Otwórz menu główne

LEW EL3 – wąskotorowa lokomotywa elektryczna produkowana w niemieckim zakładzie LEW Hennigsdorf w latach 1951-1978. EL3 produkowane było głównie na rynek rodzimy, jednak niewielka część tego typu lokomotyw trafiła na eksport. Elektrowóz wykorzystywano głównie na kolejach górniczych w NRD, ZSRR, Polsce i Jugosławii. Wąskotorowe lokomotywy LEW używane były w Niemczech do 1999 roku.

EL3
4-596-75-A2 Meuselwitz 28.12.07 (1).JPG
EL3 w niemieckim Meuselwitz
Producent Niemiecka Republika Demokratyczna LEW Hennigsdorf
Lata budowy 1951–1978
Układ osi Bo'Bo'
Masa służbowa 75 t
Długość ze zderzakami 13 700 mm
Szerokość 2370 mm
Wysokość 5100 mm
Średnica kół 950 mm
Liczba silników 4
Moc ciągła 620 kW (4×155 kW)
Moc godzinna 740 kW (4×185 kW)
Napięcie zasilania 600 lub 1200 V DC
Maksymalna siła pociągowa 76 kN (przy mocy ciągłej)
105 kN (przy mocy godzinnej)
235 kN (przy rozruchu)
Maksymalna prędkość eksploatacyjna 50 km/h
System hamulca Knorr-Bremse
Portal Portal Transport szynowy

Spis treści

HistoriaEdytuj

Na początku lat 50. XX wieku w zakładach Lokomotivbau Elektrotechnische Werke Hennigsdorf zaprojektowano trzy typy lokomotyw elektrycznych dla kopalni odkrywkowych – dwuczłonową, normalno- lub szerokotorową EL1, jednoczłonową, normalno- lub szerokotorową EL2 i jednoczłonową, wąskotorową EL3. Projekt lokomotyw oparty był na konstrukcjach AEG powstałych w późnych latach 20. XX wieku, jednak modernizowanych podczas i po II wojnie światowej[1].

KonstrukcjaEdytuj

PudłoEdytuj

Ściany boczne pudła EL3 wykonane zostały z jednego arkusza blachy stalowej o grubości 30–35 mm, przyspawanych do stalowych belek poprzecznych i blach tworzących płytę podłogową. Nadwozie oparte jest na wózkach na ośmiu ślizgowych oparciach, po czterech na każdy wózek. Przed i za kabiną maszynisty znajdują się przedziały maszynowe. W przedniej skrzyni znajdowały się na wentylatory silników, sprężarkę powietrza i akumulatory. W tylnej części zamontowano bloki oporów rozruchowych i hamowania[2].

Podwozie i wózkiEdytuj

Podwozie EL3 stanowiły dwa dwuosiowe wózki napędowe o rozstawie kół 900 mm. Ułożyskowane ślizgowo zestawy kołowe, umieszczone zostały w staliwnych widłach ramy wózka. Zestawy kołowe oparte były na sprężynach śrubowych połączonych ze sprężynami piórowymi. Połączenie to wyrównywało nacisk na obie osie wózka, umożliwiając pokonywanie stromych podjazdów po ułożonych tymczasowo torowiskach. Wózek składał się z trzech poprzecznic i dwóch podłużnic połączonych spawami. Do zewnętrznej poprzecznicy przynitowany był sprzęg, natomiast na środkowej znajdował się sworzeń umożliwiający obrót wózka względem pudła lokomotywy[2].

Zatrzymanie pociągu umożliwiały jednostronne, żeliwne hamulce klockowe uruchamiane za pomocą dwóch tłoczków powietrznych produkcji Knorr-Bremse. Tylny wózek wyposażony był także w hamulec ręczny[2].

NapędEdytuj

 
Trzy pantografy lokomotywy użytkowanej w Niemieckiej Republice Demokratycznej

Czterobiegunowe silniki trakcyjne połączone szeregowo, zawieszone były w ramach wózka za nos. Przenoszenie momentu obrotowego na zestawy kołowe możliwe było za pomocą jednostronnej walcowej przekładni o prostych zębach. Cztery silniki trakcyjne o łącznej maksymalnej mocy godzinnej wynoszącej 740 kW, pozwalały przy 28 km/h rozwinąć 105 kN siły pociągowej. EL3 zasilane były prądem stałym o napięciu 600 lub 1200 V[2].

Elektrowozy posiadają dwie pary sterowanych pneumatycznie odbieraków prądu umieszczonych równolegle na obu przedziałach maszynowych. Ze względu na zastosowanie sieci trakcyjnej z prawej lub lewej strony toru, pantografy unosiły się ukośnie względem osi lokomotywy. Część lokomotyw użytkowanych w NRD posiadała także pantograf środkowy, umożliwiający pobieranie prądu z trakcji nad środkiem toru[2].

Kabina maszynistyEdytuj

Kabina maszynisty znajdowała się w połowie długości pudła, w obniżeniu między wózkami jezdnymi. Przy ścianach czołowych zamontowano pulpity sterownicze z podstawowym oprzyrządowaniem, m.in. – prędkościomierzem, manometrami hamulców, amperomierzami, woltomierzami i kranem hamulca. Nastawnik jazdy wraz z nawrotnikiem oraz przełącznikiem połączenia silników (praca szeregowa bądź szeregowo-równoległa) umiejscowiony był w konsoli znajdującej się pośrodku kabiny. Na każdej ze ścian bocznych znajdowały się drzwi wejściowe otwierane do wewnątrz kabiny oraz okno, a w ścianach czołowych, umieszczone są dwie szyby. Część EL3 wyposażona była w przełącznik napięcia zasilania, a także sterowanie wielokrotne[2].

EksploatacjaEdytuj

W latach 1951–1978 powstało około 790 lokomotyw LEW EL3. 619 maszyn użytkowano w byłej NRD, 53 sztuki trafiły do Polski (KWB Konin i KWB Turów). Resztę lokomotyw wyeksportowano do Związku Radzieckiego i Jugosławii[3].

Państwo Lata dostaw Liczba Źródło
  NRD 1951-1978 619 [4]
  ZSRR 1951-1973 ?
  PRL 1955-1964 53 [2]
  Jugosławia 1951-1978 ?

PrzypisyEdytuj

  1. Tomasz Gałka: EL2 (ang.). locomotives.com.pl. [dostęp 2013-01-26].
  2. a b c d e f g Krzysztof Zintel. Wąskotorowe lokomotywy elektryczne na tor 900 mm w kopalniach węgla brunatnego. „Świat Kolei”. 6/2003, s. 30-35, czerwiec 2003. Łódź: EMI-PRESS. ISSN 1234-5962. 
  3. Krzysztof Zintel. Lokomotywy elektryczne typu EL2. „Świat Kolei”. 1/2005, s. 14-21, styczeń 2005. Łódź: EMI-PRESS. ISSN 1234-5962. 
  4. Schmalspur-Elektrolokomotive EL3 (niem.). grubenbahn.de. [dostęp 2013-03-17].