Macewa

żydowska stela nagrobna

Macewa (hebr. ‏מַצֵּבָה‎ „nagrobek”) – żydowska stela nagrobna, najczęściej w formie pionowo ustawionej, prostokątnej płyty kamiennej lub drewnianej (od XIX w. także żeliwnej) zwieńczonej linią prostą, trójkątem, półkolem lub dwoma odcinkami koła. Górną jej część wypełnia płaskorzeźba, dolną zaś inskrypcja (epitafium).

Macewy
Macewa z Cieszowej
Macewy w lapidarium dawnego cmentarza żydowskiego w Szczecinie
Macewa na cmentarzu żydowskim w Zabrzu
Macewa w muzeum w Koninie
Nietypowa macewa na Cmentarzu w Częstochowie
Macewa w lapidarium dawnego cmentarza żydowskiego w Kołobrzegu

Płaskorzeźby mają znaczenie nie tylko dekoracyjne, lecz także symboliczne – ich elementy symbolizują cechy zmarłego. Niektóre z motywów dekoracyjnych występujących na macewach przeznaczone są dla przedstawicieli tradycyjnych grup społeczności żydowskiej, np. dla osoby pochodzącej z rodu kapłańskiego (kohena) – złożone w geście modlitwy dłonie, dla potomka rodu lewitów – dzbanek, dla uczonego lub rabinakorona Tory lub księga, dla kobiety świecznik, dla potomków pokolenia Judy – lew.

Z biegiem czasu nadawano macewom coraz bardziej złożoną formę architektoniczną, z gzymsami, kolumnami, wnękami, zaś jej wysokość rosła, osiągając nieraz 4 metry.

Zobacz teżEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Słownik Terminologiczny Sztuk Pięknych, PWN, 1969