Otwórz menu główne

Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu

Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu, ESWH, EFTA (od ang. European Free Trade Association) – międzynarodowa organizacja gospodarcza powstała 3 maja 1960 roku na mocy konwencji sztokholmskiej (podpisanej 4 stycznia 1960), mająca na celu utworzenie strefy wolnego handlu między państwami członkowskimi. Siedziba Sekretariatu mieści się w Genewie.

Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu
European Free Trade Association
Flaga ESWH
Flaga ESWH
EFTA AELE countries.svg
     Państwa członkowskie ESWH
Język roboczy niemiecki, francuski, norweski, islandzki
Siedziba Genewa
Członkowie 4
Sekretarz generalny Kristinn F. Árnason
Utworzenie 3 maja 1960

     Państwa obecnie należące do ESWH

     Państwa należące do ESWH w przeszłości

Pierwotnymi członkami były: Austria, Dania, Norwegia, Portugalia, Szwajcaria, Szwecja i Wielka Brytania. Z czasem większość członków wystąpiła, wybierając członkostwo w konkurencyjnej i o zdecydowanie większej integracji ekonomicznej EWG. W latach 1986–1994 członkiem organizacji była również Finlandia.

Strefa wolnego handlu między państwami ESWH powstała w 1968. W 1977 państwa EWG i ESWH utworzyły wspólną strefę wolnego handlu towarami przemysłowymi[1]. W 1992 EWG i ESWH porozumiały się w sprawie utworzenia wspólnej strefy wolnego handlu na wszystkie towary. Porozumienie w tej sprawie, nieobejmujące jednak Szwajcarii, weszło w życie 1 stycznia 1994, tworząc Europejski Obszar Gospodarczy.

Działalność EFT-y jest znacznie słabsza niż działalność byłej EWG. W przeciwieństwie do EWG, układ o Efcie nie zawiera postanowień dotyczących wspólnej polityki gospodarczej, swobodnego przepływu kapitałów, siły roboczej. Całość jego postanowień ogranicza się do handlu zagranicznego. W odróżnieniu od EWG, więzy łączące kraje członkowskie ESWH są bardzo luźne i nie są instytucjonalne[2].

Spis treści

Państwa członkowskieEdytuj

Flaga Państwo Akcesja Liczba ludności Powierzchnia (km²) PKB w mld (PSN)[3] PKB per capita (PSN)[3]
  Islandia 1970-01-011 stycznia 1970 320 060 103 125 12,409 38 060
  Liechtenstein 1991-01-011 stycznia 1991 36 476 160 3,545 98 432
  Norwegia 1960-05-033 maja 1960 5 051 300 385 186 265,911 53 470
  Szwajcaria 1960-05-033 maja 1960 8 014 000 41 285 339,890 43 369

Sekretarze generalniEdytuj

Rok Imię i nazwisko
1960–1965   Frank E. Figgures
1965–1972   Sir John Coulson
1972–1975   Bengt Rabaeus
1976–1981   Charles Müller
1981–1988   Per Kleppe
1988–1994   Georg Reisch
1994–2000   Kjartan Jóhannsson
2000–2006   William Rossier
2006–2012   Kåre Bryn
od 2012   Kristinn F. Árnason

Struktura organizacyjnaEdytuj

RadaEdytuj

Rada ESWH z siedzibą w Genewie jest naczelnym organem Stowarzyszenia. W jej skład wchodzi po jednym przedstawicielu rządu każdego państwa członkowskiego. Każde państwo dysponuje jednym głosem, co do zasady decyzje zapadają jednomyślnie. Rada zbiera się dwa razy w miesiącu na szczeblu stałych przedstawicieli i dwa razy w roku na szczeblu ministrów (najczęściej handlu). Państwa kolejno, przez półroczne kadencje, przewodniczą Radzie.

Rada ma prawo do wydawania decyzji (nie są bezpośrednio skuteczne) i zaleceń (nie mają wiążącej mocy prawnej). Wykonuje kompetencje nadane jej przez konwencję sztokholmską i nadzoruje jej stosowanie, może też wprowadzać do niej poprawki (w przypadkach określonych w konwencji konieczna jest akceptacja zmian ze strony państw członkowskich). Ponadto Rada:

  • wskazuje nowe działania jakie należy podjąć dla osiągnięcia celów ESWH
  • podejmuje mediację w sporach między państwami członkowskimi (np. w kwestii dostępu do rynków)
  • ułatwia współpracę z innymi podmiotami prawa międzynarodowego.

