Krasnybór

wieś w województwie podlaskim

Krasnybór (lit. Krasniburas) – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie augustowskim, w gminie Sztabin[4][5].

Krasnybór
wieś
Ilustracja
Kościół parafialny we wsi Krasnybór (dawna cerkiew).
Państwo  Polska
Województwo  podlaskie
Powiat augustowski
Gmina Sztabin
Liczba ludności (2006) 55[1][2]
Strefa numeracyjna 87
Kod pocztowy 16-310[3]
Tablice rejestracyjne BAU
SIMC 0769798[4]
Położenie na mapie gminy Sztabin
Mapa konturowa gminy Sztabin, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Krasnybór”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Krasnybór”
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa konturowa województwa podlaskiego, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Krasnybór”
Położenie na mapie powiatu augustowskiego
Mapa konturowa powiatu augustowskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Krasnybór”
Ziemia53°43′42″N 23°11′54″E/53,728333 23,198333

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Nazwa wsi Krasnybór wywodzi się od dawnej puszczy – Krasnego Boru.

HistoriaEdytuj

Krasnymborem nazywano część Puszczy Grodzieńskiej, którą po 1492 roku jako „ziemię podłaźną” nadał wielki książę Aleksander Jagiellończyk leśniczemu Koledzie, a w 1506 podskarbiemu litewskiemu – Bohdanowi Chreptowiczowi. Nazwa ta przeszła na dobra, a później na ośrodek zarządzania[6].

Adam Iwanowicz Chreptowicz, podkomorzy nowogrodzki wraz z żoną Anną ufundowali tutaj kościół w 1598 r. Nowo powstałą parafię, erygowaną w 1627 r. pw. Zwiastowania NMP, należącą do dekanatu grodzieńskiego biskupstwa wileńskiego obsługiwali sprowadzeni z Grodna bazylianie.

W roku 1661 Samuel Litawor Chreptowicz na prośbę swojej matki Anny, po odejściu bazylianów, sprowadza do Krasnegoboru również z Grodna bernardynów. Ci, z racji kiepskiego uposażenia opuszczają Krasnybór i w ich miejsce w roku 1679 sprowadzono dominikanów z prowincji litewskiej. Dominikanie trwali do kasaty zakonu w roku 1825. Obok zakonu, przynajmniej w XIX w. funkcjonował pleban krasnoborski urzędując w drewnianym kościele stojącym w obrębie cmentarza grzebalnego w miejscu, gdzie obecnie stoi kościół św. Rocha. Po zawaleniu się kościoła drewnianego i po odejściu dominikanów proboszcz przeniósł się do kościoła zakonnego i zamieszkał w opuszczonym i częściowo zdewastowanym klasztorze.

Wieś magnacka położona była w końcu XVIII wieku w powiecie grodzieńskim województwa trockiego[7].

ZabytkiEdytuj

Znajdują się tu dwie zabytkowe świątynie, z których jedna pochodzi z końca XVI wieku. Budowla tego kościoła - obecnie kościół pod wezwaniem Zwiastowania Najświętszej Marii Panny - jest najstarszym obiektem sakralnym na Suwalszczyźnie. Stanowi oryginalne połączenie renesansu z późnym gotykiem, nawiązując jednocześnie do średniowiecznego budownictwa prawosławnego. Założony na planie krzyża greckiego, zaokrąglonego na końcach w kształt trójliścia. Najcenniejszym elementem wyposażenia kościoła jest słynący łaskami olejny obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Pochodzi co najmniej z połowy XVII wieku i według legendy nie daje się kopiować.

Zabytki według rejestruEdytuj

  • rzymskokatolicki kościół parafialny pod wezwaniem Zwiastowania NMP sprzed 1614 (dawna cerkiew unicka), nr rej.:231 z 25.10.1966 oraz 40 z 24.05.1979
  • cmentarz kościelny, nr rej.:jw.
  • kaplica cmentarna pod wezwaniem św. Rocha, XVIII/XIX, nr rej.:663 z 10.03.1989
  • rzymskokatolicki cmentarz parafialny, XIX, nr rej.:A-874 z 18.11.1991[8].

PrzypisyEdytuj

  1. Wieś Krasnybór w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2020-12-05] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 614 [dostęp 2020-12-22] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Suwalszczyzna – Krasnybór. Baza informacji o miejscowościach i jeziorach Suwalszczyzny. www.suwalszczyzna.com.pl. [dostęp 2015-07-15].
  7. Вялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 86.
  8. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podlaskie. 2020-09-30. s. 4. [dostęp 2015-10-16].

BibliografiaEdytuj

  • Grzegorz Ryżewski: Sztabin. Dzieje obszaru gminy Sztabin od czasów najdawniejszych do współczesności. Białystok–Sztabin: Urząd Gminy Sztabin, 2002. ISBN 978-83-916972-0-7.

Linki zewnętrzneEdytuj