Wawrzyniec z Rzymu

męczennik, święty

Święty Wawrzyniec (zm. 10 sierpnia 258 w Rzymie) – diakon i męczennik chrześcijański, święty Kościoła katolickiego. Imię świętego wymieniane jest w 1. Modlitwie Eucharystycznej (Kanonie rzymskim).

Święty
Wawrzyniec z Rzymu
męczennik
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia w III wieku
Huesca
Data i miejsce śmierci 10 sierpnia 258
Rzym
Czczony przez Kościół katolicki
Wspomnienie 10 sierpnia
Atrybuty księga, krata paleniskowa (ruszt), palma, otwarta szafka
Patron Hiszpanii i Norymbergi, diecezji pelplińskiej, Wodzisławia Śląskiego, gminy Jaraczewo i ratowników GOPR

ŻyciorysEdytuj

Uważa się, że Wawrzyniec urodził się 31 grudnia 225 r.n.e[1] w Walencji lub, co mniej prawdopodobne, w Huesca, mieście, z którego pochodzili jego rodzice. Miasto to było wówczas częścią rzymskiej prowincji Hiszpanii Tarrakońskiej, a w późniejszym okresie należało do regionu Aragonii.[2] Według tradycji, za rodziców Św. Wawrzyńca są uważani męczennicy: Orentius (hiszp. San Orencio) i Patientia (Santa Paciencia)[3][4]

W Caesaraugusta (dzisiejsza Saragossa) Wawrzyniec spotkał przyszłego papieża Sykstusa II, który był pochodzenia greckiego i jednym z najbardziej znanych i cenionych nauczycieli. Wkrótce obaj wyjechali z Hiszpanii do Rzymu. Kiedy Sykstus został papieżem w 257 r., wyświęcił Wawrzyńca na diakona i chociaż Wawrzyniec był jeszcze młody, mianował go pierwszym spośród siedmiu diakonów, którzy służyli w kościele katedralnym. Z tego powodu nazywany jest „archidiakonem Rzymu”, co jest stanowiskiem wielkiego zaufania, które wiązało się z opieką nad skarbem i bogactwem Kościoła oraz rozdawaniem jałmużny ubogim[5].

 
sw. Wawrzyniec rozdający Skarby Kościoła - Bernardo Strozzi

Św. Cyprian, biskup Kartaginy, zauważa, że ​​władze rzymskie ustanowiły normę, zgodnie z którą wszyscy potępieni chrześcijanie muszą zostać straceni, a ich dobra skonfiskowane na rzecz skarbu cesarskiego. Na początku sierpnia 258 r. Cesarz Walerian I wydał edykt nakazujący natychmiastową śmierć wszystkich biskupów, kapłanów i diakonów. Papież Sykstus II został pojmany 6 sierpnia 258 r. w Katakumbach świętego Kaliksta podczas odprawiania liturgii i niezwłocznie stracony [6]

Po śmierci Sykstusa prefekt Rzymu zażądał od Wawrzyńca zwrotu bogactw Kościoła. Św. Ambroży jest najwcześniejszym źródłem opowieści, zgodnie z którą Wawrzyniec poprosił o trzy dni na zebranie bogactwa [7]. Pracował szybko, aby jak najwięcej dóbr kościelnych rozdać ubogim i tym samym zapobiec przejęciu ich przez prefekta. Trzeciego dnia, na czele małej delegacji, stanął przed prefektem, a gdy otrzymał polecenie dostarczenia skarbów Kościoła, przedstawił ubogich, kalekich, niewidomych i cierpiących i oświadczył, że są to prawdziwe skarby Kościoła.[7] Według jednego ze źródeł, Wawrzyniec oświadczył prefektowi: „Kościół jest naprawdę bogaty, o wiele bogatszy niż twój cesarz”. Ten akt buntu doprowadził bezpośrednio do jego męczeństwa i można go porównać do równoległej rzymskiej opowieści o klejnotach Kornelii.

W dniu 10 sierpnia Wawrzyniec, ostatni z siedmiu diakonów, a tym samym najwyższy urzędnik kościelny, poniósł męczeńską śmierć[8]. Zgodnie z tradycją, Wawrzyniec zdążył uratować np. Graala, którego wysłał w tajemnicy swoim rodzicom do Hiszpanii[9].

