Krystyna Chowaniec

historyk, nauczycielka, harcmistrzyni

Krystyna Cecylia Chowaniec (ur. 22 listopada 1953 w Czarnej) – polska nauczycielka, historyk, wizytator szkolna, harcmistrzyni, instruktorka harcerska, działaczka harcerska, oświatowa i społeczna.

Krystyna Chowaniec
Ilustracja
Krystyna Chowaniec (2015)
Data i miejsce urodzenia 22 listopada 1953
Czarna
Stopień harcerski harcmistrzyni
Organizacja harcerska Związek Harcerstwa Polskiego
Komendantka Hufca ZHP Ziemi Sanockiej
Okres sprawowania od marca 1992
do 17 listopada 2007
Poprzednik Marek Zgódko
Następca Ryszard Stojowski
Komendantka Hufca ZHP Ziemi Sanockiej im. ks. hm. Zdzisława Peszkowskiego
Okres sprawowania od 20 października 2011
do 16 listopada 2019
Poprzednik Ryszard Stojowski
Następca Maria Kurkarewicz
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi Brązowy Krzyż Zasługi Srebrny Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Medal Komisji Edukacji Narodowej Medal „Pro Memoria”
Odznaka „Zasłużony dla Sanoka”

ŻyciorysEdytuj

Krystyna Chowaniec urodziła się 22 listopada 1953 w Czarnej[1][2]. Jest córką pochodzących z Krystynopola Franciszka Flaka (żołnierz Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich) i Janiny z domu Wilczek (przedwojenna harcerka), w 1951 przesiedlonych do Czarnej w Bieszczadach[3][4][5][6].

Kształciła się w Liceum Ogólnokształcącym w Ustrzykach Dolnych[7]. Ukończyła studia historyczne na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie[1][6]. Pracowała jako nauczycielka historii w Łętowni, w Tyrawie Solnej oraz w Szkole Podstawowej nr 7 w Sanoku[8][1][6]. Od była zatrudniona w Kuratorium Oświaty[1], objęła stanowisko wizytatora w Kuratorium Oświaty z siedzibą w Krośnie oraz w Rzeszowie[2]. Od początku 1996 do 1 stycznia 1999 sprawowała funkcję przewodniczącej Komisji Pamięci Narodowej, działającej pod auspicjami Kuratorium Oświaty w Krośnie[9]. W Kuratorium Oświaty w Rzeszowie pracowała w ramach Zespołu Wychowania Patriotycznego od 2006 do 2010[9], pracowała na stanowisku starszego wizytatora w Wydziale Ewaluacji[10] i pełniła funkcję zastępcy rzecznika dyscyplinarnego[11][12]. W 2013 przeszła na emeryturę[13][1].

W trakcie nauki w szkole podstawowej w Czarnej wstąpiła do harcerstwa[6]. Podczas pracy nauczycielskiej była inicjatorką powstania 54 Drużyny Harcerskiej im. Kurierów Beskidzkich ZWZ-AK w Sanoku i została jej drużynową w latach 1986-1996[14][15][2]. Instruktorka harcerska Związku Harcerstwa Polskiego w stopniu harcmistrzyni. Od marca 1992 do 17 listopada 2007 po raz pierwszy pełniła funkcję komendantki Hufca ZHP Ziemi Sanockiej[16][17]. Ponownie wybrana na funkcję komendantki Hufca Ziemi Sanockiej im. ks. hm. Zdzisława Peszkowskiego 20 października 2011[18] i 21 listopada 2015[19][20][21]. Pełniła ją przez dwie kolejne kadencje do 16 listopada 2019[22]. Współpracowała przy redagowaniu pism „Harcerz Sanocki Mały. Harcerskie Pismo Młodych”'[23], „Materiały Historyczne Hufca ZHP Ziemi Sanockiej”[24]. W strukturze Chorągwi Podkarpackiej ZHP pracowała od 1997[6], pełniła funkcję zastępczyni komendanta chorągwi ds. kształcenia i pracy z kadrą (2004‒2010) oraz została szefem Zespołu Kadry Kształcącej[25][26][9][1]. Od września 2007 do grudnia 2013 była członkinią Rady Naczelnej ZHP[26][27][9] (od 5 grudnia 2010 pełniąc funkcję przewodniczącej Komisji Zewnętrznych Warunków Funkcjonowania Organizacji)[26]. Od 7 grudnia 2013 jest członkinią Centralnej Komisji Rewizyjnej ZHP[28][29][30][9] (ponownie wybrana 22 września 2018)[31].

