Damaszek

stolica Syrii

Damaszek (arab. ‏دمشق‎ [diˈmaʃq], trl. dmšq, transkr. Dimaszk; aram. ‏ܕܪܡܣܘܩ‎; hebr. ‏דַּמֶּשֶׂק‎) – stolica Syrii położona w południowo-zachodniej części kraju, drugie co do wielkości (po Aleppo) miasto Syrii – 2 079 000 mieszkańców (2019)[2], cała aglomeracja – ponad 2,8 mln mieszkańców (2008)[3]. Położony nad rzeką Barada u podnóża gór Antyliban, na skraju Pustyni Syryjskiej. Ważny ośrodek przemysłowy (przemysł włókienniczy, elektroniczny, maszynowy, spożywczy[3]) i naukowy Syrii, od 1268 siedziba Prawosławnego Patriarchatu Antiochii, także ośrodek handlowy. Aglomeracja Damaszku stanowi wydzieloną jednostkę administracyjną Syrii.

Damaszek
‏دمشق‎
Ilustracja
Flaga
Flaga
Państwo

 Syria

Muhafaza

Miasto Damaszek

Data założenia

XV wiek p.n.e.

Burmistrz

Biszr as-Sabban

Powierzchnia

105 km²

Wysokość

680[1] m n.p.m.

Populacja (2019)
• liczba ludności


2 079 000

Nr kierunkowy

+963 11

Plan Damaszku
Położenie na mapie Syrii
Mapa konturowa Syrii, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Damaszek”
Ziemia33°30′N 36°17′E/33,500000 36,283333
Strona internetowa
Starożytne miasto Damaszek[a]
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Ilustracja
Historyczne fortyfikacje w Damaszku
Państwo

 Syria

Typ

kulturowy

Spełniane kryterium

I, II, III, IV, VI

Numer ref.

20

Region[b]

Kraje arabskie

Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę

1979
na 3. sesji

Dokonane zmiany

2011

Obiekt zagrożony

od 2013

Nocna panorama Damaszku
Meczet Umajjadów w Damaszku
Meczet Umajjadów w Damaszku

Damaszek jest jednym z najstarszych ciągle zamieszkanych miast na świecie (pierwotnie zasiedlonym w III tysiącleciu p.n.e.), jak również kulturalnym i religijnym centrum orientu. W Syrii nazywany jest Damaszek często Asz-Szam (‏الشام‎), w pozostałych państwach arabskich nazwa ta kojarzona jest bezpośrednio z Syrią, historycznie zaś odnosi się do większego regionu Lewantu.

HistoriaEdytuj

Osobny artykuł: Królestwo Damaszku.

Damaszek to jedno z najstarszych miast Bliskiego Wschodu znane już od XV wieku p.n.e. z inskrypcji egipskich. Uważa się je także za jedne z najstarszych nieprzerwanie zamieszkałych miast na świecie (pierwsze ślady osadnictwa pochodzą z III tysiąclecia p.n.e.).

Na przełomie II i I tysiąclecia p.n.e. stolica niezależnego państwa aramejskiego. W 732 p.n.e. Damaszek został zdobyty przez Asyryjczyków[1], potem krótko należał do Babilonii, a następnie dostał się we władanie perskich Achemenidów (był stolicą satrapii). W 330 p.n.e. jak i cała Persja znalazł się w państwie Aleksandra Wielkiego, a w okresie hellenistycznym na zmianę należał najpierw do egipskich Ptolemeuszy zaś następnie do Seleukidów. W 64 p.n.e. wszedł do rzymskiej prowincji Syrii. Po podziale imperium w 395 stał się częścią Bizancjum. W 635 Damaszek zajęli Arabowie. W latach 661–750 był stolicą Umajjadów[3], a po przeniesieniu stolicy pozostał jednym z najważniejszych miast świata arabskiego.

 
Damaszek, drzeworyt z 1497 r.

W X wieku podbity na krótko przez egipską dynastię Fatymidów, zdobyty następnie przez Turków seldżuckich w 1076. W czasie wypraw krzyżowych wielokrotnie oblegany, pozostał niezdobyty i przekształcił się w centrum oporu przeciw europejskim najeźdźcom, został stolicą Saladyna i dynastii Ajjubidów. W XIII wieku ponownie pod wpływami władców Egiptu, tym razem dynastii mameluckiej. W 1401 miasto zdobyli i zniszczyli Mongołowie pod dowództwem Timura.

