Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy francuskiego admirała. Zobacz też: inne znaczenia.
Jean Bart. Portret autorstwa Mathieu Eliasa (1658/41).
Pomnik na cześć Jean Bart na placu Jean Bart w Dunkierce. Stworzony przez Davida d'Angers w 1845
Plac Jean Bart w centrum Dunkierki

Jean Bart (ur. 21 października 1650 w Dunkierce, zm. 27 kwietnia 1702) – francuski admirał pochodzenia holenderskiego (dokładnie flamandzkiego).

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Jean Bart urodził się w Dunkierce jako syn prostego rybaka. Karierę swoją rozpoczął od służby w marynarce holenderskiej, i to pod rozkazami słynnego Michiel de Ruytera. Gdy w 1672 Francja dokonała najazdu na Holandię, co dało początek długotrwałej wojnie Francji z koalicją, Bart wstąpił do francuskiej służby jako dunkierski kaper. Wyróżnił się w trakcie działań floty francuskiej na Morzu Śródziemnym, gdzie tymczasowo pełnił stanowisko odpowiadające stopniowi oficerskiemu, choć ze względu na niskie urodzenie nie mógł dowodzić w marynarce.

Jednak w 1679 dzięki swoim zasługom został porucznikiem. Potem już szybko awansował na kapitana, a następnie do stopnia admirała.

Największe sukcesy odniósł Bart podczas wojny palatynackiej (1688–1697). Początek wojny takich sukcesów nie zapowiadał, gdyż w 1689 Bart razem z Claude de Forbinem przechwyceni zostali przez okręty angielskie i zabrani do Plymouth. Po trzech dniach udało mu się uciec do Bretanii na łodzi wiosłowej wraz z 20 innymi marynarzami.

W 1691 prześliznął się przez blokadę Dunkierki, sterroryzował nieprzyjacielską flotę handlową, następnie dotarł do szkockich wybrzeży, gdzie spalił zamek i 4 wioski. Przedłużająca się wojna dawała się Francji coraz bardziej we znaki, a największym problemem był narastający brak żywności. Z tego powodu zwycięstwo eskadry Barta nad Holendrami w 1694 w bitwie pod Texel i dzięki temu uratowanie konwoju 120 statków wiozących zboże z Rzeczypospolitej miało wówczas dla Francji ogromne znaczenie. Ludwik XIV nagrodził Barta nadając mu tytuł szlachecki.

W 1696 ponownie pobił Holendrów na ławicy Dogger Bank, niszcząc 25 statków z konwoju liczącego 112 statków handlowych. Zawarty rok później, kończący wojnę palatynacką pokój w Rijswijk, był jednocześnie końcem aktywnej służby Barta.

W 1697 na czele eskadry 6 okrętów francuskich przywiózł polskiego elekta księcia Conti na redę portu w Gdańsku[1].

RodzinaEdytuj

Jean Bart, 3 lutego 1676 poślubił 16-letnią Nicole Gontier. W 6 lat później (w 1682) Nicole zmarła. Miał z nią czwórkę dzieci, z których najstarszy syn François-Cornil (17 czerwca 1676 - ?) został w przyszłości wiceadmirałem. 13 października 1689 poślubił Jacobę Tugghe, z którą miał 10 dzieci.

Jean Bart zmarł w Pleurisy i pochowany został na cmentarzu Eglise Saint-Eloi w Dunkierce.

CiekawostkiEdytuj

Wiele opowieści mówi o niezwykłej odwadze i śmiałości mierzącego 2.04 m wzrostu nieokrzesanego marynarza, jakim był Jean Bart - jeden z najgłośniejszych bohaterów francuskiej marynarki. Zdobył w sumie 386 statków, a do tego zatopił lub spalił wiele wrogich okrętów. Miasto Dunkierka uhonorowało go wystawiając mu pomnik i nazywając jego imieniem jeden z placów miasta. Podczas drugiej wojny światowej aż 70% Dunkierki uległo zniszczeniu, jednak pomnik Jeana Barta przetrwał niemieckie bombardowania. Gdy miasto znajdowało się pod niemiecką okupacją, Niemcy nie ruszali pomnika Barta głównie z tego względu, że ten swym wyciągniętym rapierem skierowanym na Anglię pokazywał pilotom Luftwaffe kierunek ataku.

Więcej niż 27 okrętów francuskiej marynarki nosiło imię Jeana Barta.

Linki zewnętrzneEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Historia Gdańska pod redakcją Edmunda Cieślaka, t. III/1: 1655-1793, Gdańsk 1993, s. 186-191.