Podjęła działalność na rzecz organizacji uroczystości patriotycznych, upamiętnień wydarzeń z historii Polski, edukacji patriotycznej[32]. Pełniła funkcję sekretarza Społecznego Komitetu Wydawniczego „San”, którego staraniem w 1992 wydano publikację pt. Kryptonim „San”. Żołnierze sanockiego Obwodu Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej 1939–1944, autorstwa Andrzeja Brygidyna[33].

W kadencji Rady Miasta Sanoka 1994-1998 zasiadała w Komisji Oświaty, Kultury, Sportu i Turystyki w charakterze członka spoza Rady[34]. Objęła funkcję prezesa zarządu Stowarzyszenia Wychowawców „Eleusis” w Sanoku, zarejestrowanego w 2001 i nawiązującego do tradycji ruchu abstynenckiego[35][36][37]. Była organizatorką uroczystości odsłonięcia rzeźby Sokolnika na fasadzie gmachu sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”[9]. Podjęła współpracę ze środowiskami katyńskimi[9], zainicjowała uhonorowanie ofiar zbrodni katyńskiej poprzez ustanowienie pomnika Golgota Wschodu i zasadzenie Dębów Pamięci na Cmentarzu Centralnym w Sanoku, którymi w latach 2009 i 2012 zostało upamiętnionych 26 oficerów i funkcjonariuszy związanych z ziemią sanocką[9][38]. W latach 1988 i 1990 uczestniczyła w Zjazdach Kurierów i Emisariuszy KG ZWZ -AK w Krakowie, a w późniejszych latach została organizatorką Rajdu Szlakiem Kurierów Beskidzkich ZWZ-AK[39][40] (zob. Beskidzka Trasa Kurierska „Jaga–Kora”[41]).

Autorka publikacji i opracowań historycznych, które ukazywały się m.in. na łamach czasopism „Rocznik Sanocki”, „Tygodnik Sanocki[42], „Góra Przemienienia”[43][9]. Była przewodniczącą kolegium redakcyjnego czasopisma Edukacja w Regionie, wydawanego przez Regionalne Centrum Edukacji w Sanoku[44]. Została członkiem zwyczajnym Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej[9]. Była inicjatorką powstania Klubu Historycznego im. Armii Krajowej w Sanoku 14 lutego 2010, sygnatariuszką jego aktu założycielskiego i została jego przewodniczącą[45][46][9].

Ma troje dzieci: córki Roksanę i Katarzynę oraz syna Marka[1].