W XVI wieku zdobyty przez Turków osmańskich pozostawał w ich rękach do I wojny światowej podczas której został zajęty przez arabskich sojuszników Wielkiej Brytanii. W okresie francuskiego mandatu kolonialnego ośrodek działalności ruchu niepodległościowego[1]. Od 1946 jest stolicą niepodległej Syrii[3].

W swojej historii Damaszek zasłynął z produkcji:

AdministracjaEdytuj

Administracyjnie Damaszek stanowi miasto wydzielone, jedną z 14 muhafaz Syrii, która obejmuje również przyległe miasto Al-Jarmuk, występującą pod arabską nazwą Madinat Dimaszk (‏مدينة دمشق‎) lub Muhafazat Madinat Dimaszk (‏محافظة مدينة دمشق‎)[4]. 23 czerwca 2003 polska Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej wprowadziła dla tej jednostki egzonim Damaszek-Miasto[5], a 23 lutego 2011 zmieniła go na Miasto Damaszek[6].

Miasto stanowi też ośrodek administracyjny muhafazy Damaszek.

TransportEdytuj

35 km na południowy wschód od Damaszku znajduje się Port lotniczy Damaszek, mające regularne połączenia lotnicze z Europą, z innymi krajami Bliskiego Wschodu, Bejrutem i Trypolisem w Libanie oraz Rijadem w Arabii Saudyjskiej. Linia kolejowa prowadzi ze Stambułu w Turcji do Aleppo i z Damaszku do Ammanu w Jordanii. Zbiorcze taksówki zwane “serwisem” oferują połączenia z Damaszku do większości sąsiednich krajów.

Główne linie kolejowe łączą Damaszek z Aleppo, Dajr az-Zaur, Al-Hasaką, Al-Kamiszli i z drugą linią biegnącą wzdłuż wybrzeża.

ArchitekturaEdytuj

Z tym tematem związana jest kategoria: Architektura Damaszku.
  • Wielki Meczet Umajjadów z 705 – najważniejsza świątynia w Syrii i czwarta co do ważności w świecie muzułmańskim; została przebudowana z bazyliki Św. Jana Chrzciciela. Do tej pory przechowywane są tam relikwie Jana Chrzciciela (czczonego przez muzułmanów jako jednego z proroków). Wyróżnia się trzynawowym korpusem głównym, na którym zachowały się resztki mozaiki z VIII w. Posiada rozległy dziedziniec otoczony arkadami i trzy minarety.
  • Cytadela z XIV wieku.
  • Mauzoleum Saladyna z 1193.
  • Bazar – Suk al-Hamidijja.
  • Medresa an-Nuri (XII wiek) na której terenie znajduje się grobowiec Nur ad-Dina, poprzednika Saladyna.
  • Dawna medresa al-Adilijja (druga połowa XII wieku) z grobem sułtana Al-Adila, obecnie mieści oddział Biblioteki Narodowej.
  • Dawna medresa az-Zahirijja (XIII wiek) mieszcząca mauzoleum sułtana Bajbarsa. Charakterystyczny jest portal wejściowy wykonany z czarnego i żółtego kamienia.
  • Pozostałości świątyni Jowisza z III wieku p.n.e.
  • Pałac Azima zbudowany w latach 1749–1752 przez namiestnika Damaszku, Asad Paszę al-Azima, obecnie mieści Muzeum Syryjskiej Sztuki i Tradycji.
  • Maristan Nur ad-Dina z XII wieku.
  • Muzeum Narodowe w Damaszku.
  • Katedra pw. Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny.
  • Kościół Świętego Krzyża.

Miasta partnerskieEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c А.И. Воропаев i inni, ДАМАСК, Большая российская энциклопедия, 2007 [dostęp 2022-01-10] (ros.).
  2. 2019 Statistical Abstract, Central Bureau of Statistics of Syria.
  3. a b c d Damaszek, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2022-01-10].
  4. Urzędowy wykaz polskich nazw geograficznych świata, KSNG [dostęp 2014-09-19].
  5. Zmiany wprowadzone na XII posiedzeniu Komisji (23 czerwca 2003 roku), KSNG [dostęp 2014-09-19].
  6. Zmiany wprowadzone na 58. posiedzeniu Komisji (23 lutego 2011 roku), KSNG [dostęp 2014-09-19].

BibliografiaEdytuj

  • Magdalena Dobrzańska-Bzowska, Krzysztof Bzowski: Praktyczny przewodnik – Bliski Wschód. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 2008, s. 276–298. ISBN 978-83-7513-146-8.

Linki zewnętrzneEdytuj