Otwórz menu główne

Jan Filip Carosi[1] (ur. 18 maja 1744 w Rzymie, zm. 2 lutego 1799 w Woli Wodyńskiej), polski geolog i górnik.

Jan Filip Carosi
Data i miejsce urodzenia 18 maja 1744
Rzym
Data i miejsce śmierci 3 lutego 1799
Wola Wodyńska
Przyczyna śmierci naturalna
Miejsce spoczynku Wodynie
Zawód, zajęcie geolog, oficer wojsk litewskich
Miejsce zamieszkania Sosnowe
Narodowość włoska
Majątek Sosnowe
Małżeństwo Ludwika Gruszczyńska
Dzieci Bogusław
Jan
Ludmiła
Maria

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Włoch z pochodzenia, studiował w Lipsku, zaproszony został do Polski przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. W roku 1787 otrzymał polski indygenat. Był członkiem Królewsko-Pruskiego Towarzystwa Miłośników Przyrody w Berlinie (od roku 1775) i członkiem korespondentem Akademii Nauk w Petersburgu (od roku 1786).

Badaniami na terenie Rzeczypospolitej zajmował się już w roku 1774 - badał rudy żelaza w rejonie Gielniowa.

Opublikował 3 prace (w języku francuskim i niemieckim) z zakresu mineralogii i geologii Polski. Najważniejsze dzieło nosi tytuł: „Reisen durch verschiedene polnische Provinzen, mineralogischen und anderen Inhalts” (pol. Podróże po różnych prowincjach Polski, obserwacje mineralogiczne i inne). Zostało ono wydane w dwóch tomach w latach 1781 i 1784 w Lipsku. W pracy tej, mającej formę listów z podróży, znajdują się niezwykle interesujące opisy geologiczne (także krajoznawcze) terenów, kopalń i miejscowości głównie w regionie świętokrzyskim, m.in. Chęcin, Szydłowca, Kielc, Miedzianki, Miedzianej Góry,Końskich, Buska; jako pierwszy podał opis wód mineralnych w Busku-Zdroju. Obszerne fragmenty w tłumaczeniu polskim ukazały się także w „Magazynie Warszawskim Pięknych Nauk, Kunsztów i Różnych Wiadomości” i „Pamiętniku Historyczno-Politycznym” w latach 1784-1785.

Carosi był pierwszym profesjonalnym geologiem, badaczem regionu świętokrzyskiego. Do dziś cytuje się jego badania i sięga do opisów nieistniejących już odsłonięć geologicznych i kopalń jego dzieła. Carosi kierował także poszukiwaniami złóż soli w Krzesławicach i kopalnią węgla kamiennego w Szczakowej[2].

Do Polski przybył około roku 1772. Wykorzystując jego umiejętności geologiczne skierowano go do wojska litewskiego. Służbę swą zakończył w stopniu kapitana i pod koniec lat 80. XVIII wieku zakupił dobra w Sosnowem (pow. siedlecki) nad Kostrzyniem, tuż obok włości innych wysokich urzędników (między innymi Stanisława A. Poniatowskiego). Carosi po roku 1790 r. ożenił się z Ludwiką z Gruszczyńskich i miał z nią czworo dzieci: synów – Bogusława i Jana oraz córki: Ludmiłę i Marię.

Jan Filip Carosi zmarł 3 lutego 1799 roku w domu swego znajomego Jana Ferdynanda Naxa w Woli Wodyńskiej. Pochowany został w Wodyniach[3][4]. Majątek pod Siedlcami odziedziczył jego najstarszy syn – Bogusław. W 1808 r. wdowa po Carosim wyszła powtórnie za mąż za Stanisława Bujnę. Oryginalny nagrobek J. F. Carosiego uległ zniszczeniu na początku lat 80. XX w., a obecny, odbudowany przez mieszkańców Wodyń, nie posiada już słynnego zawołania do odwiedzających tę nekropolię, by na chwilę przystanęli, bo depczą prochy człowieka niezwykłego.

Portret Jana Filipa Carossiego znajduje się w Muzeum Diecezjalnym w Siedlcach[4].

Wybrane dziełaEdytuj

  • Reisen durch verschiedene polnische Provinzen, mineralogischen und anderen InhaltsLipsk, 1781-1784
  • Beyträge zur Naturgeschichte der Niederlausitz insbesondere aber des Mineralreichs derselben: mit Kupfern.

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj