Dzierążnia (województwo lubelskie)

wieś w województwie lubelskim

Dzierążniawieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie tomaszowskim, w gminie Krynice[5][6].

Dzierążnia
wieś
Ilustracja
Ruiny zespołu pałacowego, fot. 2008 r.
Państwo

 Polska

Województwo

 lubelskie

Powiat

tomaszowski

Gmina

Krynice

Liczba ludności (2021)

280[2][3]

Strefa numeracyjna

84

Kod pocztowy

22-610[4]

Tablice rejestracyjne

LTM

SIMC

0891737[5]

Położenie na mapie gminy Krynice
Mapa konturowa gminy Krynice, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Dzierążnia”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko prawej krawiędzi na dole znajduje się punkt z opisem „Dzierążnia”
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa konturowa województwa lubelskiego, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Dzierążnia”
Położenie na mapie powiatu tomaszowskiego
Mapa konturowa powiatu tomaszowskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Dzierążnia”
Ziemia50°34′11″N 23°27′00″E/50,569722 23,450000[1]
Cmentarz w Dzierążni, pomnik żołnierzy WP poległych w bitwie pod Tomaszowem Lubelskim
Cmentarz w Dzierążni

W Dzierążni bierze początek rzeka Wożuczynka (dopływ Huczwy)[7]. Znajduje się tu kościół parafialny oraz cmentarz z XIX wieku. Najstarsze groby pochodzą z lat 50. XIX wieku oraz z okresu powstania styczniowego.

W latach 1954–1968 wieś należała i była siedzibą władz gromady Dzierążnia, po jej zniesieniu w gromadzie Krynice. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Wieś jest sołectwem w gminie Krynice[8]. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 339 mieszkańców[9].

Części miejscowości edytuj

Integralne części miejscowości: Dzierążnia[5][6]
SIMC Nazwa Rodzaj
0891743 Garb część wsi
0891750 Kolonia Dzierążnia część wsi
0891766 Sielec część wsi
0891772 Stawki część wsi
0891789 Winna Góra część wsi

Historia edytuj

Wieś Dzierążnia, według najstarszych źródeł, do 1435 r. należała do Andrzeja Łabuńskiego. Wchodziła w skład dawnego województwa bełskiego. We dworze istniała winnica, oranżeria, szkółka drzewek, młyn, gorzelnia, karczma i stawy.

W czasie okupacji niemieckiej, w dniach 28–29 stycznia 1943, miała miejsce pacyfikacja wsi, w czasie której zginęło od 62[10] do 66[11] mieszkańców, w tym wiele kobiet i dzieci. Całkowicie zniszczono osiem gospodarstw wraz z żywym i martwym inwentarzem[10]. Przeprowadzający egzekucję oddział żandarmerii niemieckiej z Zamościa, dokonał w ten sposób odwetu za udane odbicie zakładników polskich przez oddział Batalionów Chłopskich w dniu 27 stycznia 1943 roku, w którego wyniku zginęło kilku Niemców (w walce poległ również co najmniej jeden partyzant BCh)[10].

Po zakończeniu II wojny światowej folwark rozparcelowano i utworzono tu PGR. Wieś została zelektryfikowana. Zbudowano utwardzoną drogę WożuczynBudy, sieć wodociągową i gazową. W 2006 r. rozpoczęto budowę niewielkiej oczyszczalni ścieków. W lutym 2008 roku została wybudowana nowa centrala i linia telefoniczna.

Na miejscowym cmentarzu pochowani są żołnierze Wojska Polskiego polegli we wrześniu 1939 roku w bitwie pod Tomaszowem Lubelskim, partyzanci oraz cywilne ofiary pacyfikacji z 1943 roku[12][13].

Zabytki edytuj

  • kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP
  • kaplica cmentarna (dawniej cerkiew greckokatolicka)
  • cmentarz
  • dworek w stylu polskim z 1800 r. z okolicznym parkiem.

Według rejestru zabytków NID[14] na listę zabytków wpisane są następujące obiekty:

  • zespół kościoła par. pw. Wniebowzięcia NMP i św. Mikołaja, poł. XVIII-XX, nr rej.: A/298 z 18.10.1984:
    • kościół
    • cmentarz kościelny
    • dzwonnica
    • ogrodzenie z kapliczkami
    • plebania
  • zespół pałacowy, k. XVIII, 1890, XX, nr rej.: A/317 z 31.05.1985:
    • pałac
    • oficyna
    • park.

Związani z Dzierążnią edytuj

Zobacz też edytuj

Przypisy edytuj

  1. Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 9 stycznia 2024, identyfikator PRNG: 28759
  2. Wieś Dzierążnia w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2023-10-31] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  3. NSP 2021: Ludność w miejscowościach statystycznych, Bank Danych Lokalnych GUS, 19 września 2022 [dostęp 2023-10-31].
  4. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 241 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  5. a b c TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2017-07-29].
  6. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200), ze zmianami w obwieszczeniu z dnia 2015-08-04 4 sierpnia 2015(dts) (Dz.U. z 2015 r. poz. 1636).
  7. Ichtiofauna lewobrzeżnych dopływów polsko–ukraińskiego odcinka Bugu. pzw.org.pl. s. 4. [dostęp 2015-02-27].
  8. Jednostki pomocnicze gminy Krynice. Urząd Gminy Krynice. [dostęp 2017-07-29].
  9. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..
  10. a b c Józef Fajkowski, Jan Religa: Zbrodnie hitlerowskie na wsi polskiej 1939–1945. Warszawa: Książka i Wiedza, 1981, s. 448–449.
  11. Janina Mikoda: Rejestr miejsc i faktów zbrodni popełnionych przez okupanta hitlerowskiego na ziemiach polskich w latach 1939–1945. Województwo zamojskie. Warszawa: GKBZpNP-IPN, 1994, s. 29. ISBN 83-903356-0-3.
  12. Krynice: Rowerzyści odwiedzą miejsca pamięci. tygodnikzamojski.pl. [dostęp 2020-11-07]. (pol.).
  13. Turystyka i rekreacja. krynice.pl. [dostęp 2020-11-07]. (pol.).
  14. Rejestr zabytków nieruchomych – województwo lubelskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 września 2023.