PublikacjeEdytuj

Odznaczenia i wyróżnieniaEdytuj

Ordery i odznaczenia
Nagrody i wyróżnienia
Odniesienie w kulturze

Związany z Sanokiem poeta Jan Szelc napisał w 2003 wiersz pt. Kwiat goryczki z Berda, zadedykowany Krystynie Chowaniec i wydany w tomiku poezji pt. Odmawiam góry[76].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g Harcerka ↓.
  2. a b c d Świadek Historii ↓, s. 2.
  3. Marta Ziemniewicz, Tomasz Kogut: Dokończyli „przerwany marsz”. krosno.lasy.gov.pl, 2019-09-04. [dostęp 2021-03-12].
  4. Z Polski do Polski. rzeszow.tvp.pl, 2016-02-12. [dostęp 2021-03-12].
  5. Anna Łysyganicz: „Tu przeszłość spotyka się z teraźniejszością”. czarna.pl. [dostęp 2021-03-12].
  6. a b c d e Majdosz ↓.
  7. Krystyna Chowaniec. Prezentacja. facebook.com. [dostęp 2021-03-12].
  8. Izabela Wilk. Muzeum z tej ziemi wyrosłe. „Gazeta Sanocka – Autosan”. Nr 33 (396), s. 5, 20-30 listopada 1986. 
  9. a b c d e f g h i j k l m n o p Świadek Historii ↓, s. 3.
  10. Wydział Ewaluacji. ko.rzeszow.pl. [dostęp 2015-08-13].
  11. Joanna Kozimor. Nadal zawieszony. „Tygodnik Sanocki”. Nr 15 (1063), s. 4, 13 kwietnia 2012. 
  12. Rzecznik dyscyplinarny. podkarpacie.znp.edu.pl. [dostęp 2015-08-13].
  13. Sanoccy nauczyciele inaugurują rok szkolny. esanok.pl, 2013-08-29. [dostęp 2015-08-13].
  14. Józef Ząbkiewicz. Kurierska drużyna i jej drużynowa. „Gazeta Sanocka – Autosan”. Nr 33 (504), s. 3, 1–10 grudnia 1989. 
  15. Jan Łożański: W więzieniach PRL. Powojenne wspomnienia kuriera z Sanoka. Brzozów-Rzeszów: Muzeum Regionalne PTTK im. Adama Fastnachta w Brzozowie, Okręgowa Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich – Instytut Pamięci Narodowej w Rzeszowie, 1991, s. 86. ISBN 83-900130-0-2.
  16. Alicja Wolwowicz: Zarys dziejów sanockiego harcerstwa. W: 95 lat sanockiego harcerstwa 1911–2006. Sanok: 2006, s. 24.
  17. 100 lat. Suplement ↓, s. 36, 56.
  18. Rozkaz L. 12/2011. Chorągwie. Zmiany w jednostkach ZHP. zhp.pl, 2011-11-28. [dostęp 2016-02-06].
  19. Władze Hufca. zhpsanok.pl. [dostęp 2015-08-13].
  20. Jolanta Ziobro. Jedyni, niezastąpieni. „Tygodnik Sanocki”. Nr 48 (1248), s. 6, 27 listopada 2015. 
  21. Wybierali nowe władze. Harcerze po raz kolejny zaufali Krystynie Chowaniec. esanok.pl, 2015-11-21. [dostęp 2016-02-03].
  22. Sanocki Skaut. facebook.com, 2019-11-16. [dostęp 2019-12-03].
  23. Franciszek Oberc. Pisma szkolne i uczniowskie. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”. Nr 5: Prasa ziemi sanockiej – informator, s. 172, 2005. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X. 
  24. Franciszek Oberc. Pisma szkolne i uczniowskie. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”. Nr 5: Prasa ziemi sanockiej – informator, s. 177, 2005. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X. 
  25. Alicja Wolwowicz: Zarys dziejów sanockiego harcerstwa. W: 95 lat sanockiego harcerstwa 1911–2006. Sanok: 2006, s. 29.
  26. a b c 100 lat. Suplement ↓, s. 132.
  27. Zmiana warty. zhp.pl, 2007-09-10. [dostęp 2015-08-13].
  28. Członkowie CKR. ckr.zhp.pl. [dostęp 2015-08-13].
  29. Po Zjeździe ZHP. Nowe oblicze organizacji. 2013-12-08. [dostęp 2015-08-13].
