Marsz głodowy 30 lipca 1981 w Łodzi

protest społeczny

Marsz głodowy 30 lipca 1981 w Łodzi – największy z serii marszów głodowych, protestów społecznych, które miały miejsca latem 1981. Odbył się 30 lipca 1981 na ulicy Piotrkowskiej w Łodzi. Według różnych szacunków wzięło w nim udział od 20 do 100 tysięcy osób i okazał się największym masowym protestem w Polsce po sierpniu 1980[1][2].

Tablica pamiątkowa poświęcona Marszowi głodowemu na budynku przy ul. Piotrkowskiej 258/260

Geneza edytuj

 
Kartka na mięso z 1981 roku

28 lutego 1981 Rada Ministrów ogłosiła uchwałę w sprawie reglamentacji mięsa i jego przetworów[3]. Sprzedaż mięsa „na kartki” weszła w życie 1 kwietnia 1981. Od maja 1981 r. wprowadzono także reglamentację przetworów mięsnych, masła, mąki, przetworów zbożowych i ryżu, zaś w czerwcu także mleka dla niemowląt[4][5]. Posiadanie kartki jednak nie gwarantowało zakupu towaru, często trzeba było stać w długich kolejkach.

Słabe zaopatrzenie sklepów, w połączeniu z decyzją rządu z 23 lipca, zmniejszającą kartkowe przydziały mięsa z jednoczesną podwyżką cen żywności, spowodowały pod koniec lipca 1981 zorganizowanie w całym kraju tzw. marszów głodowych, koordynowanych przez związkowców z NSZZ „Solidarność”. Pierwsze takie marsze odbyły się 25 lipca 1981 w Kutnie i Łodzi z udziałem kilku tysięcy osób. W następnych dniach podobne marsze zorganizowano w kolejnych miastach Polski[6][7].

Przebieg edytuj

15 lipca 1981 na Walnym Zgromadzeniu Delegatów Ziemi Łódzkiej NSZZ „Solidarność” podjęto uchwałę o zorganizowaniu kilkudniowego protestu w związku z dramatycznym zaopatrzeniem sklepów. Termin akcji skonkretyzowano 23 lipca, kiedy to Zarząd Regionu podjął decyzję o wszczęciu akcji w dniach 27–30 lipca. W okresie tym wstrzymano się od strajków, by nie dawać rządzącym pretekstu do zrzucenia winy za braki na rynku na przerwy w pracy. Pomysłodawczynią i liderką marszu była Janina Kończak[8], przewodnicząca zespołu zajmującego się sprawami socjalno–bytowymi w ZR Ziemi Łódzkiej[9]. 27 lipca Zarząd wydał komunikat, w którym zwracał się do władz o rozwiązanie problemów zaopatrzeniowych, w tym m.in.: wyciągnięcia konsekwencji wobec odpowiedzialnych za problemy, usprawnienia reglamentacji, cofnięcia decyzji o obniżeniu przydziałów mięsa i wędlin[10]. Każdego dnia akcji organizowano przejazdy wzdłuż ulicy Piotrkowskiej 130 pojazdów MPK, PKS i „Transbudu”, na których przymocowano transparenty z napisami, m.in.: „Głód doktryną socjalizmu”, „Naszym dzieciom jeść”, „Rząd rządzi, partia kieruje, naród głoduje”, „Stój Polaku, stój w kolejce aż ci z bólu pęknie serce”, „Głodni wszystkich krajów łączcie się”, „Jeśli chcecie obronić swoje dupy – dajcie mięsa, chleba, zupy”. Pojazdy z włączonymi światłami i sygnałami dźwiękowymi każdorazowo zatrzymywały się przed Urzędem Miasta, zaś z głośników zachęcano łódzkie kobiety pracy do przyjścia na marsz 30 lipca[11].

30 lipca o godz. 14:00 mieszkańcy zaczęli się gromadzić na Placu Katedralnym. Do zgromadzonych przemówili biskup Józef Rozwadowski oraz przewodniczący ZR Ziemi Łódzkiej Andrzej Słowik. Przemarsz wyruszył ok. godz. 15:50 ulicą Piotrkowską w stronę Placu Wolności. Maszerowały w nim głównie kobiety z dziećmi, co wg organizatorów miało podkreślić dramatyzm sytuacji oraz zminimalizować prawdopodobieństwo prowokacji ze strony służb. Protestujący nieśli transparenty z napisami, m.in.: „Nie dzielić Polski, dzielić chleb”, „Czy głodne dzieci to cel socjalizmu”, „Dzieci – przyszłość narodu – umrą z głodu”, „35 lat partyjnej władzy. Jesteśmy głodni, będziemy nadzy”, „Partia Lenina cytuje, a naród głoduje”. Przed siedzibą władz miasta głos zabrali Andrzej Słowik i Janina Kończak, która odczytała postulaty adresowane do władz. Odśpiewano hymn, Rotę i Boże, coś Polskę. Marsz zakończył się na Placu Wolności przemówieniami związkowców[12].

Marsz był legalny, władze wydały zgodę na przemarsz ul. Piotrkowską, nie godząc się na przejście równoległą Aleją Kościuszki, gdzie mieścił się miejski komitet PZPR, a aprobatę wyraziła nawet prorządowa organizacja Front Jedności Narodu. Przemarsz zabezpieczały związkowe służby porządkowe, nie doszło do interwencji MO. Oprócz łodzian w marszu wzięły udział delegacje robotników z Aleksandrowa Łódzkiego, Bełchatowa, Brzezin, Głowna i Łasku. Przebieg protestu relacjonowało 99 dziennikarzy, w tym ze Stanów Zjednoczonych, RFN i Francji[13].

Upamiętnienie edytuj

W 40 rocznicę marszu, w lipcu 2021 na budynku dawnej siedziby Zarządu Regionalnego NSZZ „Solidarność” przy ul. Piotrkowskiej 258/260 odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą marszowi, ufundowaną przez łódzki oddział Instytutu Pamięci Narodowej[14].

Zobacz też edytuj

Przypisy edytuj

  1. Pilarski 2021 ↓, s. 3.
  2. Anna Gronczewska, Marsz głodowy Piotrkowską [online], lodz.gazeta.pl, 20 sierpnia 2010 [dostęp 2013-03-19] (pol.).
  3. M.P. z 1981 r. nr 18, poz. 152.
  4. Koniec życia na kartki [online], Polskie Radio, 1 sierpnia 2012 [dostęp 2013-03-19] (pol.).
  5. 30 lat temu wprowadzono kartki na mięso – rp.pl [online], web.archive.org, 8 czerwca 2015 [dostęp 2021-09-24] [zarchiwizowane z adresu 2015-06-08].
  6. Hubert Bekrycht: 40. rocznica Marszu Głodowego w Łodzi. dzieje.pl, 2021-07-30. [dostęp 2021-08-16].
  7. „Historia nie ma prawa o nich zapomnieć”. Uchwała Sejmu na cześć kobiet „Solidarności”. sejm.gov.pl, 2021-07-23. [dostęp 2021-08-16].
  8. Michał Sobczyk, Łódź to miasto kobiet [online], Przegląd, 12 sierpnia 2018 [dostęp 2019-07-31] (pol.).
  9. Kończak Janina (obecnie Gotner) [online], encysol.pl [dostęp 2021-08-16].
  10. Pilarski 2021 ↓, s. 6.
  11. Pilarski 2021 ↓, s. 9.
  12. Pilarski 2021 ↓, s. 13.
  13. Pilarski 2021 ↓, s. 15.
  14. Agata Gwizdała, Robert Zwoliński: Tablica upamiętniająca „Marsz Głodowy” odsłonięta [ZDJĘCIA]. radiolodz.pl, 2021-07-15. [dostęp 2021-08-18]. (pol.).

Bibliografia edytuj

  • Sebastian Pilarski: Marsz głodowy w Łodzi. 30 lipca 1981 r. Łódź: Instytut Pamięci Narodowej. Oddział w Łodzi, 2021.

Linki zewnętrzne edytuj