Michał Wiszniewski

polski psycholog i literaturoznawca

Michał Wiszniewski (ur. 27 września 1794 w Firlejowie k. Rohatyna, zm. 22 grudnia 1865 w Nicei) – polski filozof, psycholog oraz historyk literatury.

Michał Wiszniewski
Ilustracja
Portret Michała Wiszniewskiego autorstwa Rafała Hadziewicza.
Herb
Prus I
Rodzina

Wiszniewscy herbu Prus I

Data i miejsce urodzenia

ok. 27 września 1794
Firlejów

Data i miejsce śmierci

22 grudnia 1865
Nicea

Ojciec

Aleksander

Matka

Marianna Borzek

Żona

Elżbieta z Lisieckich

Dzieci

Ludwika (ur. 1820), Maria (ur. 1824),
Adam (ur. 1826), Michalina (1828–1836)

Życiorys

edytuj

Michał Wiszniewski urodził się w polskiej rodzinie szlacheckiej Wiszniewskich herbu Prus I. Był synem Aleksandra i Marianny Borzek.

Ukończył Liceum Krzemienieckie, w którym przez pewien czas był także profesorem. W 1831 został profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego. Brał udział w rewolucji krakowskiej 1846. Według Adama A.Kosińskiego, był prezesem rządu rewolucyjnego[1].
W 1848 opuścił Polskę i udał się na emigrację do Włoch, gdzie m.in. prowadził interesy finansowo- giełdowe w Turynie i Genui. W 1859 dzięki różnym koneksjom i przyjaźni z ministrem i premierem Camillo Cavourem otrzymał tytuł książęcy – przedstawił wywód genealogiczny jakoby pochodził od książąt pruskich, co jest tylko elementem legendy herbowej rodu Prus a nie ma podstaw heraldycznych. Tytuł książęcy na Królestwo Szwecji zatwierdził król Oskar II, „zaszczycający swemi względami Michała”[2].

W działalności naukowej zajmował się głównie historią literatury i psychologią. Był autorem pionierskiej pracy Charaktery rozumów ludzkich, która uznawana jest za pierwszą polską pracę z dziedziny psychologii.

Pod koniec życia na skutek złych inwestycji giełdowych stracił majątek. Zmarł w niedostatku w Nicei.

Michał Wiszniewski był żonaty z Elżbietą z Lisieckich. Z tego związku czworo dzieci:

  • Ludwika (ur. 1820)
  • Maria (ur. 1824)
  • Adam (ur. 1826) – książę, tytuł książęcy potwierdził król Wiktor Emanuel II w 1861, członek towarzystw naukowych włoskich, francuskich i angielskich.
  • Michalina (1828–1836)

Twórczość

edytuj
  • Bacona metoda tłumaczenia natury (1834)[3]
  • Charaktery rozumów ludzkich (1837, Engl. edition 1953 [1])[4]
  • O rozumie ludzkim (1848)[5]
  • Historia literatury polskiej (tom 1–10, 1840–1857)[6].

Przypisy

edytuj
  1. Adam Amilkar Kosiński, Przewodnik heraldyczny, tom 2, Warszawa 1880, str.629
  2. Adam Amilkar Kosiński, Przewodnik heraldyczny, tom 2, Warszawa 1880, str. 629–630.
  3. Michał Wiszniewski, Bakona metoda tłumaczenia natury [online], polona.pl [dostęp 2020-10-22].
  4. Michał Wiszniewski, Charaktery rozumów ludzkich [online], polona.pl [dostęp 2020-10-22].
  5. Michał Wiszniewski, O rozumie ludzkim, jego siłach, przymiotach i sposobach kształcenia [online], polona.pl [dostęp 2020-10-22].
  6. Michał Wiszniewski, Historya literatury polskiej [online], polona.pl [dostęp 2020-10-22].

Bibliografia

edytuj
  • Polaczkówna M.: Michał Wiszniewski. 1830–1848. „Rocznik krakowski” T. 12: 1910.
  • Kadler A.: Działalność filozoficzna Michała Wiszniewskiego. W: „Charisteria. Rozprawy filozoficzne”, 1960.
  • Dybiec J.: Michał Wiszniewski. Życie i twórczość, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1970
  • Bańka J.: Poglądy filozoficzno-społeczne Michała Wiszniewskiego, 1967.
  • Adam Amilkar Kosiński, Przewodnik heraldyczny, tom 2, Warszawa 1880

Linki zewnętrzne

edytuj