  30. Centralna Komisja Rewizyjna ZHP. zhp.pl. [dostęp 2015-08-13].
  31. Skład CKR ZHP. ckr.zhp.pl. [dostęp 2021-03-12].
  32. Program edukacji patriotycznej w województwie podkarpackim w roku szkolnym 2009/10. ko.rzeszow.pl, 2009-09-02. [dostęp 2015-08-13].
  33. Andrzej Brygidyn: Kryptonim „San”. Żołnierze sanockiego Obwodu Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej 1939–1944. Sanok: Społeczny Komitet Wydawniczy „San”, 1992, s. 2.
  34. Królewskie Wolne Miasto Sanok. Informator miejski. Bydgoszcz: Journal, 1995, s. 16. ISBN 83-86002-54-9.
  35. Stowarzyszenie Wychowawców „Eleusis” w Sanoku. mojepanstwo.pl. [dostęp 2018-06-14].
  36. Stowarzyszenie Wychowawców „Eleusis” w Sanoku. krs-online.com.pl. [dostęp 2018-06-14].
  37. Stowarzyszenie Wychowawców „Eleusis” w Sanoku. trasakurierskalas.pl. [dostęp 2018-06-14].
  38. Marian Struś. Sanok nie zapomni. „Tygodnik Sanocki”. Nr 17 (911), s. 1, 6, 24 kwietnia 2009. 
    • Krystyna Chowaniec, Patron sanockiego harcerstwa – ksiądz harcmistrz Zdzisław Peszkowski, Rocznik Sanocki Tom X – Rok 2011, Sanok 2011, s. 17.
    Krystyna Chowaniec. Uroczystości dnia Katyńskiego w Sanoku. „Góra Przemienienia”. Nr 17 (299), s. 4–13, 26 kwietnia 2009. Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku. 
    Krystyna Chowaniec: Dęby Pamięci. Sanok: Komenda Hufca ZHP Ziemi Sanockiej im. ks. hm. Zdzisława Peszkowskiego, 2010, s. 40–42. ISBN 978-83-931109-3-3.
    Bartosz Błażewicz. Pamiętała młodzież, pamiętali seniorzy. „Tygodnik Sanocki”. Nr 42 (936), s. 3, 16 października 2009. 
    Jolanta Ziobro. Sanok uczcił ks. Peszkowskiego. „Tygodnik Sanocki”. Nr 40 (1089), s. 3, 12 października 2012. 
    Uroczystości Dnia Katyńskiego w Sanoku. ko.rzeszow.pl. [dostęp 2013-07-28].
  39. I Rajd Szlakiem Kurierów Beskidzkich. „Tygodnik Sanocki”. Nr 15 (1063), s. 7, 13 kwietnia 2012. 
  40. Świadek Historii ↓, s. 2, 3.
  41. Zygmunt Pelczar. Beskidzka trasa kurierska „Jaga-Kora”. „Nasz Rymanów”. Nr 12 (143), s. 11, 2012. ISSN 1641-5515. 
  42. Krystyna Chowaniec. Z dziejów łączności ZWZ-AK z polskim rządem na uchodźstwie. Kurierzy. „Tygodnik Sanocki”. Nr 27 (1227), s. 9, 3 lipca 2015. 
  43. Krystyna Chowaniec. 95 lat sanockiego harcerstwa. „Góra Przemienienia”. Nr 39 (163), s. 17, 24 września 2006. Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku. 
  44. Franciszek Oberc. Pisma naukowe i popularnonaukowe. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”. Nr 5: Prasa ziemi sanockiej – informator, s. 197, 2005. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X. 
  45. Piotr W. Kurek: Zadania, organizacja i formy działalności Klubów Historycznych im. Armii Krajowej. Podkarpackie Kuratorium Oświaty, 2010-03-16. s. 33, 34. [dostęp 2017-01-28].
  46. 100 lat. Suplement ↓, s. 91.
  47. Historia. biblioteka.sanok.pl. [dostęp 2015-08-13].
  48. Zygmunt Pelczar. Zaproszenie. „Nasz Rymanów”. Nr 12 (143), s. 6, Grudzień 2012. ISSN 1641-5515. 
    Zygmunt Pelczar. Beskidzka trasa kurierska „Jaga-Kora”. „Nasz Rymanów”. Nr 12 (143), s. 11, Grudzień 2012. ISSN 1641-5515. 
    Jacek Smulski: Beskidzka Trasa Kurierska „JAGA – KORA”. galicjusz.pl. [dostęp 2015-08-13].
