Otwórz menu główne

Manasterz (powiat przeworski)

wieś w województwie podkarpackim, powiecie przeworskim
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie podkarpackim, w powiecie przeworskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.

Manasterzwieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przeworskim, w gminie Jawornik Polski[4][5]. Leży nad rzeką Mleczką.

Manasterz
Stacja kolejki wąskotorowej
Stacja kolejki wąskotorowej
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat przeworski
Gmina Jawornik Polski
Liczba ludności (2011) 905[1][2]
Strefa numeracyjna 16
Kod pocztowy 37-230[3]
Tablice rejestracyjne RPZ
SIMC 0604070
Położenie na mapie gminy Jawornik Polski
Mapa lokalizacyjna gminy Jawornik Polski
Manasterz
Manasterz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Manasterz
Manasterz
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Manasterz
Manasterz
Położenie na mapie powiatu przeworskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu przeworskiego
Manasterz
Manasterz
Ziemia49°56′39″N 22°21′38″E/49,944167 22,360556

Do 1954 roku istniała gmina Manasterz. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa przemyskiego.

Części wsiEdytuj

Integralne części wsi Manasterz[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0604086 Mijów część wsi
0604092 Na Dziale przysiółek
0604100 Niewaźka przysiółek
0604117 Oblasek przysiółek
0604123 Rzeki przysiółek

HistoriaEdytuj

Z wykopalisk w Manasterzu wynika istnienie osady otwartej z okresu VII w. p.n.e. Niszczycielskie najazdy Hunów na przełomie V i VI wieku spaliły osadę. Przebywały na tych terenach plemiona słowiańskie, czy też związek plemienny Lędzian. Odkryte w pobliżu Manasterza ślady domostw z XIII w. świadczą, że były w tych okolicach półziemianki, najczęściej o wymiarach 4 x 4 m, z kamiennym piecem w rogu chaty i słupami podtrzymującymi ściany i dach. Badania wykopaliskowe sugerują istnienie w X-XIII wieku osadnictwa obronnego oraz przypuszczalnie świątyni (manasteru), od którego pochodzi nazwa miejscowości.

Historia Manasterza ściśle wiąże się z historią parafii utworzonej przed rokiem 1452. Pierwotny kościół drewniany, pw. św. Katarzyny PM, zbudowany został wraz z utworzeniem parafii w roku 1452. Taką datę, umieszczona na belce kościelnej, odnalazł biskup Wacław Hieronim Sierakowski wizytujący parafię w roku 1745 roku. W 1479 proboszczem w Manasterzu był Jan z Hyżnego. W roku 1611 dawne uposażenie parafii odnowiła kolatorka księżna Anna Ostrogska z Jarosławia.

W 1624 roku, w oktawę święta Bożego Ciała, na Manasterz napadli Tatarzy i go zniszczyli ogniem i mieczem. Jeszcze tragiczniejsze okazały się najazd szwedzki w 1655 i najazd księcia siedmiogrodzkiego Jerzego II Rakoczego w 1657 roku. Przy końcu maja 1772 roku przez Manasterz przeszły wojska austriackie generałów Esterhazyego i Hadika, dokonując I rozbioru Polski. W wyniku rozbioru ziemie te znalazły się pod austriackim panowaniem i otrzymały nazwę Królestwa Galicji i Lodomerii.

W roku 1783 kościół w Manasterzu był bardzo zniszczony. Rozebrano go w roku 1881. Obecny kościół murowany zbudowano w latach 1881-82, kosztem kolatora Józefa Kellermana. Poświęcono go w roku 1886. Konsekrował świątynię pw. św. Katarzyny w roku 1895 biskup sufragan przemyski Jakub Glazer (1887–1898).

ZabytkiEdytuj

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa podkarpackiego[6]:

  • zespół kościoła pw. św. Katarzyny. Stary, drewniany kościół rozebrano w 1881 roku. Fundatorem obecnej świątyni był właściciel majątku Józef Kellerman. Część wyposażenia barokowego przeniesiono ze starego kościoła. Krzyż gotycki pochodzi z 1522 roku. Organy 9-głosowe ufundował w roku 1894 ksiądz Wojciech Białas. Polichromie wykonał w roku 1960 art. J. Gross z Gliwic;
    • dzwonnica, 1910;
    • ogrodzenie metalowe, 1928;
  • dworzec kolejki wąskotorowej i magazyn, XIX/XX w., nr rej.: A-463 z 30.09.1991 (dec.: kolejka wąskotorowa Przeworsk-Dynów).


PrzypisyEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj