Otwórz menu główne

Kosińscy herbu Rawicz

ród szlachecki
Herb Rawicz


Kosińscy – polski ród szlachecki pochodzący z Kosianki i pieczętujący się herbem Rawicz.

HistoriaEdytuj

Jak podaje Seweryn Uruski w Herbarzu Szlachty Polskiej, Kosińscy pochodzą od "Prandotów Rawiczan i są jednej dzielnicy z Trzcińskimi i Kosseckimi; ich gniazdem województwo rawskie, a wzięli nazwisko od wsi Kosianki, na Podlasiu, w którym na początku XV stulecia dziedziczyli. Prandota z Kosin 1438 r. Wawrzyniec (Laurenty)1456 r. Bartłomiej podpisany 1470 r. jako świadek na przywileju. Adam w ziemi drohickiej 1501 r.; jego syn Lenart, dworzanin królewski 1511 r."[1]. W XV wieku rodzina ta należała do średniej, niezamożnej szlachty, jednak dzięki swej gospodarności w początkach XVI wieku dorobiła się znacznego majątku[2].

Jednym z pierwszych lepiej poznanych członków rodu był żyjący na przełomie XV i XVI w. Lenart Kosiński, który miał dwóch braci Michała i Oleksieja[3]. Lenart w 1511 r. został dworzaninem królewskim, później pełnił funkcję faktora królowej Bony w Brańsku (w latach 1533-1539 był podstarościm brańskim)[4]. W jego posiadaniu znajdowały się dobra: Lisowo, Narojki, Czaje i Grodzisk. Pozostawił po sobie synów: Adama, Feliksa, Leonarda, Stanisława, Mikołaja i Pawła[3]. Adam Kosiński był w latach (1569-1574) kasztelanem podlaskim. Na sejmie lubelskim w 1569 r. poparł przyłączenie Podlasia do Korony, król Zygmunt August nagrodził go za to urzędem kasztelana[5]. 1 lipca 1569 r. podpisał i opieczętował akt Unii Lubelskiej. Adam Kosiński powiększył majątek odziedziczony po Lenarcie. Nabył w drodze kupna lub zamiany liczne włości, a także wzbogacił się na handlu zbożem, które było spławiane Bugiem do Gdańska[5]. Jego syn Jan (pisarz ziemski drohicki) w 1580 r. był posiadaczem 16 wsi znajdujących się na obszarze ziemi drohickiej: Lisowa, Śledzianowa, Buzisk, Osnówki, Grannego, Kobelian, Leśników, Dziersk, Krzemienia, Klimczyc, Lipna, Busk, Grodziska, Boiarskich, Morklicz, Makark[6]. Adam Kosiński był żonaty z Anną Irzykowicz, oprócz syna Jana miał jeszcze córkę Katarzynę (zamężną z Janem Zbigniewem Ossolińskim, wojewodą podlaskim).

Krewnym kasztelana podlaskiego (prawdopodobnie jego bratankiem) był Krzysztof Kosiński (1545-1593) hetman kozacki, dowodzący pierwszym powstaniem kozackim przeciwko Polsce[3]. U zarania powstania leżał konflikt Kosińskiego z Januszem Ostrogskim, gdy obiecane Kosińskiemu 2 miejscowości zostały przyznane Ostrogskiemu ruszył na niego i jego wojsko z 5 tysięczną armią kozacką. Prywatny zatarg przeistoczył się wkrótce w ogólnonarodowe powstanie kozacko-chłopskie. Józef Bohdan Zaleski poświęcił mu utwór Dumka hetmana Kosińskiego, a w Białej Cerkwi na Ukrainie postawiono pomnik ku jego pamięci. Miał trzech synów: Jana, Teodora i Adama Chleba ten ostatni pozostał w Polsce, natomiast pozostali przeszli do Rosji.

Okres świetności rodu przypada na wiek XVI. W następnym stuleciu ród ten mocno się rozrodził i jednocześnie zubożał, wskutek tego uzależnił się ekonomicznie od możnej szlachty[7]. Pauperyzacja rodu spowodowała, że Kosińscy byli zmuszeni do zawierania małżeństw z przedstawicielami bogatszych rodów z innych województw[7]. Może o tym świadczyć fakt, że ród Kosińskich w XVII wieku rozprzestrzenił się na obszarze całej Polski[7].