KultEdytuj

Niezwykłe okoliczności męczeństwa, sprawiły iż jego kult szybko się rozwijał już u schyłku starożytności. W średniowieczu był jednym z najpopularniejszych świętych. Kult św. Wawrzyńca upowszechniał się począwszy od IV wieku. Jeden z najdawniejszych formularzy liturgicznych, zwany sakramentarzem leoniańskim, posiada kilkanaście różnych tekstów na uroczystość św. Wawrzyńca. Kult Wawrzyńca był bardzo popularny m.in. na terenach państwa krzyżackiego.

Dzień obchodówEdytuj

Święto liturgiczne obchodzone 10 sierpnia jest również świętem diakonatu[10]. Z tego powodu Perseidy czasem nazywane są "łzami świętego Wawrzyńca"[11].

AtrybutyEdytuj

Przedstawiany jest w dalmatyce; najczęściej trzyma kratę (ruszt), na której był męczony i gałązkę palmy, jako symbol swego męczeństwa. Może też występować z Ewangelią i krzyżem, a także z torebką na pieniądze, z której rozdawał je ubogim.

Imię Wawrzyniec było stosunkowo często spotykane w Polsce. Jego odpowiednikiem w języku łacińskim jest imię Laurencjusz, którego żeńska odmiana – Laura stała się popularniejsza w Polsce.

Na planie rusztu (kraty) św. Wawrzyńca zbudowany został przez Filipa II zespół pałacowo-klasztorny Eskurial. Jego imię nosi najważniejsza rzeka Kanady oraz Zatoka Świętego Wawrzyńca.

Kościoły związane z kultem Św. WawrzyńcaEdytuj

Kościół rzymskokatolicki wzniósł sześć kościołów w Rzymie, w miejscach tradycyjnie związanych z jego męczeństwem:

  • Bazylika św. Wawrzyńca „in Damaso” (Basilica Minore di San Lorenzo in Damaso): miejsce, w którym pełnił funkcję diakona Rzymu;
  • Kościół Santa Maria in Domnica (Basilica Minore di Santa Maria in Domnica alla Navicella): miejsce, w którym zwyczajowo rozdawał jałmużnę ubogim;
  • Świątynia Antonina i Faustyny (Chiesa Annessa San Lorenzo de’ Speziali in Miranda): miejsce skazania i potępienia przez prefekta Rzymu;
  • Zaanektowany kościół św. Wawrzyńca in Fonte (Chiesa Annessa San Lorenzo in Fonte): miejsce jego uwięzienia przez setnika Ippolito oraz fontanna, w której święty udzielał chrztu współwięźniom;
  • Kościół św. Wawrzyńca „in Panisperna” (Chiesa di San Lorenzo in Panisperna): miejsce jego faktycznego męczeństwa/śmierci i ruszt, na którym go stracono;
  • Bazylika św. Wawrzyńca za Murami (Basilica Minore Papale di San Lorenzo fuori le Mura): miejsce jego pochówku i grobu.

Również w Rzymie są trzy inne znaczące kościoły, które są poświęcone św.Wawrzyńcowi, ale nie są związane z jego życiem:

  • Bazylika św. Wawrzyńca „in Lucina” (Basilica Minore di San Lorenzo in Lucina), w której znajdują się relikty w postaci rusztu oraz łańcuchów, przy użyciu których go stracono;[12]
  • Kościół św. Wawrzyńca in Palatio ad Sancta Sanctorum, (Chiesa di San Lorenzo in Palatio ad Sancta Sanctorum, Pontificio Santuario della Scala Santa),w pobliżu Bazyliki św. Jana na Lateranie, która pierwotnie była prywatną kaplicą papieską (w czasach gdy gmach zawierający kaplicę był pałacem papieskim i zawierał jedne z najcenniejszych relikwii kościoła rzymskokatolickiego - stąd jego tytuł "Sancta sanctorum", czyli „Święte Świętych”)
  • Kościół św. Wawrzyńca in Piscibus (Chiesa di San Lorenzo in Piscibus), który znajduje się w pobliżu Bazyliki św. Piotra.

Kościół Świętego Wawrzyńca Męczennika w Redondo Beach w Kalifornii

PatronatEdytuj

Uważano, że Św. Wawrzyniec chroni od pożarów i pomaga w chorobach reumatycznych i w poparzeniach. Według legendy miał schodzić co piątek do czyśćca, by wybawić choćby jedną duszę. Święty Wawrzyniec patronuje też przewodnikom sudeckim oraz ratownikom GOPR[13][14][15]. W poniższej tabeli wymieniono zawody, instytucje oraz miejsca, których patronem jest Św Wawrzyniec.

