Otwórz menu główne

Eparchia wołyńska (Patriarchat Moskiewski)

Eparchia wołyńska – jedna z eparchii Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego. Jej ordynariuszem jest biskup łucki i wołyński Nataniel (Krykota). Od 1992 funkcję soboru pełni cerkiew Opieki Matki Bożej w Łucku[1].

Eparchia wołyńska
Волинська єпархія
Ilustracja
Cerkiew Opieki Matki Bożej w Łucku
Państwo  Ukraina
Siedziba Łuck
Data powołania 1996 (w obecnych granicach)
Wyznanie prawosławne
Kościół Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Moskiewskiego
Cerkiew Opieki Matki Bożej w Łucku
Biskup diecezjalny biskup łucki i wołyński Nataniel (Krykota)
Dane statystyczne
Liczba dekanatów 12 (?)
Liczba klasztorów 3
brak współrzędnych
Strona internetowa
Położenie eparchii na mapie Ukrainy

Spis treści

HistoriaEdytuj

Eparchia wołyńska jest kontynuatorką tradycji eparchii łucko-ostrogskiej, powstałej najpóźniej w 1288[2]. W 1596 stojący na jej czele biskup Cyryl Terlecki podpisał akt unii brzeskiej[2]. W 1625, po reorganizacji struktur Kościoła unickiego w Rzeczypospolitej eparchie łucko-ostrogska i włodzimierska zostały połączone, dając początek eparchii wołyńskiej. Od 1625 na jej terytorium działała równolegle eparchia prawosławna. W latach 1712–1795 pozostawała ona jednak bez zwierzchnika[2]. W wymienionym roku, po III rozbiorze Polski, władze rosyjskie skierowały do eparchii biskupa Warłaama (Szyszackiego)[2]. Znaczny wzrost liczby cerkwi i wiernych struktury został odnotowany po likwidacji Kościoła unickiego w zaborze rosyjskim po 1839[2]. Eparchia obejmowała obszar całego Królestwa Polskiego do wyodrębnienia z niej eparchii warszawskiej i nowogieorgijewskiej[3]. Na początku XX wieku w ramach eparchii wołyńskiej działało ok. dwóch tysięcy cerkwi[2].

Na skutek zmian granicznych ustalonych przez traktat ryski w niepodległej Polsce znalazła się znaczna część eparchii wołyńskiej, która od tej pory jako diecezja wołyńska pozostawała pod zarządem Kościoła prawosławnego w Polsce, od 1924 autokefalicznego[2].

Osobny artykuł: Diecezja wołyńska.

18 sierpnia 1941 duchowieństwo tejże diecezji postanowiło zwrócić się do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego o przyjęcie w jego jurysdykcję, wbrew stanowisku metropolity warszawskiego i całej Polski Dionizego (Waledyńskiego). W rezultacie konfliktu między hierarchami PAKP na Wołyniu zaczęły działać dwie zwalczające się wspólnoty: Ukraiński Autonomiczny Kościół Prawosławny uznawany przez Patriarchat Moskiewski, oraz niekanoniczny Ukraiński Autokefaliczny Kościół Prawosławny[2]. Stojący na czele tego pierwszego metropolita Aleksy zginął w maju 1943 w zasadzce w Smydze, o której zainspirowanie podejrzewany był lider autokefalistów, metropolita Polikarp (Sikorski)[4]. Ten ostatni w 1944 wyjechał z Łucka i udał się na emigrację. Na przyłączonym do ZSRR Wołyniu przywrócona została kanoniczna zależność od Patriarchatu Moskiewskiego. Pierwszym biskupem wołyńskim w nowej rzeczywistości politycznej został biskup Pitirim (Swiridow). W 1945 eparchia została przemianowana na wołyńsko-rówieńską z zachowaniem katedry biskupiej w Łucku. Soborem katedralnym pozostawał sobór Świętej Trójcy w Łucku. Między rokiem 1960 a 1980 szereg cerkwi eparchii zostało zamkniętych z polecenia władz radzieckich, zlikwidowano również wszystkie podległe jej klasztory, zaś w 1964 seminarium duchowne w Łucku[2]. Sytuacja ta zmieniła się dopiero po odzyskaniu przez Ukrainę niepodległości[2].

W 1990 eparchia wołyńsko-rówieńska została rozdzielona na dwie: rówieńską i wołyńską, której granice pokrywały się z granicami obwodu wołyńskiego. W 1991 eparchia liczyła 431 parafii, na nowo prowadziła seminarium duchowne oraz dzieliła się na 16 dekanatów[2]. W 1992, po ogłoszeniu autokefalii przez niekanoniczny Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Kijowskiego, w Łucku doszło do konfliktu między wiernymi wspierającymi autokefalię oraz tymi, którzy pragnęli pozostać w jurysdykcji Patriarchatu Moskiewskiego. 12 sierpnia 1992 władze miejskie przekazały Patriarchatowi Kijowskiemu sobór Trójcy Świętej w Łucku oraz seminarium duchowne. W związku z tym biskup wołyński Bartłomiej (Waszczuk) poprosił o przeniesienie na inną katedrę, na jego miejsce Synod Kościoła skierował biskupa chmielnickiego i kamieniecko-podolskiego Nifonta (Sołoduchę). Soborem eparchialnym stała się jedyna cerkiew w Łucku, która pozostała w rękach zwolenników Patriarchatu Moskiewskiego – cerkiew Opieki Matki Bożej[2].

W 1996 Święty Synod Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego podjął decyzję o podziale eparchii wołyńskiej na łucko-berestecką i włodzimiersko-wołyńską. 27 lipca tego samego roku decyzja ta została częściowo zmieniona – zachowano postanowienie o podziale jednostki, jednak eparchii łucko-beresteckiej pozostawiono tradycyjną nazwę wołyńska[2].

Biskupi[5]Edytuj

DekanatyEdytuj

  • berestecki
  • horochowski
  • kamieńsko-koszyrski
  • kiwerecki
  • kołkowski
  • łokaczewski
  • łucki
  • liczynowski
  • lubieszowski
  • maniewicki
  • marianowski
  • rożyszczeński[potrzebny przypis]

MonasteryEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. A. Petrovska, Ostoja prawosławia, Przegląd Prawosławny, nr 5 (299), maj 2010, ISSN 1230-1078, s.66
  2. a b c d e f g h i j k l m Історія (ukr.). volyn.church.ua. [dostęp 2012-05-22].
  3. P. Paszkiewicz: Pod berłem Romanowów. Sztuka rosyjska w Warszawie 1815–1915. Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 1991, s. 40.
  4. E. Siemaszko, W. Siemaszko, Ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939–1945, Warszawa 2000 , Wydawnictwo „von Borowiecky”; ​ISBN 83-87689-34-3​, t.I, ss.102–103
  5. Волынская епархия
  6. a b Правящие архиереи
  7. a b Журнали засідання Священного Синоду Української Православної Церкви від 18 жовтня 2016 року, Українська Православна Церква, 18 października 2016 [dostęp 2016-10-19].