Otwórz menu główne

Lilia Henry’ego (Lilium henryi Baker) – gatunek byliny cebulowej z rodziny liliowatych. Występuje w południowo-środkowych Chinach, w prowincjach Kuejczou, Hubei i Jiangxi[4]. Uprawiany jako roślina ozdobna. Nazwa gatunkowa upamiętnia jego odkrywcę, irlandzkiego botanika Augustine Henry (1857–1930)[5].

Lilia Henry’ego
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd liliowce
Rodzina liliowate
Rodzaj lilia
Nazwa systematyczna
Lilium henryi Baker
Gard. Chron. III, 1888(2): 660 1888[2]
Podgatunek Lilium henryi var. citrinum
Lilia ‘Black Beauty’, mieszaniec L. henryi × L. speciosum[3]

MorfologiaEdytuj

Organy podziemne
Ciemnopurpurowa[6] cebula o średnicy do 7 cm[7]. Na podziemnej części pędu wyrastają cebulki przybyszowe[8].
Łodyga
Naga, purpurowo nakrapiana, z cebulkami przybyszowymi w kątach niektórych liści, osiągająca do 100–200(300) cm[7].
Liście
Dwupostaciowe: górne owalne o długości 2–4 cm i szerokości 1,5–2,5 cm, niższe podłużne, lancetowate o długości 7,5–15 cm i szerokości 2–2,7 cm[4]. Grube, błyszczące, nagie lub z rzadka owłosione na nerwach od spodu[7].
Kwiaty
Kwiatostanem jest grono, złożone z 2–20 zwieszonych, bezwonnych kwiatów[7], zebranych po dwa na każdej osi bocznej[4]. Niezróżnicowany na kielich i koronę okwiat składa się z sześciu pomarańczowych, mocno wywiniętych na zewnątrz, lancetowatych, mierzących 5–8 cm na 1–2 cm listków z krótkim paznokciem[7][4]. Przy nasadzie listków okwiatu zielone miodniki, którym towarzyszą rzadkie, ciemne plamki i długie brodawki[7][4]. Pręciki 4,5–5 cm długie, z pomarańczowymi pylnikami o długości 1,2–1,7 cm; szyjka słupka długości ok. 5 cm, zalążnia ok. 1,5 cm[7][4].
Owoc
Podłużna torebka długości 4–4,5 cm i szerokości ok. 3,5 cm[4].

Biologia i ekologiaEdytuj

Bylina cebulowa, kwitnie w czerwcu i lipcu[7] lub w sierpniu[9][5]. Siedliskiem są stoki górskie na wysokości od 700 do 1100 m. n.p.m., porośnięte świetlistymi lasami, zaroślami lub ziołoroślami[4][7]. Kwiaty są autosterylne – wymagają zapalenia krzyżowego[10]. Nasiona kiełkują epigeicznie (nadziemnie) i wolno[11]. Liczba chromosomów 2n = 24[4].

Wyróżniany jest podgatunek Lilium henryi var. citrinum Wallace[2], o żółtozielonych kwiatach[12].

UprawaEdytuj

Lilia Henry'ego jest uprawiana jako roślina ozdobna w ogrodach i parkach. W wyniku krzyżowania z innymi liliami powstało wiele mieszańców o zróżnicowanej barwie kwiatów.[13]

Wymaga podłoża zasadowego i głębokiego sadzenia cebul[9]. Jest stosunkowo łatwa w uprawie[7], dość odporna na choroby, choć mogą u niej występować mozaika wirusowa, zgnilizna cebul, szara pleśń[5] oraz rdza lilii, wywołana przez Uromyces lilii[14]. W przypadku chorób wirusowych może przetrwać wiele lat mimo bycia nosicielem[15]. Mrozoodporność: strefa 5[7].

Można ją rozmnażać wegetatywnie, oddzielając powstające na podziemnym odcinku pędu cebulki przybyszowe[16], lub otrzymując nowe cebule z łusek oddzielonych od cebuli matecznej[9]; a także generatywnie, przy czym nasiona wysiewać należy tuż po zbiorze, w przeciwnym razie czas kiełkowania może się wydłużyć nawet do roku[11].

PrzypisyEdytuj

  1. P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2015-03-15].
  2. a b Lilium henryi Baker. ThePlantList. [dostęp 2017-07-16].
  3. Lilium 'Black Beauty'. Missouri Botanical Garden. [dostęp 2017-07-16].
  4. a b c d e f g h i Henry's Lily - Lilium henryi. Encyclopedia of Life. [dostęp 2017-07-16].
  5. a b c Lilium henryi. Missouri Botanical Garden. [dostęp 2017-07-16].
  6. K. Mynett: Lilie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1992, s. 12. ISBN 83-09-01528-3.
  7. a b c d e f g h i j k B. Grabowska, T. Kubala: Lilie. Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo, 2010, s. 42. ISBN 978-83-7506-506-0.
  8. B. Grabowska, T. Kubala: Lilie. Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo, 2010, s. 33. ISBN 978-83-7506-506-0.
  9. a b c K. Mynett: Lilie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1992, s. 27. ISBN 83-09-01528-3.
  10. K. Mynett: Lilie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1992, s. 83-84. ISBN 83-09-01528-3.
  11. a b K. Mynett: Lilie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1992, s. 99-100. ISBN 83-09-01528-3.
  12. Species Lilium, Species Lily Lilium henryi var. citrinum. Dave's Garden. [dostęp 2017-07-16].
  13. W. Mölzer: Kwitnący ogród. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1983, s. 142. ISBN 83-09-00613-6.
  14. K. Mynett: Lilie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1992, s. 186. ISBN 83-09-01528-3.
  15. K. Mynett: Lilie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1992, s. 191. ISBN 83-09-01528-3.
  16. K. Mynett: Lilie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1992, s. 107. ISBN 83-09-01528-3.