Otwórz menu główne

Kalamina

liotion medyczny

Kalamina (łac. calaminum) – mieszanina tlenku cynku z tlenkiem żelaza(III), stosowana zewnętrznie w leczeniu świądu oraz podrażnień skóry o niewielkim nasileniu. Dawniej uzyskiwana jako sproszkowany hemimorfit, obecnie (2018) produkowana również przemysłowo.

Kalamina
Lotion kalaminowy (powyżej różowe opakowanie)
Lotion kalaminowy (powyżej różowe opakowanie)
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny Fe2O4Zn
Masa molowa 241,06 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 8011-96-9
PubChem 23083748[1]
Klasyfikacja medyczna
ATC D02AB

HistoriaEdytuj

Własności kosmetyczne i lecznicze kalaminy były znane już w starożytnym Egipcie[3]. Rzymscy lekarze Galen oraz Pedanios Dioskurydes, jak również Pliniusz Starszy, opisywali własności lecznicze kalaminy[4].

Skład i mechanizm działaniaEdytuj

Naturalnego pochodzenia kalamina wytwarzana jest z hemimorfitu (kalaminu) i zawiera tlenek cynku oraz węglan cynku[5][6][7]. W chwili obecnej mieszanina produkowana przemysłowo zawiera tlenek cynku i 0,5% tlenku żelaza(III)[8]. Naturalnie występujący tlenek cynku oraz węglan cynku zawarte w balsamie kalaminowym mają właściwości łagodzące świąd[9]. Cynk hamuje również degranulację komórek tucznych, a przez to zmniejsza wydzielanie histaminy, ważnego mediatora odpowiedzi zapalnej i indukującego świąd[9].

ZastosowanieEdytuj

Kalamina znajduje się na wzorcowej liście podstawowych leków Światowej Organizacji Zdrowia (WHO Model Lists of Essential Medicines) (2017)[17].

Kalamina nie jest zarejestrowana jako lek w Polsce (2018)[18], natomiast jest stosowana jako składnik kosmetyków[19][5].

RecepturaEdytuj

Lotion kalaminowy[8]
Calamini 8,0
Zinci oxidum 8,0
Glicerinum 2,0
Magma betonitum 25,0
Aqua Calcis ad 100,0
stosowanie:
Zewnętrznie, obficie na swędzącą skórę, 3–4 razy dziennie[10]

Działania niepożądaneEdytuj

Kalamina jest zaliczana do substancji o minimalnej toksyczności dla ludzi[20]. W rzadkich przypadkach może powodować nadwrażliwość lub podrażnienie[11]. Balsam kalaminowy może naśladować obraz mikrozwapnień w mammografii[21].

PrzypisyEdytuj

  1. Kalamina (CID: 23083748) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  2. Calamine, Powder, USP Material Safety Data Sheet (ang.). ScienceLab. [dostęp 2018-08-26].
  3. Adrianne Bendich, Richard J. Deckelbaum: Preventive Nutrition: The Comprehensive Guide for Health Professionals. Nowy Jork: Springer, 2016, s. 608. ISBN 978-3-319-22431-2. (ang.)
  4. Helen L. Creech, C. O. Lee. The history of calamine. „The Journal of the American Pharmaceutical Association”. 28 (2), s. 116-118, 1939. DOI: 10.1002/jps.3080280216. 
  5. a b Puder kalaminowy 100 g. Ministerstwo Dobrego Mydła. [dostęp 2018-08-26].
  6. L. Zhou, C. Xu, L. Zhang, A. Ding. [Processing mechanism of calamine]. „Zhongguo Zhong Yao Za Zhi”. 35 (12), s. 1556-1559, 2010. PMID: 20815206 (chiń.).  (streszczenie w j. ang.)
  7. YM. Guo, KF. Yu, YH. Liu, JZ. Zhao i inni. [Analysis on processing mechanism of calamine]. „Zhongguo Zhong Yao Za Zhi”. 30 (8), s. 596-599, 2005. PMID: 16011284 (chiń.).  (streszczenie w j. ang.)
  8. a b Otto Braun-Falco, Gerd Plewig, Helmut Heinrich Wolff, Walter H.C. Burgdorf: Dermatology. Nowy Jork: Springer, 2012, s. 1724. ISBN 978-3-642-97933-0. (ang.)
  9. a b   M. Gupta, VK. Mahajan, KS. Mehta, PS. Chauhan. Zinc therapy in dermatology: a review. „Dermatol Res Pract”. 2014, s. 709152, 2014. DOI: 10.1155/2014/709152. PMID: 25120566. 
  10. a b WHO Model Formulary 2008. World Health Organization, 2009, s. 303. ISBN 978-92-4-154765-9. [dostęp 2008-08-26]. (ang.)
  11. a b Thornton & Ross Ltd., Aqueous Calamine Cream BP, Electronic Medicines Compendium (eMC), 15 marca 2017 [dostęp 2018-08-26] (ang.).
  12. Calamine (Topical Route) Drugs and Supplements (ang.). Mayo Foundation for Medical Education and Research, 2017-03-01. [dostęp 2018-08-26].
  13. Outsmarting Poison Ivy and Other Poisonous Plants (ang.). Agencja Żywności i Leków, 2016-08-04. [dostęp 2018-08-26].
  14. C. Koksal, AK. Bozkurt. Combination of hydrocolloid dressing and medical compression stockings versus Unna's boot for the treatment of venous leg ulcers. „Swiss Med Wkly”. 133 (25-26), s. 364-368, 2003. DOI: 2003/25/smw-10144. PMID: 12947533. 
  15. Andrzej Ślęzak, Marek Kucharzewski, Jolanta Jasik-Ślęzak. O właściwościach medycznych opatrunków membranowych z celulozy bakteryjnej. „Polim.Med.”. 35 (2), s. 23-31, 2005. 
  16.   S. Kar, A. Krishnan, PV. Shivkumar. Pregnancy and skin. „J Obstet Gynaecol India”. 62 (3), s. 268-275, 2012. DOI: 10.1007/s13224-012-0179-z. PMID: 23730028. 
  17. WHO Model List of Essential Medicines 20th List (ang.). Światowa Organizacja Zdrowia, 2017. s. 36. [dostęp 2018-08-26].
  18. Obwieszczenie Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia 16 kwietnia 2018 r. w sprawie ogłoszenia Urzędowego Wykazu Produktów Leczniczych Dopuszczonych do Obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia, 2018-04-16. [dostęp 2008-08-26].
  19. Decyzja Komisji z dnia 9 lutego 2006 r. zmieniająca decyzję 96/335/WE ustanawiającą wykaz i powszechne nazewnictwo składników stosowanych w produktach kosmetycznych (Tekst mający znaczenie dla EOG), Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej [dostęp 2018-08-26]. (Dz. Urz. UE L 97 z 05.04.2006).
  20. MA. McGuigan. Guideline for the out-of-hospital management of human exposures to minimally toxic substances. „J Toxicol Clin Toxicol”. 41 (7), s. 907-917, 2003. DOI: 10.1081/CLT-120026510. PMID: 14705834. 
  21. KC. Suen, L. Ho, KL. Chow, LL. Wong i inni. Calamine lotion: mimicking intramammary calcifications. „Australas Radiol”. 51 (Bonus Issue), s. B43-B44, 2007. DOI: 10.1111/j.1440-1673.2007.01844.x. PMID: 17875155.