Krowodrza (Kraków)

Ten artykuł dotyczy dzielnicy Krakowa. Zobacz też: Krowodrza (dawna dzielnica Krakowa).

Krowodrza – obszar Krakowa usytuowany w Dzielnicy V Krowodrza. Jest to dawne przedmieście Krakowa, które niegdyś było częścią Kleparza. Została 1 kwietnia 1910 przyłączona do Krakowa jako jego XVII dzielnica katastralna.

Krowodrza
Państwo  Polska
Miasto Kraków
Poprzednia nazwa Dzielnica XVII Krowodrza
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Krowodrza
Krowodrza
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Krowodrza
Krowodrza
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Krowodrza
Krowodrza
Ziemia50°04′59″N 19°55′52″E/50,083056 19,931111

HistoriaEdytuj

Krowodrza składała się z folwarków, łąk, pól uprawnych, ogrodów. Częściowo wchodziła w skład tzw. Biskupiego, należącego do jurydyk duchownych; prawdopodobnie biskupi krakowscy mieli tu swój letni dwór. W miarę rozwoju miasta przedmieście to stawało się jedną z bardziej uprzemysłowionych części Krakowa.

Według austriackiego spisu ludności z 1900 w 187 budynkach w Krowodrzy na obszarze 421 hektarów mieszkało 5045 osób, z czego 4890 (96,9%) było katolikami, 121 (2,4%) wyznawcami judaizmu, 9 (0,2%) grekokatolikami, a 25 (0,5%) innej religii lub wyznania, 4623 (91,6%) było polsko-, 267 (5,3%) niemiecko-, 1 (0,1%) rusko-, a 114 (2,3%) innojęzycznymi[1].

Gdy w 1910 została włączona do Krakowa liczyła 5583 mieszkańców. W 1913 powstał tu, czynny do dziś, towarowy dworzec kolejowy.

Okres powojenny przyniósł bardzo zdecydowany rozwój Krowodrzy jako dzielnicy wielkomiejskiej. Przemiany te następowały w oparciu o kolejne plany zagospodarowania przestrzennego Krakowa, szczególnie z lat 1954 i 1964. Północna granica dawnej Krowodrzy podkreślona została przebiegiem nowej arterii – ul. Opolskiej.

W okresie powojennym następowały kolejne zmiany przynależności Krowodrzy w ramach podziałów administracyjnych miasta. W 1954 roku zlikwidowano funkcjonujący dotąd podział na dzielnice katastralne. Od tego czasu do 1973 roku Krowodrza należała do wielkiej dzielnicy Kleparz, wraz z Bronowicami Małymi i Bronowicami Wielkimi, Górką Narodową, Prądnikiem Białym, Toniami i Witkowicami. W związku z wprowadzeniem 1 stycznia 1973 roku nowego podziału administracyjnego Krakowa na cztery wielkie dzielnice: Śródmieście, Podgórze, Nową Hutę i Krowodrzę, dawna wieś Krowodrza znalazła się w latach 1973–1990 w granicach wielkiej dzielnicy nazwanej od jej imienia.

Obecny podział KrowodrzyEdytuj

Przemiany samorządowe Krakowa po przełomie roku 1989 oddziałały również na Krowodrzę. Nowy, aktualny podział administracyjny z roku 1991 powrócił do mniejszych jednostek (powstało ich 18), bardziej odpowiadających interesom i więziom lokalnych społeczności. Większość historycznej Krowodrzy, po linię kolejową Kraków-Katowice, znalazła się w samorządowej Dzielnicy V, która objęła również Nową Wieś i Łobzów. Północna, oddzielona linią kolejową część Krowodrzy włączona natomiast do Dzielnicy IV.

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj