Gęzyn

wieś w województwie śląskim

Gęzyn (dawniej Gężyn[1])– wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie myszkowskim, w gminie Poraj. Sołtysem wsi jest Jan Podsiadlik.

Gęzyn
wieś
Ilustracja
Kościół
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat myszkowski
Gmina Poraj
Liczba ludności (2008) 336
Strefa numeracyjna 34
Kod pocztowy 42-360
Tablice rejestracyjne SMY
SIMC 0143188
Położenie na mapie gminy Poraj
Mapa lokalizacyjna gminy Poraj
Gęzyn
Gęzyn
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Gęzyn
Gęzyn
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Gęzyn
Gęzyn
Położenie na mapie powiatu myszkowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu myszkowskiego
Gęzyn
Gęzyn
Ziemia50°38′19″N 19°12′21″E/50,638611 19,205833

NazwaEdytuj

Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istniała już w XV wieku. Założona została na surowym korzeniu w 1437 jako Gaszyn, Ganszin. Później wymieniana w 1440 Gossin, 1470-80 Ganschin, 1481 Gazin, 1529 Gązin. W XIX i XX wieku występowała również pod nazwą Gężyn, pod którą wymienia ją w 1881 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego[1].

HistoriaEdytuj

Początkowo miejscowość była wsią szlachecką leżącą w kluczu koziegłowskim. W początku XV wieku tereny, na których powstała stanowiły własność kasztelana sądeckiego Krystyna z Kozichgłów. W 1437 Krystyn nakazał swojemu kmieciowi Michałowi Studzionce „de Kieszer” osadzenie na surowym korzeniu wsi Gęzyn na 22 łanach powstałych w wyniku wykarczowania należącego do niego lasu[1].

W 1440 Koziegłowscy herbu Lis dzielą należące do nich dobra, w wyniku czego Koziegłowy wraz z sąsiednimi wsiami; w tym Gęzyn, przypadł Janowi seniorowi. W 1519 Krzczon Koziegłowski, syn Jana seniora, sprzedał za 10 000 florenów swoje dobra koziegłowskie: zamek koziegłowski oraz miasto Koziegłowy wraz z okolicznymi wsiami, w tym Gęzyn, biskupowi krakowskiemu Janowi Konarskiemu. Od tego momentu miejscowość stanowi własność biskupstwa krakowskiego leżącą w kluczu siewierskim tzw. księstwie siewierskim znajdującym się w Koronie Królestwa Polskiego, a od unii lubelskiej z 1569 w Rzeczypospolitej Obojga Narodów[1][2].

Wieś leży w Częstochowskim Obszarze Rudonośnym. W XIX wieku dzierżawcy kuźnicy znajdującej się w Kuźnicy Starej wydobywali tu rudę żelaza. Wożono ją furmankami do Pieca Masłońskiego.

Po rozbiorach Polski miejscowość znalazła się w zaborze rosyjskim i leżała w Królestwie Polskim. Wymieniona została w XIX-wiecznym Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego jako wieś Gężyn leżąca w powiecie będzińskim w gminie Chorów i parafii Koziegłowy. W 1827 we wsi znajdowało się 8 domów zamieszkanych przez 76 mieszkańców[3].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Leszczyńska-Skrętowa 1986 ↓.
  2. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 100.
  3. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich t. II, hasło „Gężyn”. nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1881. s. 542. [dostęp 2019-07-05].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj