Goryczuszka Wettsteina

Goryczuszka Wettsteina, goryczka Wettsteina (Gentianella germanica (Willd.) Börner) – gatunek rośliny z rodziny goryczkowatych.

Goryczuszka Wettsteina
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd astropodobne
Rząd goryczkowce
Rodzina goryczkowate
Rodzaj goryczuszka
Gatunek goryczuszka Wettsteina
Nazwa systematyczna
Gentianella germanica (Willd.) Börner
Clapham et al., Fl. Brit. Isles 824. 1952
Synonimy
  • Gentiana wettsteinii (Murb., 1892)
  • Gentiana germanica (Willd., 1798)

WystępowanieEdytuj

Występuje w środkowej i zachodniej Europie[3]. W Polsce jest bardzo rzadka. Z rzadka występuje w Sudetach i na przyległych do nich terenach, w Karpatach Zachodnich i na Wyżynie Małopolskiej, osiągając w Polsce północno-wschodnią granicę zasięgu[4].

MorfologiaEdytuj

 
Kwiat
 
Pokrój
Pokrój
Roślina jednoroczna lub dwuletnia, wzniesiona, o wysokość 5–30 cm.
Łodyga
Wzniesiona, zazwyczaj u góry rozgałęziona.
Liście
U dołu łopatkowate, później jajowato-lancetowate, zaostrzone. Ulistnienie naprzeciwległe.
Kwiaty
Czerwonofioletowe, z koroną 5-łatkową (wyjątkowo 4-łatkową), o długości 2-4 cm, w gardzieli brodato owłosione. Wyrastają na szypułkach po 1-3 z kątów przysadek. Pręciki w 1/3 długości przyrośnięte do rurki korony, słupek na trzonku.
Owoc
Osadzona na krótkim trzonku lub siedząca i wystająca z kielicha torebka

Biologia i ekologiaEdytuj

Roślina jednoroczna lub dwuletnia. W Polsce kwitnie od maja do października. Przedprątne kwiaty zapylane są przez motyle i błonkówki[5]. Rośnie na ubogich murawach, torfowiskach niskich, łąkach, górskich halach, pastwiskach, chętnie na glebach gliniastych na podłożu bezwapiennym.

Zagrożenia i ochronaEdytuj

W Polsce pod ścisłą ochroną gatunkową od 1946 roku[6][7]. Umieszczona na polskiej czerwonej liście w kategorii DD (stopień zagrożenia nie może być określony)[8]. Najbardziej zagrożona jest przez zanikanie naturalnych siedlisk, na których występuje[4].

PrzypisyEdytuj

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2011-11-30] (ang.).
  3. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-11-11].
  4. a b Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.
  5. Józef Rostafiński, Olga Seidl: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1965, s. 162.
  6. Dz.U. z 2014 r. nr 0, poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin
  7. Dz.U. z 1946 r. nr 70, poz. 384 – Rozporządzenie Ministra Oświaty z dnia 29 sierpnia 1946 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Rolnictwa i Reform Rolnych i z Ministrem Leśnictwa w sprawie wprowadzenia gatunkowej ochrony roślin
  8. Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.

BibliografiaEdytuj

  1. Bertram Münker: Kwiaty polne i leśne. Warszawa: Świat Książki, 1998, s. 144-145. ISBN 83-7129-756-4.