W zarządzaniu strefą wolnego handlu Radę wspierają powołane przez nią komitety ekspertów, pracujące w trybie stałym. Doraźnie natomiast zwoływane są grupy ekspertów dla rozwiązania określonego problemu. Oba ciała mają wyłącznie uprawnienia doradcze i muszą składać się z przedstawicieli wszystkich państw członkowskich. Funkcjonuje dziesięć stałych komitetów, w tym:

  • Komitet Ekspertów Handlu – zajmuje się problematyką liberalizacji handlu i współpracy gospodarczej z UE
  • Komitet ds. Barier Technicznych w Handlu – sprawuje nadzór nad notyfikacją regulacji technicznych
  • Komitet Ekonomiczny – obserwuje sytuację gospodarczą państw członkowskich; wymiana informacji o kierunkach polityki gospodarczej i finansowej w ramach ESWH oraz UE
  • Komitet ds. Pochodzenia i Ceł – koordynuje stanowisko ESWH w sprawie reguł pochodzenia towarów w stosunkach z UE
  • Komitet Doradczy – składa się z maksymalnie pięciu reprezentantów organizacji przedsiębiorców i pracowników z państw członkowskich
  • Komitet Parlamentarny – złożony z osób desygnowanych przez parlamenty krajowe, zbiera się raz do roku; spełnia funkcję kontrolną, informuje parlamenty krajowe i prowadzi dialog z Parlamentem Europejskim
  • Zarząd Audytorów – najwyższa instancja dokonująca weryfikacji finansów ESWH.

Inne organyEdytuj

Bieżącymi sprawami zajmuje się Sekretariat, nadzorowany przez Sekretarza Generalnego. Siedzibą Sekretariatu jest Genewa, natomiast jego część mieści się w Brukseli, gdzie personel zajmuje się sprawami EOG. Sekretariat odpowiedzialny jest za obsługę Rady i komitetów. Oficjalnym językiem urzędowym jest angielski.

W związku z utworzeniem Europejskiego Obszaru Gospodarczego zostały wdrożone pewne zmiany organizacyjne. Powołano Stały Komitet Państw ESWH, który zajmuje się podejmowaniem decyzji związanych z uczestnictwem w EOG (Szwajcaria, w następstwie negatywnego wyniku referendum, nie jest członkiem tego porozumienia, jednak osiągnęła zbliżoną sytuację prawną w drodze umów bilateralnych). W skład Komitetu wchodzą przedstawiciele Islandii, Norwegii i Liechtensteinu, a także, posiadający status obserwatorów, reprezentanci Szwajcarii i Władzy Nadzorczej ESWH (ang. EFTA Surveillance Authority). Ta ostatnia czuwa w imieniu ESWH nad przestrzeganiem przyjętych przez EOG reguł funkcjonowania (podobnie jak czyni to Komisja Europejska w przypadku UE). Stały Komitet ma pod sobą 5 podkomitetów (m.in. podkomitety ds. wolnego przepływu towarów, ds. wolnego przepływu kapitału i usług, ds. wolnego przepływu osób, ds. polityk horyzontalnych i towarzyszących)[4].

Stały Komitet jest wspomagany przez Trybunał ESWH. Organ ten składa się z trzech sędziów (po jednym z Norwegii, Islandii i Liechtensteinu) nominowanych na sześcioletnią kadencję. Rozstrzyga sprawy wniesione zazwyczaj przez Władzę Nadzorczą przeciwko państwom ESWH[5]. Ponadto prowadzi mediacje i rozstrzyga spory między państwami ESWH na tle ich udziału w EOG, a także dokonuje interpretacji porozumienia o utworzeniu EOG.

PrzypisyEdytuj

  1. Ewa Oziewicz (red. nauk.): Procesy integracyjne we współczesnej gospodarce światowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 65. ISBN 83-01-13254-X.
  2. Adam Łopatka: Słownik Wiedzy Obywatelskiej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971, s. 110.
  3. a b Dane na rok 2011.
  4. Standing Committee of the EFTA States (ang.). http://www.efta.int.
  5. Zbigniew M. Doliwa-Klepacki: Integracja europejska (łącznie z uczestnictwem Polski w UE i Konstytucją dla Europy). Białystok: Temida 2, 2005, s. 801. ISBN 83-89620-09-7-X.

BibliografiaEdytuj

  • Tadeusz Sporek: Ugrupowania międzynarodowe kształtujące architekturę jednoczącej się Europy u progu XXI w. Katowice: Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Katowicach, 2004, s. 169–266. ISBN 83-7246-372-7.
  • Zbigniew M. Doliwa-Klepacki: Integracja europejska (łącznie z uczestnictwem Polski w UE i Konstytucją dla Europy). Białystok: Temida 2, 2005, s. 783–801. ISBN 83-89620-09-7-X.
  • Ewa Oziewicz (red. nauk.): Procesy integracyjne we współczesnej gospodarce światowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 53–80. ISBN 83-01-13254-X.
  • Jolanta Adamiec: Wybrane organizacje i ugrupowania państw Europy Zachodniej. Biuro Studiów i Ekspertyz Kancelarii Sejmu, maj 1996, nr 402 s. 10–13. [dostęp 2013-03-10].

Linki zewnętrzneEdytuj