Hans von Dohnanyi
Hans von Dohnányi (ur. 1 stycznia 1902 w Wiedniu, zm. 8 lub 9 kwietnia 1945 w Sachsenhausen) – wysoki funkcjonariusz Abwehry, radca sądowy, przeciwnik narodowego socjalizmu.
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
8 lub 9 kwietnia 1945 |
Zawód, zajęcie |
wysoki funkcjonariusz Abwehry, radca sądowy |
Odznaczenia | |
![]() |
Działał w opozycji antyhitlerowskiej. Aresztowany w kwietniu 1943 roku przez Gestapo w wyniku zeznań dra Wilhelma Schmidhubera (funkcjonariusz Abwehry, który kierował „Operacją 7” – akcja ratowania Żydów przemycanych przez Czechosłowację i Austrię do Szwajcarii). Dohnanyi'ego oskarżono o zdradę stanu i czerpanie zysków z przerzutu rodzin żydowskich do Szwajcarii i umieszczono w więzieniu Wehrmachtu na Lehrterstrasse w Berlinie. Bronił się skutecznie przed zarzutami oskarżyciela dra Manfreda Roedera (Rödera) twierdząc, że była to gra Abwehry, tworzącej siatkę wywiadowczą w środowisku żydowskich uchodźców.
Został zwolniony z uwagi na wykryty udar mózgu. Dzięki staraniom szefa Abwehry, Wilhelma Canarisa, umieszczono go w szpitalu. Agenci Gestapo ponownie go aresztowali. Chcąc opóźnić proces, w przesłanym grypsie do żony, poprosił o dostarczenie bakterii dyzenterii. Zarazki były za słabe, aby zarazić organizm, w następnym grypsie poprosił o bakterie dyfterytu, które tym razem podziałały.
Stracony 8 bądź 9 kwietnia 1945 na osobisty rozkaz Hitlera na terenie obozu koncentracyjnego Sachsenhausen, na dwa tygodnie przed wyzwoleniem obozu. W tym samym czasie w obozie we Flossenbürgu osądzono i stracono innych przeciwników dyktatora: admirała Wilhelma Canarisa, generała Hansa Ostera, pastora Dietricha Bonhoeffera i Karla Sacka.
Jego żoną była Christine Bonhoeffer, córka prof. Karla Bonhoeffera. Miał troje dzieci, z których Klaus von Dohnanyi (ur. 1928) jest politykiem SPD, był m.in. ministrem oświaty i nauki (1972–1974), a także burmistrzem Hamburga (1981–1988), a Christoph von Dohnányi (ur. 1929) znanym dyrygentem.
26 października 2003 Hans von Dohnányi za uratowanie żydowskich rodzin Arnoldów i Fliessów został uczczony medalem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata, jego imię jest wyryte na murze w miejscu pamięci w Jad Waszem.
Bibliografia
edytuj- Bogusław Wołoszański, Ten okrutny wiek druga część, ISBN 83-904972-1-2
- Bogusław Wołoszański , Wojna Miłość Zdrada, Warszawa: Wydawnictwo Wołoszański, [2011], ISBN 978-83-89344-82-3, ISBN 978-83-89344-83-0, OCLC 833822306 .
- ISNI: 0000000082241326
- VIAF: 45099872, 8892159248059204870005, 3650159248136004870009
- LCCN: n91126207
- GND: 118869566
- LIBRIS: 42gkrv7n4dz7b5p
- BnF: 12556559t
- SUDOC: 034857354
- NLA: 63539219
- NKC: jo2017974685
- BNE: XX5545596
- NTA: 074925458
- BIBSYS: 90243248
- CiNii: DA0953155X
- NUKAT: n01094576
- J9U: 987007271234505171
- CANTIC: a12293301