Otwórz menu główne

Maria Maryla Rondomańska (ur. 24 października 1924 Wilno, zm. 26 października 2018 Guirsch k. Arlon, Belgia) – sanitariuszka w powstaniu warszawskim, żołnierz dywizji generała Maczka, lekarka, działaczka Polonii belgijskiej.

Maria Rondomańska
‘’Maryla’’
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 24 września 1924
Wilno
Data i miejsce śmierci 26 października 2018
Guirsch (Belgia)
Odznaczenia
Krzyż z Mieczami Orderu Krzyża Niepodległości
Maria Rondomańska w 1943 r

ŻyciorysEdytuj

Urodziła się 24 października 1924 w Wilnie[1] jako córka Stanisława Rondomańskiego (1897-1940) i Albiny z domu Peksza (1885–1978). Jej ojciec był lekarzem wojskowym w Korpusie Ochrony Pogranicza w Wilnie.[2]

Uczęszczała do Gimnazjum im. Elizy Orzeszkowej w Wilnie. Przed wybuchem drugiej wojny światowej w 1939 roku znalazła się z rodzicami i młodszą siostrą w Warszawie, gdzie jej ojciec, major i lekarz, dostał posadę wykładowcy w Centrum Wyszkolenia Sanitarnego w Szpitalu Ujazdowskim. W czasie wojny dorabiała w okupowanej Warszawie pracą fizyczną, jednocześnie kontynuując naukę w tajnych kompletach w warszawskim Gimnazjum Królowej Jadwigi.

W czerwcu 1942 roku zdała podziemną maturę, a następnie przez dwa lata uczęszczała do szkoły medycznej dr Jana Zaorskiego. Jej matka pracowała w Radzie Głównej Opiekuńczej w Warszawie i działała w konspiracji w Armii Krajowej. Jej ojciec wziął udział w wojnie obronnej 1939 roku, dostał się do niewoli sowieckiej, został osadzony w obozie jenieckim w Kozielsku i w 1940 roku został wraz z innymi polskimi jeńcami z Kozielska zamordowany w Katyniu.[3]

W konspiracji była kurierką, pomagała zaopatrywać członków ruchu oporu i osoby ukrywające się w nowe dokumenty. W powstaniu warszawskim 1944 roku była sanitariuszką w pukcie opatrunkowym przy Alejach Ujazdowskich[4].

Po upadku powstania warszawskiego została wywieziona do niemieckiego obozu jenieckiego Altengrabow (stalag XI A), następnie do obozu Oberlangen (stalag VI C) przy granicy z Holandią. Po wyzwoleniu obozu 12 kwietnia 1945 przez I Dywizję Pancerną gen. Stanisława Maczka była, w ostatnim miesiącu wojny, pielęgniarką w tej dywizji.

Po wojnie była na emigracji w Anglii, a potem w Belgii, gdzie po ukończeniu studiów medycznych na Wolnym Uniwersytecie Brukselskim była lekarzem domowym i anestezjologem w klinikach w La Hestre i La Louvière[5].

Współpracowała z belgijskim Czerwonym Krzyżem, organizacjami Femmes Battues, Lekarze bez Granic, Restos du Cœur. Organizowała transporty humanitarne i była zaangażowana w pomoc dla opozycji w PRL. Była członkiem-założycielem organizacji polonijnych „Lelewel ASBL", "Solidarité européenne" i "Fundacji Polonia International"[6].

Od 11 października 1952 była zamężna z Konradem Edwardem Nagodą-Niklewiczem (1922-2012), tłumaczem, z którym miała troje dzieci. Czwarte dziecko adoptowała. Pod koniec życia mieszkała w Brukseli przy Alei Luizy.

W 2010 ambasada R.P. w Belgii i Rada Polonii Belgijskiej przyznała jej tytuł Polaka Roku 2009. W 2014 prezydent Bronisław Komorowski odznaczył ją w Brukseli Krzyżem z Mieczami Orderu Krzyża Niepodległości[7].

Zmarła w Belgii 26 października 2018.

Urna z jej prochami została sprowadzona do Polski w związku z uroczystościami 75-tej rocznicy powstania warszawskiego i spoczęła w Panteonie Żołnierzy Polski Walczącej na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.[8]

PrzypisyEdytuj

  1. Data urodzenia według nekrologu
  2. Tomasz Pawlak, Stanisław Rondomański i jego żona Albina
  3. Fotografia Stanisława Rondomańskiego z 1932 roku
  4. Robert Bielecki, Żołnierze Powstania Warszawskiego, Warszawa 1995, t. 1. s. 218, 388, t. 2, s. 149, 414
  5. Acta Anaesthesiologica Belgica, t. 19-20 (Acta Medica Belgica, 1968), s. 23
  6. Idesbald Goddeeris, Polonia belgijska w pierwszych latach po II wojnie światowej, Warszawa 2005, s. 185
  7. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 października 2014 r. o nadaniu orderu i odznaczeń (M.P. z 2015 r. poz. 22)
  8. Nekrolog

Linki zewnętrzneEdytuj