Otwórz menu główne

Edward Kańczucki (ur. 13 października 1882 w Czerniowcach, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Edward Kańczucki
pułkownik piechoty pułkownik piechoty
Data i miejsce urodzenia 13 października 1882
Czerniowce
Data i miejsce śmierci 1940
Charków
Przebieg służby
Lata służby do 1940
Siły zbrojne Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).png Armia Austro-Węgier
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki 39 Pułk Piechoty
PKU Konin
DOK II
Stanowiska dowódca pułku piechoty
komendant PKU
inspektor poborowy
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Obrona Lwowa 1939
Odznaczenia
Krzyż Walecznych (1920-1941) Złoty Krzyż Zasługi Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Krzyż Kampanii Wrześniowej 1939 Order Korony Żelaznej III klasy (Austro-Węgry) Krzyż Zasługi Wojskowej Signum Laudis (w czasie wojny) Krzyż Wojskowy Karola Krzyż Pamiątkowy Mobilizacji 1912–1913

ŻyciorysEdytuj

Edward Kańczucki urodził się 13 października 1882 w Czerniowcach, w ówczesnym Księstwie Bukowiny, w rodzinie Alojzego i Heleny ze Streckenbachów[1]. W 1897 ukończył naukę w Szkole Realnej w Krakowie[1]. Pełnił zawodową służbę wojskową w cesarskiej i królewskiej armii. Od 1901 roku pełnił służbę w Czeskim Pułku Piechoty Nr 11 w Pradze[2][3]. W 1910 roku został przeniesiony do Galicyjskiego Pułku Piechoty Nr 15 we Lwowie[4]. W latach 1912–1913 wziął udział w mobilizacji sił zbrojnych Monarchii Austro-Węgierskiej, wprowadzonej w związku z wojną na Bałkanach. W 1917 roku jego oddziałem macierzystym był nadal Pułk Piechoty Nr 15[5]. W czasie służby w c. i k. Armii awansował na kolejne stopnie w korpusie oficerów piechoty: kadeta (1 września 1901 roku[6]), podporucznika (1 listopada 1902 roku[7]), porucznika (1 maja 1909 roku[8]) i kapitana (1 sierpnia 1914 roku[9]).

W Wojsku Polskim dowodził 2 pułkiem Strzelców Podhalańskich[1]. W 1920 pełnił służbę w Dowództwie Okręgu Generalnego „Kraków” w Krakowie. Na tym stanowisku 11 czerwca 1920 został zatwierdzony w stopniu podpułkownika piechoty ze starszeństwem z dniem 1 kwietnia 1920, w grupie „byłej armii austro-węgierskiej”[10]. 12 grudnia 1920 przemawiał podczas uroczystego powitania 2 psp w Sanoku[11][12]. W 1921 objął dowództwo 39 pułku piechoty Strzelców Lwowskich w Jarosławiu. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 110. lokatą w korpusie oficerów piechoty[13][14]. 31 marca 1927 został zwolniony ze stanowiska dowódcy pułku i przeniesiony do Powiatowej Komendy Uzupełnień Kalisz „celem odbycia praktyki poborowej”[15]. Jesienią 1927 został wyznaczony na stanowisko komendanta Powiatowej Komendy Uzupełnień Konin[16][17]. W marcu 1929 został inspektorem poborowym w Dowództwie Okręgu Korpusu Nr II w Lublinie[18]. Z dniem 31 października 1930 został przeniesiony w stan spoczynku[19]. W 1934 pozostawał na ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Żywiec. Posiadał przydział mobilizacyjny do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr V. Był wówczas „przewidziany do użycia w czasie wojny”[20].

W czasie kampanii wrześniowej 1939 walczył w obronie Lwowa, dowodząc wschodnim odcinkiem obrony miasta[21]. Po kapitulacji dostał się do sowieckiej niewoli. Przebywał w obozie w Starobielsku. Wiosną 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie i pogrzebany w Piatichatkach. Od 17 czerwca 2000 spoczywa na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie.

Postanowieniem nr 112-48-07 Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z dnia 5 października 2007 roku został awansowany pośmiertnie do stopnia generała brygady[22]. Awans został ogłoszony w dniu 9 listopada 2007 roku w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, Edward Kańczucki został uhonorowany poprzez zasadzenie Dęba Pamięci przy Szkole Podstawowej w Starych Komaszycach.

Ordery i odznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 209.
  2. Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1902 ↓, s. 423.
  3. Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1905 ↓, s. 430.
  4. Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1911 ↓, s. 490.
  5. Lista starszeństwa c. i k. Armii 1918 ↓, s. 121, 491.
  6. Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1902 ↓, s. 312.
  7. Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1905 ↓, s. 306.
  8. Rocznik oficerski c. i k. Armii i Marynarki Wojennej 1911 ↓, s. 320.
  9. Lista starszeństwa c. i k. Armii 1918 ↓, s. 121.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 23 z 23 czerwca 1920 roku, s. 498.
  11. Andrzej Brygidyn: Żołnierskimi rzuceni losami. Sanok: 1997, s. 24. ISBN 83-87282-47-2.
  12. Przyjęcie 2-go Pułku Strzelców Podhalańskich. „Ziemia Sanocka”. 1, s. 2, 23 stycznia 1921. 
  13. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 239, 396.
  14. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 222, 340.
  15. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 31 marca 1927 roku, s. 97.
  16. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 31 października 1927 roku, s. 300.
  17. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 113, 159.
  18. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 12 marca 1929 roku, s. 91.
  19. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 14 maja 1930 roku, s. 135.
  20. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 323, 939.
  21. Dalecki 1989 ↓, s. 313.
  22. M.P. z 2007 r. nr 85, poz. 885.
  23. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 21 marca 1928 roku, s. 74.
  24. a b c d e f Lista starszeństwa c. i k. Armii 1918 ↓, s. 491.

BibliografiaEdytuj

  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1902. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1901.
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1905. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1904.
  • Schematismus für das k.u.k. Heer und für die k.u.k. Kriegsmarine für 1911. Wiedeń: Nadworna i Państwowa Drukarnia, grudzień 1910.
  • Ranglisten des kaiserlichen und königlichen Heeres 1918. Wiedeń: 1918.
  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2018-03-22].
  • Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
  • Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
  • Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
  • Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, 1934. [dostęp 2016-06-11].
  • Jerzy Ciesielski, Zuzanna Gajowniczek, Grażyna Przytulska, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki, Robert Szczerkowski, Wanda Szumińska: Charków. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Jędrzej Tucholski (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2003. ISBN 83-916663-5-2.
  • Ryszard Dalecki: Armia „Karpaty” w wojnie obronnej 1939 r.. Rzeszów: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1989. ISBN 83-03-02830-8.