Hieronim Kubiak

polski socjolog

Hieronim Eugeniusz Kubiak (ur. 30 września 1934[1] w Rudzie Pabianickiej koło Łodzi) – polski socjolog, działacz polityczny, w latach 1981-1986 członek Biura Politycznego KC PZPR, profesor zwyczajny Uniwersytetu Jagiellońskiego na Wydziale Filozoficznym Instytutu Socjologii.

Hieronim Eugeniusz Kubiak
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

30 września 1934
Ruda Pabianicka

Zawód, zajęcie

socjolog, publicysta, działacz PZPR

Narodowość

polska

Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Medal Komisji Edukacji Narodowej Medal jubileuszowy „Czterdziestolecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945”

Życie i działalność edytuj

Urodził się w rodzinie rodzinie robotniczej jako syn Mariana i Genowefy z domu Szmich. Absolwent Wydziału Filologii Rosyjskiej (1956) oraz Socjologii (1964) Uniwersytetu Jagiellońskiego[1]. Od 1961 Pracownik naukowo-dydaktyczny Instytutu Socjologii Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Publikował prace z zakresu socjologii narodu i religii, migracji międzynarodowych, socjologii polityki oraz pionierskich badań Polonii w ZSRR. Doktorat obronił w 1968 roku, a tytuł profesora nadzwyczajnego otrzymał w 1978 roku. Dyrektor Polonijnego Ośrodka Naukowo-Dydaktycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego (1973-1981), redaktor naczelny „Przeglądu Polonijnego” (od 1976), sekretarz naukowy Komitetu Badań Polonii Polskiej Akademii Nauk (1975-1981).

Od 1953 do 1990 należał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Był m.in. członkiem egzekutywy Komitetu Krakowskiego PZPR[2]. W 1955 kierownik Komisji Kultury Rady Uczelnianej, przewodniczący Rady Okręgowej ZSP (1964), a od 1976 członek honorowy Zrzeszenia Studentów Polskich. W latach stanu wojennego (1981–1982) w najwyższych władzach PZPR. Sekretarz KC PZPR (1981–1982), członek Biura Politycznego KC (1981–1986). Od lipca 1981 do listopada 1982 z ramienia kierownictwa KC PZPR odpowiadał za oświatę[3]. W latach 1981-1986 przewodniczący Komisji Kultury KC PZPR, w latach 1981-1983 przewodniczący Komisji KC PZPR powołanej dla wyjaśnienia przyczyn i przebiegu konfliktów społecznych w dziejach Polski Ludowej[4]. Członek Rady Krajowej PRON w 1983[5].

Od 1986 przewodniczący Ogólnopolskiego Komitetu Pokoju. Członek Fundacji Kultury Polskiej (od 1987), współzałożyciel Stowarzyszenie Kuźnica w Krakowie (od 1976), członek Polskiej Rady Badań Pokoju (od 1986), przewodniczący (od 1990), członek Fundacji „Semper Polonia” (od 1998).

Jako reprezentant strony rządowo-koalicyjnej był uczestnikiem obrad Okrągłego Stołu w zespole ds. reform politycznych.

Odznaczenia i wyróżnienia edytuj

Wybrane publikacje edytuj

Publikacje własne edytuj

  • Polski Narodowy Kościół Katolicki w Stanach Zjednoczonych Ameryki w latach 1897–1965. Jego społeczne uwarunkowania i społeczne funkcje, (doktorat 1968, UJ; Wrocław, 1970 r.)
  • Religijność a środowisko społeczne: studium zmian religijności pod wpływem ruchów migracyjnych ze wsi do miasta. (habilitacja 1972, UJ; Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1972) – Podstawę empiryczną analizy porównawczej stanowią badania zrealizowane w końcu lat sześćdziesiątych XX wieku w wybranych wsiach podhalańskich oraz wśród pracowników Nowej Huty.
  • „Gazeta Krakowska” w opiniach swych czytelników (Kraków: Uniwersytet Jagielloński. Instytut Socjologii, 1973)
  • Oczekiwania i dążenia mieszkańców regionu krakowskiego w świetle listów do „Gazety Krakowskiej”: analiza socjologiczna (Kraków, 1974, Instytut Socjologii UJ. Na zlec. i przy współpr. z Krakowskim Wydawnictwem Prasowym RSW „Prasa, Książka, Ruch”.)
  • Spotkanie uczonych polskiego pochodzenia: przemówienia, referaty, dyskusje – Kraków, 1974, Uniwersytet Jagielloński, Polonijny Ośrodek Naukowo-Dydaktyczny. Towarzystwo Łączności z Polonią Zagraniczną „Polonia”
  • Rodowód narodu amerykańskiego (Wydawnictwo Literackie, Kraków 1975) – Opis i wyjaśnienie procesu powstawania narodu amerykańskiego w latach 1776–1976.
  • The Polish National Catholic Church in the United States of America from 1897–1980 (Wydawnictwo Naukowe PWN, 1982) – Analiza procesu powstawania Polskiego Narodowego Kościoła katolickiego, jak i jego późniejsze zmiany pod wpływem amerykańskiego procesu narodotwórczego oraz ewolucji systemu wyznaniowego USA.
  • Zanikające pokrewieństwo (1987)
  • Poszukiwania (Warszawa: Książka i Wiedza 1987)
  • Polonia amerykańska. Przeszłość i współczesność (Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Naukowe PAN, 1988) – Wynik interdyscyplinarnych polsko-amerykańskich badań nad emigracją polską do USA oraz procesem stopniowego włączania się polskiej grupy etnicznej do struktury narodu amerykańskiego. W zespole, zorganizowanym i kierowanym przez Hieronima Kubiaka, Eugeniusza Kusielewicza i Tadeusza Gromadę, uczestniczyło w sumie 31 badaczy (historyków, socjologów, politologów, statystyków, literaturoznawców i językoznawców).
  • III Rzeczpospolita wobec potrzeb oświatowych polskich mniejszości narodowych i środowisk polonijnych (Stud. Śl. T. 57 1998)
  • Between Animosity and Utility. Political Partries and Their Matrix (Wydawnictwo Naukowe Scholar: Warszawa 2000) – Studia stanowią próbę syntezy stanu badań nad kształtowaniem się polskiego systemu partyjnego w pierwszym dziesięcioleciu polskich transformacji ustrojowych, gospodarczych i społecznych (1989–1999).
  • U progu ery postwestfalskiej. Szkice z teorii narodu (Universitas, 2007)

Publikacje we współautorstwie edytuj

  • Założenia teorii asymilacji (Kubiak Hieronim, Paluch Andrzej, Polska AN, “Ossolineum”, 1980)
  • Mniejszości polskie i Polonia w ZSRR (H. Kubiak, T. Paleczny, J. Rokicki, M. Wawrykiewicz, Ossolineum, Wydawnictwo PAN, 1992)

Przypisy edytuj

  1. a b Kubiak Hieronim Eugeniusz, [w:] Władysław Tyrański, Kto jest kim w Krakowie : lokalne władze, urzędy, instytucje, środowiska : edukacja, zatrudnienie, pozycja zawodowa, działalność polityczna i społeczna, sympatie polityczne, rodzina, rozrywki i upodobania (dane z 1999 roku), Kraków: Krakowska Agencja Informacyjna, 2000, s. 170, ISBN 83-909309-2-7, OCLC 47866363 [dostęp 2023-01-24].
  2. Informacje w BIP IPN. [dostęp 2022-03-20].
  3. Zbigniew Osiński, Nauczanie historii w szkołach podstawowych w Polsce w latach 1944-1989 : uwarunkowania organizacyjne oraz ideologiczno-polityczne, Lublin 2010, s. 90.
  4. "Trybuna Robotnicza", nr 177 (11.529), 4-6 września 1981, s. 2
  5. Dziennik Polski, r. XXXIX, nr 90 (11906), Kraków 9 maja 1983 roku, s.2.
  6. Życie Partii, nr 11, 22 maja 1985, s. 21
  7. Wojskowy Przegląd Historyczny, nr 1 (107), styczeń-marzec 1984, str. 116

Bibliografia edytuj