Otwórz menu główne

Kondor kalifornijski

Kondor kalifornijski[8] (Gymnogyps californianus) – gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych (Cathartidae).

Kondor kalifornijski
Gymnogyps californianus[1]
(Shaw, 1797)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd kondorowe
Rodzina kondorowate
Rodzaj Gymnogyps[2]
Lesson, 1842[3]
Gatunek kondor kalifornijski
Synonimy

Rodzaju:

Gatunku:

  • Vultur californianus Shaw, 1797[6]
  • Pseudogryphus californianus Ridgway, 1874
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[7]
Status iucn3.1 CR pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Zasięg występowaniaEdytuj

Kondor kalifornijski zamieszkuje góry północnej Kalifornii, a niegdyś całe Góry Skaliste[8].

TaksonomiaEdytuj

Gatunek po raz pierwszy opisał angielski przyrodnik George Shaw w 1797 roku, nadając mu nazwę Vultur californianus[9]. Jako miejsce typowe autor wskazał wybrzeże Kalifornii[9]. Jedyny przedstawiciel rodzaju Gymnogyps[8], który opisał René Lesson w 1842 roku[3].

EtymologiaEdytuj

  • Gymnogyps: gr. γυμνος gumnos „goły, nagi”; γυψ gups, γυπος gupos „sęp”[10].
  • Pseudogryphus (Pseudogryps): gr. ψευδος pseudos „fałszywy”; rodzaj Gryphus Bonaparte, 1854[11].
  • californianus: ang. California, od mitycznej królowej Calafii, która rządziła rajską wyspą bogatą w złoto i zamieszkaną przez Amazonki, opisał to ok. 1500 roku hiszpański pisarz Rodriguez de Montalvo[12].

MorfologiaEdytuj

Cechy gatunku 
Długość ciała 109–134 cm; masa ciała 8000–14 000 g; rozpiętość skrzydeł 249–300 cm[13]. Samiec większy od samicy. Upierzenie całego ciała czarne, jedynie pokrywy podskrzydłowe białe. Głowa i szyja nagie. Pokrywa je pomarańczowa skóra, na bokach szyi czerwona. Dziób żółty. Osobniki młodociane szarawe.
Kondor kalifornijski jest tak ciężki, że aby wzbić się w powietrze, potrzebuje sprzyjających warunków. Podczas deszczu i pogody bezwietrznej ptak ten nie lata. Często przesiaduje w stałych miejscach wypoczynkowych i zażywa kąpieli słonecznej z rozłożonymi skrzydłami.

EkologiaEdytuj

Biotop 
Góry.
Gniazdo 
W szczelinie skalnej lub dużej dziupli sekwoi.
Jaja 
Wyprowadza jeden lęg co rok lub dwa lata, składając w styczniu - kwietniu jedno jajo.
Wysiadywanie 
Jajo wysiadywane jest przez okres 45–50 dni przez obydwoje rodziców. Pisklęta opuszczają gniazdo po 5–8 miesiącach, lecz nawet roczne są jeszcze karmione przez rodziców. Dojrzałość płciową osiągają w wieku 5–8 lat, a dożywają 50 lat.
Pożywienie 
Padlina dużych ssaków.

OchronaEdytuj

Gatunek chroniony. Przez pewien okres wymarły na wolności (1987–1992), gdy schwytano pozostałe osiem osobników i dołączono je do żyjących w niewoli. Populacja liczyła wówczas 30 osobników, obecnie trwają próby reintrodukcji. Największym zagrożeniem są zatrucia. W 2008 roku żyły na świecie 332 kondory kalifornijskie, w tym 156 na wolności[14].

PrzypisyEdytuj

  1. Gymnogyps californianus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Gymnogyps, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2018-07-12]
  3. a b R.-P. Lesson. Index Ornithologique. „L'Écho du monde savant et l'Hermès”. 9, s. kol. 1037, 1842 (fr.). 
  4. R. Ridgway: The Cathartidæ – The American vultures. W: S.F. Baird, T.M. Brewer & R. Ridgway: A history of North American birds. Cz. 3. Boston: Little, Brown, 1874, s. 337, 338. (ang.)
  5. E. Coues: A checklist of North American birds. Wyd. 2. Boston: Estes and Lauriat, 1882, s. 91. (ang.)
  6. California Condor (Gymnogyps californianus) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2018-07-12].
  7. BirdLife International 2016, Gymnogyps californianus [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2018 [online], wersja 2018-1 [dostęp 2018-07-12] (ang.).
  8. a b c Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Cathartidae Lafresnaye, 1839 - kondorowate - New World Vultures (wersja: 2016-07-26). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2018-07-12].
  9. a b G. Shaw: The Californian Vulture. W: G. Shaw & F.P. Nodder: The naturalist's miscellany, or Coloured figures of natural objects. Cz. 9. London: Printed for Nodder & Co., 1798, s. ryc. 301 i tekst. (ang.)
  10. Jobling 2018 ↓, s. Gymnogyps.
  11. Jobling 2018 ↓, s. Pseudogryphus.
  12. Jobling 2018 ↓, s. californianus.
  13. D. Houston, G.M. Kirwan, D.A. Christie & C.J. Sharpe: California Condor (Gymnogyps californianus). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2016. [dostęp 2016-08-31]. (ang.)
  14. Milestones in California Condor Conservation. The Zoological Society of San Diego's Center for Conservation and Research for Endangered Species. [dostęp 2008-09-01].

BibliografiaEdytuj