    Historie niezwykłe. „Orzeł” z Budapesztu. Wspomnienia kuriera KG AK. demart.com.pl/. [dostęp 2015-08-13].
  49. M.P. z 2011 r. nr 34, poz. 412.
  50. Jolanta Ziobro. Odznaczeni przez prezydenta. „Tygodnik Sanocki”. Nr 20 (1018), s. 2, 20 maja 2011. 
  51. M.P. z 2001 r. nr 23, poz. 405.
  52. Marian Struś. Sanok zawsze kochał wojsko. „Tygodnik Sanocki”. Nr 32 (1131), s. 4, 16 sierpnia 2013. 
  53. Sanockie obchody Święta Wojska Polskiego. esanok.pl, 2013-08-13. [dostęp 2015-08-13].
  54. Uroczystość wręczenia „Medali 100-lecia Odzyskania Niepodległości”. rzeszow.uw.gov.pl, 2018-11-27. [dostęp 2018-11-28].
  55. Bartosz Błażewicz. Konferencja ekologów. „Tygodnik Sanocki”. Nr 45 (365), s. 2, 6 listopada 1998. 
  56. Alicja Wolwowicz: Zarys dziejów sanockiego harcerstwa. W: 95 lat sanockiego harcerstwa 1911–2006. Sanok: 2006, s. 28.
  57. 100 lat. Suplement ↓, s. 17.
  58. Jubileuszowy Zlot Hufca Bieszczadzkiego ZHP w Lesku. lesko.pl, 2012-10-02. [dostęp 2015-08-13].
  59. 85 lat sanockiego harcerstwa. „Tygodnik Sanocki”. Nr 39 (255), s. 4, 27 września 1996. 
  60. Rozkaz L. 6/2014 z 22 maja 2014. zhpsanok.pl, 2015-01-14. [dostęp 2017-07-08].
  61. a b Sprawozdanie z działalności Hufca ZHP Ziemi Sanockiej w 2014 r.. zhpsanok.pl. [dostęp 2015-08-13].
  62. Muzeum z tej ziemi wyrosłe. „Gazeta Sanocka – Autosan”. Nr 33 (396), s. 5, 20–30 listopada 1986. 
  63. Krystyna Chowaniec. Opinie. „Gazeta Sanocka – Autosan”. Nr 35 (398), s. 6, 10–20 grudnia 1986. 
  64. Marian Struś. Gala z gwiazdami. „Tygodnik Sanocki”. Nr 21 (915), s. 7, 22 maja 2009. 
  65. Franciszek Oberc. Samorząd miejski Sanoka a wybitni sanoczanie. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”. Nr 11: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1990–2010, s. 559, 2014. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X. 
  66. A. Jarosz: Najlepsi z najlepszych…, czyli Nagrody Rady Miasta Sanoka, Burmistrza i Kapituły Regionalnego Konkursu Promocyjnego. sanok24.pl, 2009-05-20. [dostęp 2015-08-13].
  67. Wręczono Nagrody Burmistrza i Rady Miasta Sanoka. sanok.pl, 2017-06-22. [dostęp 2017-06-22].
  68. Rozkaz L. 15/2009 z 16 listopada. zhpsanok.pl, 2015-01-14. [dostęp 2015-08-13].
  69. 100 lat. Suplement ↓, s. 85.
  70. Nagroda Honorowa „Świadek Historii”. ipn.gov.pl. s. 2–3. [dostęp 2015-08-13].
    Historia ma ludzką twarz. supernowosci24.pl, 2014-12-04. [dostęp 2015-08-13].
    Nagroda „Świadek Historii” dla Krystyny Chowaniec z Sanoka. powiat-sanok.pl, 2014-07-16. [dostęp 2015-08-13].
  71. Święto Wojska Polskiego w Sanoku 2016. wku.wp.mil.pl, 2016-08-23. [dostęp 2017-06-13].
  72. Wręczono Nagrody Burmistrza i Rady Miasta Sanoka. sanok.pl, 2017-06-22. [dostęp 2018-04-09].
  73. Uchwała Nr XLIX/421/18 Rady Miasta Sanoka z dnia 20.02.2018r. w sprawie nadania honorowego obywatelstwa. bip.um.sanok.pl, 2018-02-27. [dostęp 2018-06-29].
  74. Wtorek, 20 II – XLIX Sesja Rady Miasta Sanoka. sanok.pl, 2018-02-19. [dostęp 2018-04-09].
  75. Sanok ma nowych Honorowych Obywateli Miasta. sanok.pl, 2018-04-06. [dostęp 2018-04-09].
  76. Jan Szelc: Odmawiam góry. Sanok: Oficyna Wydawnicza Miejskiej Biblioteki Publicznej w Sanoku, 2004, s. 77. ISBN 83-919470-7-6.

BibliografiaEdytuj