Najbardziej zasłużonym dla Polski członkiem rodu był generał Antoni Amilkar Kosiński[1]. Urodził się w 1769 r. w ziemi drohickiej, w niezamożnym już wówczas gnieździe Kosińskich[7]. Współtworzył Legiony Polskie we Włoszech, brał udział w wielu bitwach napoleońskich. Za swe zasługi został odznaczony dwukrotnie Orderem Virtuti Militari. W 1923 r. jego prochy zostały przeniesione do Krypty Zasłużonych Wielkopolan znajdującej się w kościele św. Wojciecha w Poznaniu. Jego synem był Władysław Kosiński (1814-1887) oficer, działacz polityczny, członek Centralizacji Poznańskiej, współorganizator powstania wielkopolskiego.

Członkowie roduEdytuj

  • Lenart Kosiński (XV-1545) – dworzanin królewski i podstarości brański (1533-1539)
  • Adam Kosiński (XVI-1573) – starosta mielnicki, marszałek hospodarski (1570), kasztelan podlaski
  • Jan Kosiński – pisarz ziemski drohicki (1569-1588)
  • Andrzej Kosiński – podstarości goniądzki (1584)
  • Krzysztof Kosiński (1545-1593) – pułkownik kozaków rejestrowych (1590), hetman kozacki
  • Stanisław Kosiński – pisarz ziemski oszmiański (1566)
  • Kasper Kosiński – dziedzic na Kosiance, pisarz grodzki drohicki, deputat trybunalski (1590), podstarości drohicki (1598), sędzia ziemski drohicki
  • Kasper Kosiński – dziedzic na Brykach, poborca drohicki (1598)
  • Katarzyna Kosińska (XVI-1607) – wojewodzina mazowiecka i podlaska
  • Andrzej Kosiński – podstarości i sędzia grodzki trembowelski (1628)
  • Stanisław Kosiński - rektor kolegium ojców jezuitów w Witebsku (1641)
  • Andrzej Kosiński - starosta wilejski (1646)
  • Aleksander Franciszek Kosiński – gwardian klasztoru postawskiego (1654)
  • Józef Kosiński - łowczy bracławski (1706)
  • Franciszek Kosiński – łowczy rożański (1720)
  • Piotr Kosiński – rotmistrz oszmiański (1764)
  • Wojciech Kosiński – regent grodzki drohicki (1765), pisarz grodzki (1777), deputat trybunalski i podstoli drohicki (1784)
  • Wojciech Kosiński – żupnik drohicki (1768)
  • Franciszek Kosiński – regent grodzki goniądzki (1769)
  • Stanisław Kosiński – podkomorzy nadworny koronny króla S. A. Poniatowskiego (1775)
  • Andrzej Kosiński – viceregent grodzki (1775), burgrabia drohicki (1779)
  • Józef Kosiński – podwojewodzy proszowski (1782)
  • Kazimierz Kosiński – subdelegat grodzki drohicki (1786)
  • Wojciech Kosiński – pisarz grodzki drohicki (1778)
  • Antoni Amilkar Kosiński (1769-1823) – generał polski
  • Władysław Euzebiusz Kosiński (1814-1887) – oficer pruski, publicysta, działacz polityczny
  • Adam Seweryn Kosiński - radca woj. mazowieckiego (1830)
  • Teodor Kosiński – radca woj. podlaskiego (1830)
  • Stanisław Rawicz Kosiński (1847-1923) – inżynier kolejnictwa
  • Andrzej Kosiński (1890-1946) – lekarz, oficer Wojska Polskiego i AK

PrzypisyEdytuj

  1. a b Uruski, Seweryn, Rodzina. Herbarz szlachty polskiej. T.7, Adam Amilkar Kosiński, Aleksander Włodarski, Warszawa: Gebethner i Wolff, 1910, s. 273-277.
  2. Źródła dziejowe, część III, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, Podlasie (Województwo), Warszawa 1910, s. 49.
  3. a b c Boniecki, Adam, Herbarz polski. T. 11: Komorowscy - Kotowski, Artur Reiski, Warszawa: skł. gł. Gebethner i Wolff, 1907, s. 272-276.
  4. Jan Siedlecki. Działalność królowej Bony w Brańsku w latach 1533-1556 i fundacja szpitala, [w:] Przegląd Historyczny, T. 79 Nr 2. , s. 220, 1988. Warszawa. 
  5. a b Irena Kaniewska: Adam Kosiński h. Rawicz. ipsb.nina.gov.pl. [dostęp 28 lutego 2015].
  6. Źródła dziejowe, część I-sza, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, Podlasie (Województwo), Warszawa 1908, s. 10.
  7. a b c d Juliusz Willaume. Amilkar Kosiński 1769-1823, [w:] Roczniki Historyczne, T. V. , s. 29, 1929. Poznań. 

BibliografiaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj