
Eugeniusz 96 Toledo?
Sebastiana z Heraklei Heraklea Pontyjska
Zenaida z Tarsu Tars ukamienowanie, wg innej wersji zmarła śmiercią naturalną

Za panowania Trajana (98–117)Edytuj

 
Ostatnia modlitwa męczenników – Jean-Léon Gérôme, 1883.
Osoba Data śmierci Miejsce Sposób śmierci
Ignacy Antiocheński 107 Rzym pożarcie przez dzikie zwierzęta
Ewaryst, papież 109 Rzym nieznany, wg jednej z wersji ścięty

Za panowania Hadriana (117–138)Edytuj

Osoba(y) Data śmierci Miejsce Sposób śmierci
Marcjan z Tortony 117–120 Tortona
Faustyn i Jowita 118–134 Brescia ścięcie
Oliwia z Brescii 119 Brescia
Serapia 126 Rzym ścięcie lub zachłostanie
Sabina 126 Rzym
Kwiryn z Neuss ≈130 Rzym ścięcie
Balbina Rzymska ≈130 Rzym wg innej wersji zmarła śmiercią naturalną
Zofia z córkami Rzym

Za panowania Antonina Piusa (138–161)Edytuj

Osoba Data śmierci Miejsce Sposób śmierci
Hygin, papież 142 Rzym nieznany, wg tradycji zmarł w więzieniu
Felicyta z Rzymu 160–165? Rzym ścięta, legenda wzorowana na śmierci braci machabejskich

Za panowania Marka Aureliusza (161–180)Edytuj

Osoba Data śmierci Miejsce Sposób śmierci
Wiktor z Damaszku 161–180? Damaszek ścięcie mieczem
Justyn Męczennik 165 Rzym ścięcie mieczem
Karp z Tiatyry 165 lub 251 ścięcie
Męczennicy z Lyonu 177 Lugdunum zgładzeni na arenie (część), część zmarła w więzieniu
Symforian z Autun 178/180 Augustodunum ścięcie

Za panowania Septymiusza Sewera (193–211)Edytuj

Osoba Data śmierci Miejsce Sposób śmierci
Ireneusz z Lyonu 202 Lugdunum nieznany, męczennik wg tradycji
Felicyta z Kartaginy 0203-03-07 7 marca 203(dts) Tunis zabita na arenie
Perpetua z Kartaginy 0203-03-07 7 marca 203(dts) Tunis zabita na arenie

Za panowania Aleksandra Sewera (222–235)Edytuj

Osoba Data śmierci Miejsce Sposób śmierci
Kalikst I, papież 222 Rzym najprawdopodobniej zginął w zamieszkach, a nie śmiercią męczeńską
Tacjana z Rzymu 0226-01-30 30 stycznia 226(dts)? Rzym ścięcie
Martyna z Rzymu 0226-01-30 30 stycznia 226(dts)? Rzym ścięcie; autentyczność postaci wątpliwa[3]
Cecylia z Rzymu 230? Rzym ścięcie
Walerian 230? Rzym ścięcie

Za panowania Decjusza (249–251)Edytuj

 
Męczennicy w katakumbach (mal. J. E. Lenepveu, 1855)
Osoba(y) Data śmierci Miejsce Sposób śmierci
Apolonia z Aleksandrii 249 Aleksandria zabita przez pogański tłum
Saturnin z Tuluzy 249–251 Tuluza
Lucjan i Marcjan 250–251 Nikomedia spalenie na stosie
Donacjan i Rogacjan 250 Nantes
Konon z Magydas 250
Merkury z Cezarei 250 Cezarea Kapadocka ścięcie
Miron z Kizyku 250
Pioniusz 250 Smyrna
Tryfon z Kampsady 250 Nicea ścięcie
Wiktoria z Sabiny 250 lub ≈303 Trebula w Italii
Agata Sycylijska 0251-02-05 5 lutego 251(dts) Katania rzucona na rozżarzone węgle
Krzysztof nieznany; autentyczność postaci wątpliwa[3]

Za panowania Waleriana (253–260)Edytuj

Osoba(y) Data śmierci Miejsce Sposób śmierci
Rufina i Sekunda 257 Rzym
Poncjusz z Cimiez 0258-05-14 14 maja 258(dts) Cimiez ścięcie
Sykstus II, papież 0258-08-06 6 sierpnia 258(dts) Rzym ścięcie
Wawrzyniec z Rzymu 0258-08-10 10 sierpnia 258(dts) Rzym spalony na żelaznym ruszcie
Cyprian z Kartaginy 0258-09-14 14 września 258(dts) Kartagina ścięcie mieczem
Halina z Koryntu 258 Korynt
Kwadrat z Koryntu 258 Korynt
Polieukt 0259-01-10 10 stycznia 259(dts) Melitene ścięcie
Marian i Jakub z Numidii 0259-05-06 6 maja 259(dts) Lambæsis ścięcie
Kwadrat z Utyki 0259-08-21 21 sierpnia 259(dts) Utyka
Eugenia Rzymska 262? Rzym ścięcie

Za panowania Klaudiusza II Gockiego (268–270)Edytuj

Osoba Data śmierci Miejsce Sposób śmierci
Ptolomeusz z Nepi Nepi, Italia ścięcie
Roman z Nepi Nepi, Italia ścięcie
Walenty z Terni 0269-02-14 14 lutego 269(dts) Rzym ścięcie

Za panowania Aureliana (270–275)Edytuj

Osoba Data śmierci Miejsce Sposób śmierci
Beata z Sens 273 lub 277 Sens, Galia
Agapit z Palestriny 0274-08-18 18 sierpnia 274(dts) Praeneste ścięcie
Benigny z Dijon nieznana

Za panowania Probusa (276–282)Edytuj

Osoba(y) Data śmierci Miejsce Sposób śmierci
Trofim, Dorymedon i Sabacjusz 276–282 Antiochia Pizydyjska

Za panowania Dioklecjana (284–305) i Maksymiana (286–305)Edytuj

Za panowania Galeriusza (305–311) i Maksymina Dai (305–313)Edytuj

Po edykcie mediolańskimEdytuj

Zobacz teżEdytuj

Z tym tematem związana jest kategoria: Męczennicy wczesnochrześcijańscy.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Martyr, [w:] Catholic Encyclopedia [online] [dostęp 2010-10-29] (ang.).
  2. Waldemar Kulbat, Pierwsi świadkowie wiary, „Niedziela” (29), 2013, s. 8.
  3. a b c Mateusz Witczak, Święci, którzy… zostali usunięci z kalendarza liturgicznego, TwojaHistoria, 1 listopada 2019.
  4. Menologion – Lipiec, Mariański Dom Studiów, Cytat: Trzeba pamiętać, że wtedy w czasach prześladowań niektórzy chrześcijanie uważali za zdrożne przewinienie stosowanie wszelkich środków ostrożności, mających zapewnić bezpieczeństwo; uważali, że właśnie należy pragnąć prześladowań. I w świetle tej uwagi należy oceniać tak zdeterminowaną postawę wielu męczenników tamtego okresu.
  5. Dz 7,57-60 w przekładach Biblii.
  6. Dz 12,1-2 w przekładach Biblii.

BibliografiaEdytuj

Źródła obcojęzyczne