Miejsca i zawody związane z Polską:

Miejsca i diecezje zagraniczne:

  • Cejlon
  • Sri Lanka
  • Diecezja Alba, Włochy
  • Diecezja Amarillo, Texas
  • Diecezja Rotterdam, Holandia
  • Esbonderup, Dania
  • Gross Gartach, Niemcy
  • Naurod, Niemcy
  • Oldenburg, Dolna Saksonia, Niemcy
  • Gyõrszemere község, Węgry
  • Abano Terme, Włochy
  • Alba, Włochy
  • Angrogna, Włochy
  • Berzo Demo, Włochy
  • Berzo Inferiore, Włochy
  • Brissogne, Włochy
  • Cabella Ligure, Włochy
  • Camino, Włochy
  • Cavatore, Alessandria, Włochy
  • Chambave, Aosta, Włochy
  • Denice, Włochy
  • Folgaria, Włochy
  • Gamalero, Włochy
  • Lund, Sweden
  • Montevarchi, Włochy
  • Mortara, Włochy
  • Pontinvrea, Włochy
  • Rome, Włochy
  • Santena, Włochy
  • Scala, Włochy
  • Seravezza, Włochy
  • Tivoli, Włochy
  • Zagarolo, Włochy
  • Limbazi, Łotwa
  • Il-Birgu, Malta
  • San Lawrenz, Gozo, Malta
  • Huesca, Hiszpania

Źródła:

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Citing St. Donato as the original source. Janice Bennett. St. Laurence and the Holy Grail: The Story of the Holy Chalice of Valencia. Littleton, Colorado: Libri de Hispania, 2002. s. 61.
  2. Citing Francisco Diago and St. Donato as sources. Janice Bennett. St. Laurence and the Holy Grail: The Story of the Holy Chalice of Valencia. Littleton, Colorado: Libri de Hispania, 2002. s 15, 62.
  3. Janice Bennett. St. Laurence and the Holy Grail: The Story of the Holy Chalice of Valencia. Littleton, Colorado: Libri de Hispania, 2002. s. 61.
  4. Sts. Orentius and Patientia Catholic Online
  5. "St. Lawrence, Deacon Martyr," said to have been martyred by being put on a gridiron. St. Lawrence Orthodox Christian Church (ang.). [zarchiwizowane z tego adresu (19 października 2013)].
  6. Moraglia, Fr. Francesco, "St. Lawrence, Proto-Deacon of the Roman Church", Vatican (ang.).
  7. St. Lawrence. W: Fr. Paolo O. Pirlo, SHMI: My First Book of Saints. Sons of Holy Mary Immaculate – Quality Catholic Publications, 1997, s. 176–178. ISBN 971-91595-4-5. (ang.)
  8. Kirsch, Johann Peter. "St. Lawrence." The Catholic Encyclopedia. Vol. 9. New York: Robert Appleton Company, 1910. 9 lutego 2013 (ang.).
  9. http://nauka.wiara.pl/index.php?grupa=6&art=1160060541&dzi=1160128841&katg= L. Śliwa, Poszukiwacze Świętego Kielicha, Gość Niedzielny 30/2006
  10. Święty Wawrzyniec, diakon i męczennik. na brewiarz.katolik.pl [24.07.2009]
  11. Science: Tears of St. Lawrence. Time, 1926-08-23. [dostęp 2009-08-12].
  12. Parrocchia Santa Maria Assunta in Amaseno, Lazio, Italy; "I Luoghi di San Lorenzo a Roma"; [1]; dostęp 13 Marca 2017.
  13. Św. Wawrzyniec-nasz patron. [zarchiwizowane z tego adresu]. na przewodnikdolnyslask.wroclaw.pl
  14. Beata Czerniak, Katarzyna Rybicka: Święty Wawrzyniec patronem Słupcy. 17 sierpnia 2010. [dostęp 2012-08-11].
  15. Dzień świętego Wawrzyńca - patrona Wodzisławia Śląskiego. Urząd Miasta Wodzisławia Śląskiego, 2012-08-10. [dostęp 2012-08-11].

BibliografiaEdytuj